Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 4 · Vừa 2 · Thấp 0 · Đã đối chiếu 0/6

Sáng-thế Ký · Đoạn 1

Chúa dựng nên trời đất

Kể lại 31 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Lúc ban đầu, khi chưa có gì cả, Đức Chúa Trời dựng nên trời và đất ().

Nhưng đất lúc ấy chưa ra hình thù gì. Kinh Thánh tả nó "vô hình và trống không": không có hình dạng, cũng chẳng có gì sống ở trên. Khắp nơi tối om, chỉ có nước sâu. Thần của Đức Chúa Trời vận hành trên mặt nước, như chim mẹ xòe cánh lượn trên ổ con (; so ).

Rồi Đức Chúa Trời phán: "Phải có sự sáng". Thế là có sự sáng (). Ngài không cần vật liệu, cũng không cần dụng cụ. Ngài chỉ nói, và điều Ngài nói liền thành.

Cứ như thế, trong sáu ngày, Chúa sắp đặt thế giới. Ba ngày đầu, Ngài dựng những "căn nhà". Ngày thứ nhất, Ngài tách sáng ra khỏi tối. Ngày thứ hai, Ngài tách bầu trời ra khỏi nước. Ngày thứ ba, Ngài gom nước lại thành biển cho đất khô hiện ra, rồi cho cây cỏ mọc lên ().

Ba ngày sau, Ngài đưa "người ở" vào từng căn nhà ấy. Ngày thứ tư, Ngài treo mặt trời, mặt trăng và các ngôi sao lên trời. Ngày thứ năm, Ngài cho cá bơi dưới nước, chim bay trên trời. Ngày thứ sáu, Ngài cho thú vật đi lại trên mặt đất ().

Cuối ngày thứ sáu, Chúa làm một việc khác hẳn. Ngài phán: "Chúng ta hãy làm nên loài người như hình ta và theo tượng ta" (). Ngài dựng nên người nam và người nữ, ban phước cho họ, và giao cho họ trông nom cả mặt đất ().

Xong rồi, Chúa nhìn lại mọi vật Ngài đã làm, và thấy "thật rất tốt lành" ().

Ý nghĩa sâu xa

"Ban đầu" và Chúa Jêsus. Sách Giăng trong Tân Ước mở đầu y như sách Sáng-thế: "Ban đầu có Ngôi Lời" (). Ở Sáng-thế 1, Chúa dựng nên mọi vật bằng lời phán. Giăng cho biết Lời ấy là một Đấng, chính là Chúa Jêsus, và muôn vật đều bởi Ngài mà có (). Đặt hai sách cạnh nhau, ta hiểu rằng Đấng về sau đến làm người cũng là Đấng đã dựng nên thế giới.

"Chúng ta hãy làm nên". Chúa chỉ có một, vậy sao Ngài lại nói "chúng ta"? Từ xưa, nhiều người đọc đã thấy ở đây bóng dáng của Cha, Con và Thánh Linh. Trong cùng một đoạn có Đức Chúa Trời, có lời Ngài phán, có Thần của Ngài vận hành trên mặt nước. Kinh Thánh chưa nói hết điều ấy ở đây, nhưng đã để lại dấu.

Mặt trời chỉ là cái đèn. Thời ấy, các dân quanh Y-sơ-ra-ên thờ mặt trời, mặt trăng như những vị thần. Sáng-thế 1 không thèm gọi tên chúng. Kinh Thánh chỉ gọi là vì lớn hơn và vì nhỏ hơn (), như hai ngọn đèn Chúa treo lên để soi ngày và đêm. Người xưa nghe vậy sẽ hiểu ngay: thứ người ta đang thờ chỉ là đồ vật Chúa làm ra.

Thần thoại Ba-by-lôn cũng kể chuyện tạo dựng thế giới, nhưng là một chuyện đầy máu. Một vị thần giết một nữ thần, xẻ xác bà ra làm trời và đất, rồi nặn ra con người để làm nô lệ phục dịch các thần. Sáng-thế kể khác hẳn. Thế giới ra đời từ một lời phán bình an, và con người được dựng nên để được ban phước.

Mỗi người là một bức tượng của Chúa. Ngày xưa, một ông vua thường dựng tượng mình ở các thành ông cai trị, để ai đi qua cũng biết đất này thuộc về ai. Sáng-thế 1 nói mỗi con người là một "bức tượng" như thế của Chúa trên mặt đất. Vì vậy, làm hại một con người là xúc phạm đến Chúa (). Tân Ước gọi Chúa Jêsus là hình ảnh của Đức Chúa Trời không thấy được (). Nhìn Ngài, ta thấy con người lẽ ra phải như thế nào.

Sự sáng có trước mặt trời. Ngày thứ nhất đã có sự sáng, đến ngày thứ tư mới có mặt trời. Có người cho đây là chỗ vô lý. Nhưng có lẽ Kinh Thánh muốn nói rằng nguồn sáng thật không phải là mặt trời, mà là Chúa. Ở trang cuối Kinh Thánh, thành mới không cần mặt trời nữa, vì Chúa là ánh sáng (). Sứ đồ Phao-lô cũng viết: Đấng đã phán cho sự sáng soi ra giữa tối tăm, nay cũng chiếu sáng vào lòng người (). Điều Chúa đã làm cho thế giới, Ngài cũng làm được cho một tâm hồn đang tối.

Sáu ngày làm, một ngày nghỉ. Nhịp này về sau thành điều răn về ngày nghỉ (). Con người không phải cái máy. Con người được dựng để làm việc rồi nghỉ ngơi, như chính Chúa.

Lưu ý

Đừng bắt đoạn này làm sách khoa học. Người ta hay hỏi: "Một ngày ở đây là 24 giờ hay hàng triệu năm?" Những người tin Kinh Thánh cũng trả lời khác nhau. Có người hiểu là ngày thường, có người hiểu là một thời kỳ dài, có người cho rằng sáu ngày chỉ là cách sắp xếp câu chuyện cho dễ nhớ. Nhưng đoạn này không viết ra để trả lời câu "bao lâu" hay "bằng cách nào". Nó trả lời những câu lớn hơn: Ai dựng nên thế giới? Vì sao? Con người là ai? Về những câu ấy, mọi người tin Kinh Thánh đều đồng ý với nhau.

"Chúng ta" có nhiều cách hiểu. Ngoài cách hiểu là Cha, Con và Thánh Linh, có người cho đây là cách nói trang trọng của bậc vua chúa, có người cho rằng Chúa đang nói với các thiên sứ chung quanh Ngài. Chỉ dựa vào một câu thì không nên khẳng định quá chắc.

"Quản trị" không có nghĩa là muốn làm gì thì làm. Câu 1:28 bảo con người quản trị muôn loài. Nhưng đoạn kế tiếp nói rõ hơn: Chúa đặt con người vào vườn để "trồng và giữ" vườn (). Người quản lý tốt là người chăm sóc, không phải người vơ vét.

Ngày thứ hai không có chữ "tốt lành". Ngày nào Chúa cũng thấy tốt lành, riêng ngày thứ hai thì không. Cách giải thích thường gặp là việc tách nước chưa xong, sang ngày thứ ba mới xong. Vì thế ngày thứ ba có đến hai lần "tốt lành" (; ).

Câu chuyện chưa hết ở cuối đoạn 1. Ngày thứ bảy, ngày Chúa nghỉ, nằm ở đầu đoạn 2 (). Việc chia đoạn do người đời sau thêm vào, khoảng thế kỷ 13, nên nhiều khi không khớp với mạch chuyện. Nên đọc liền đến 2:3.

Các nhà giải kinh nói gì (6)

Augustine, một giám mục ở Bắc Phi sống cách đây hơn 1.600 năm, gặp một câu hỏi người ta hay đem ra đố: "Trước khi dựng nên trời đất, Chúa làm gì?" Có người đùa rằng Chúa đang sửa soạn hỏa ngục cho những kẻ tò mò hỏi chuyện ấy. Augustine không chịu trả lời kiểu đùa đó. Ông nói câu hỏi sai ngay từ đầu, vì thời gian cũng là thứ Chúa dựng nên. Chúa dựng nên thế giới cùng lúc với thời gian, chứ không phải vào một lúc nào đó trong thời gian. Augustine còn nhắc người Cơ Đốc đừng nói bừa về chuyện thiên nhiên mà mình không hiểu, kẻo người ngoài nghe thấy sẽ coi thường luôn cả Kinh Thánh. (Lời Thú Tội, quyển XI; De Genesi ad litteram, I.19)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuLời Thú Tội XI.12–13 và De Genesi ad litteram I.19 được trích rất rộng rãi

John Calvin, nhà cải chánh ở Genève thế kỷ 16, để ý rằng Kinh Thánh gọi mặt trăng là một trong hai "vì sáng lớn". Thế mà các nhà thiên văn thời ông đã biết sao Thổ còn lớn hơn mặt trăng nhiều. Ông giải thích: Môi-se viết cho người bình thường, tả mọi vật như mắt thường nhìn thấy, chứ không viết cho nhà thiên văn. Calvin còn ví thế giới như một sân khấu tuyệt đẹp, nơi vinh quang của Chúa được bày ra cho mọi người xem. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký, 1554)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuý sao Thổ chắc nằm ở phần giải nghĩa 1:16; hình ảnh sân khấu chắc là của Calvin nhưng chưa rõ ở sách giải nghĩa hay Institutes

Matthew Henry, mục sư người Anh, mất năm 1714, cho rằng câu đầu tiên của Kinh Thánh nói về nguồn gốc vũ trụ chắc chắn hơn mọi cuốn sách của các triết gia. Và nếu Chúa đã dựng nên ta, thì ta thuộc về Ngài. (Commentary on the Whole Bible)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ ý chính về câu 1:1, chưa chắc cách diễn đạt

Dietrich Bonhoeffer, mục sư người Đức bị Đức Quốc xã xử tử năm 1945, nói rằng không ai đứng được ở chỗ "trước khi bắt đầu" để nhìn vào. Ta chỉ biết về lúc khởi đầu nhờ Chúa kể lại. Theo ông, được dựng "như hình Chúa" nghĩa là được dựng để sống cho người khác. Điều đó thấy rõ nhất khi người nam và người nữ đứng bên nhau. (Sáng tạo và Sa ngã — Creation and Fall, 1933)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuhai ý về khởi đầu và tự do để sống cho người khác là trọng tâm của sách

Tim Keller, mục sư ở New York, nói rằng trước khi có thế giới, Cha, Con và Thánh Linh đã yêu thương nhau và vui với nhau. Chúa dựng nên thế giới không phải vì Ngài cô đơn hay thiếu thốn gì, mà vì Ngài muốn chia sẻ niềm vui ấy. Ông cũng cho rằng Sáng-thế 1 được viết bằng lời văn trang trọng, gần như một bài ca, nhưng vẫn tin A-đam và Ê-va là người có thật. (The Reason for God, chương 14; tham luận Creation, Evolution, and Christian Laypeople cho BioLogos)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuý Ba Ngôi ở chương 14; ý về Sáng-thế 1 và A-đam lịch sử ở tham luận BioLogos

John Walton, một giáo sư Cựu Ước, đọc Sáng-thế 1 như chuyện khánh thành một đền thờ. Sáu ngày đầu, Chúa sắp đặt mọi thứ cho nó vận hành. Ngày thứ bảy Chúa "nghỉ", nghĩa là Ngài bước vào ngự và bắt đầu cai trị, như một vị vua ngồi lên ngai. (The Lost World of Genesis One, 2009)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuđây là luận điểm chính của cả cuốn sách

Nguyên văn cả đoạn · 31 câu

1Ban đầu Đức Chúa Trời dựng nên trời đất. 2Vả, đất là vô hình và trống không, sự mờ tối ở trên mặt vực; Thần Đức Chúa Trời vận hành trên mặt nước. 3Đức Chúa Trời phán rằng: Phải có sự sáng; thì có sự sáng. 4Đức Chúa Trời thấy sáng là tốt lành, bèn phân sáng ra cùng tối. 5Đức Chúa Trời đặt tên sự sáng là ngày; sự tối là đêm. Vậy, có buổi chiều và buổi mai; ấy là ngày thứ nhất. 6Đức Chúa Trời lại phán rằng: Phải có một khoảng không ở giữa nước đặng phân rẽ nước cách với nước. 7Ngài làm nên khoảng không, phân rẽ nước ở dưới khoảng không cách với nước ở trên khoảng không; thì có như vậy. 8Đức Chúa Trời đặt tên khoảng không là trời. Vậy, có buổi chiều và buổi mai; ấy là ngày thứ nhì. 9Đức Chúa Trời lại phán rằng: Những nước ở dưới trời phải tụ lại một nơi, và phải có chỗ khô cạn bày ra; thì có như vậy. 10Đức Chúa Trời đặt tên chỗ khô cạn là đất, còn nơi nước tụ lại là biển. Đức Chúa Trời thấy điều đó là tốt lành. 11Đức Chúa Trời lại phán rằng: Đất phải sanh cây cỏ; cỏ kết hột giống, cây trái kết quả, tùy theo loại mà có hột giống trong mình trên đất; thì có như vậy. 12Đất sanh cây cỏ: cỏ kết hột tùy theo loại, cây kết quả có hột trong mình, tùy theo loại. Đức Chúa Trời thấy điều đó là tốt lành. 13Vậy, có buổi chiều và buổi mai; ấy là ngày thứ ba. 14Đức Chúa Trời lại phán rằng: Phải có các vì sáng trong khoảng không trên trời, đặng phân ra ngày với đêm, và dùng làm dấu để định thì tiết, ngày và năm; 15lại dùng làm vì sáng trong khoảng không trên trời để soi xuống đất; thì có như vậy. 16Đức Chúa Trời làm nên hai vì sáng lớn; vì lớn hơn để cai trị ban ngày, vì nhỏ hơn để cai trị ban đêm; Ngài cũng làm các ngôi sao. 17Đức Chúa Trời đặt các vì đó trong khoảng không trên trời, đặng soi sáng đất, 18đặng cai trị ban ngày và ban đêm, đặng phân ra sự sáng với sự tối. Đức Chúa Trời thấy điều đó là tốt lành. 19Vậy, có buổi chiều và buổi mai; ấy là ngày thứ tư. 20Đức Chúa Trời lại phán rằng: Nước phải sanh các vật sống cho nhiều, và các loài chim phải bay trên mặt đất trong khoảng không trên trời. 21Đức Chúa Trời dựng nên các loài cá lớn, các vật sống hay động nhờ nước mà sanh nhiều ra, tùy theo loại, và các loài chim hay bay, tùy theo loại. Đức Chúa Trời thấy điều đó là tốt lành. 22Đức Chúa Trời ban phước cho các loài đó mà phán rằng: Hãy sanh sản, thêm nhiều, làm cho đầy dẫy dưới biển; còn các loài chim hãy sanh sản trên đất cho nhiều. 23Vậy, có buổi chiều và buổi mai; ấy là ngày thứ năm. 24Đức Chúa Trời lại phán rằng: Đất phải sanh các vật sống tùy theo loại, tức súc vật, côn trùng, và thú rừng, đều tùy theo loại; thì có như vậy. 25Đức Chúa Trời làm nên các loài thú rừng tùy theo loại, súc vật tùy theo loại, và các côn trùng trên đất tùy theo loại, Đức Chúa Trời thấy điều đó là tốt lành. 26Đức Chúa Trời phán rằng: Chúng ta hãy làm nên loài người như hình ta và theo tượng ta, đặng quản trị loài cá biển, loài chim trời, loài súc vật, loài côn trùng bò trên mặt đất, và khắp cả đất. 27Đức Chúa Trời dựng nên loài người như hình Ngài; Ngài dựng nên loài người giống như hình Đức Chúa Trời; Ngài dựng nên người nam cùng người nữ. 28Đức Chúa Trời ban phước cho loài người và phán rằng: Hãy sanh sản, thêm nhiều, làm cho đầy dẫy đất; hãy làm cho đất phục tùng, hãy quản trị loài cá dưới biển, loài chim trên trời cùng các vật sống hành động trên mặt đất. 29Đức Chúa Trời lại phán rằng: Nầy, ta sẽ ban cho các ngươi mọi thứ cỏ kết hột mọc khắp mặt đất, và các loài cây sanh quả có hột giống; ấy sẽ là đồ ăn cho các ngươi. 30Còn các loài thú ngoài đồng, các loài chim trên trời, và các động vật khác trên mặt đất, phàm giống nào có sự sống thì ta ban cho mọi thứ cỏ xanh đặng dùng làm đồ ăn; thì có như vậy. 31Đức Chúa Trời thấy các việc Ngài đã làm thật rất tốt lành. Vậy, có buổi chiều và buổi mai; ấy là ngày thứ sáu.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.