Sáng-thế Ký · Đoạn 33
Hai anh em gặp lại
Kể lại 20 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.
Sáng hôm ấy, Gia-cốp ngước lên và thấy Ê-sau đang đến, dẫn theo bốn trăm người. Ông chia vợ con ra. Hai người đầy tớ gái và con họ đi đầu, rồi đến Lê-a và các con, sau chót là Ra-chên với Giô-sép (). Thứ tự ấy nói lên ai được ông thương nhất, và ai ông muốn giữ cho an toàn nhất.
Lần này, Gia-cốp không trốn sau đoàn người nữa. Ông đi lên trước hết, vừa đi vừa sấp mình xuống đất bảy lần cho đến khi gần tới anh (). Người đã giành phước làm chủ anh em giờ cúi rạp mình như một bề tôi.
Nhưng Ê-sau chạy đến. Ông ôm choàng lấy cổ em, hôn em, và hai anh em cùng khóc (). Tất cả nỗi sợ hãi của đêm trước tan đi trong một vòng tay.
Ê-sau nhìn thấy đàn bà và trẻ con, hỏi: những người này là ai? Gia-cốp đáp: đó là con cái "mà Đức Chúa Trời đã cho kẻ tôi tớ anh". Từng nhóm lần lượt đến cúi chào: hai người đầy tớ gái với con, Lê-a với con, rồi Ra-chên và Giô-sép ().
Ê-sau hỏi về những đàn súc vật đi trước. Gia-cốp nói đó là quà, để được ơn trước mặt anh. Ê-sau từ chối: "Hỡi em! anh đã được đủ rồi". Nhưng Gia-cốp nài: xin anh nhận lấy, vì thấy được mặt anh khác nào thấy được mặt Đức Chúa Trời, và anh đã vui lòng tiếp em. Chúa đã ban ơn cho em, em có đủ cả. Ông nài mãi đến khi Ê-sau nhận ().
Ê-sau đề nghị cùng đi về với nhau, ông sẽ đi trước. Gia-cốp từ chối khéo: các con còn nhỏ, chiên bò đang có con bú, nếu đi nhanh một ngày thì chết hết. Xin anh đi trước, em sẽ đi chậm theo sau, cho đến khi gặp anh ở Sê-i-rơ. Ê-sau muốn để lại vài người theo giúp, Gia-cốp cũng từ chối ().
Ê-sau trở về Sê-i-rơ ngay hôm ấy. Còn Gia-cốp không đi theo. Ông rẽ sang Su-cốt, cất nhà cho mình và chuồng cho súc vật ().
Rồi ông đến thành Si-chem trong xứ Ca-na-an, bình an như lời Chúa đã hứa. Ông mua một miếng đất trước thành với giá một trăm miếng bạc, dựng trại, và lập một bàn thờ, đặt tên là Ên-Ên-ô-hê-Y-sơ-ra-ên, nghĩa là "Đức Chúa Trời là Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên" ().
Ý nghĩa sâu xa
Chạy ra ôm lấy cổ mà hôn. Khi kể chuyện người con trai hoang đàng trở về, Chúa Jêsus dùng gần đúng những hình ảnh của đoạn này: người cha thấy con từ xa, "chạy ra ôm lấy cổ mà hôn" (). Cảnh Ê-sau đón Gia-cốp là một hình ảnh trước của ân điển chạy ra đón kẻ có lỗi.
Lời chúc bị đảo ngược. Lời chúc mà Gia-cốp cướp được ngày xưa nói rằng anh em phải quỳ lạy trước mặt ông (). Nay chính ông quỳ lạy anh bảy lần, gọi anh là "chúa tôi". Phước lành của Chúa không cần được giành bằng mưu mẹo, và cũng không cho phép ta khinh người khác.
Thấy Chúa trong khuôn mặt người khác. Đêm trước, Gia-cốp đã thấy Đức Chúa Trời mặt đối mặt tại Phê-ni-ên. Sáng nay ông nói: thấy mặt anh khác nào thấy mặt Đức Chúa Trời (). Sự tha thứ của con người phản chiếu sự tha thứ của Chúa.
Làm hòa trước rồi mới dâng. Chúa Jêsus dạy: nếu anh em có điều gì nghịch với ngươi, hãy để của lễ lại, đi làm hòa trước, rồi hãy dâng (). Gia-cốp gặp anh trước, rồi mới dựng bàn thờ ở Si-chem. Phao-lô cũng khuyên: hết sức mình mà hòa thuận với mọi người ().
Mảnh đất ở Si-chem. Miếng đất Gia-cốp mua sẽ còn được nhắc lại. Hài cốt Giô-sép được chôn tại đó (). Và nhiều thế kỷ sau, chính gần cánh đồng ấy, bên giếng Gia-cốp, Chúa Jêsus đã nói chuyện với người đàn bà Sa-ma-ri ().
Lưu ý
Gia-cốp có nói thật không? Ông hứa sẽ đến gặp anh ở Sê-i-rơ, nhưng rồi lại rẽ sang Su-cốt và Si-chem. Có người nghĩ ông lại nói dối, vì vẫn chưa tin anh. Có người nghĩ ông chỉ dùng lời lẽ lịch sự của thời ấy để từ chối khéo. Kinh Thánh không bình luận, nhưng chi tiết ấy cho thấy Gia-cốp vẫn còn cẩn trọng.
Thứ tự chia vợ con. Việc đặt Ra-chên và Giô-sép ở sau cùng cho thấy rõ Gia-cốp thiên vị. Sự thiên vị ấy sẽ còn gây chuyện lớn: các anh của Giô-sép sẽ ghét cậu vì cha thương cậu hơn.
"Lễ vật" và "phước lành". Ở câu 33:11, chữ Hê-bơ-rơ mà bản Việt dịch là "lễ vật" thật ra là chữ "phước lành", cùng chữ với lời chúc Gia-cốp đã lấy của anh. Bản dịch tiếng Việt không giữ được cách chơi chữ ấy.
Ê-sau trong Kinh Thánh. Ê-sau thường được nhớ như người khinh quyền trưởng nam. Nhưng ở đoạn này, ông là người đẹp nhất trong câu chuyện. Kinh Thánh để cho người không được chọn có những lúc tốt hơn người được chọn.
Các nhà giải kinh nói gì (5)
Robert Alter, học giả Do Thái người Mỹ, chỉ ra rằng ở câu 33:11, Gia-cốp nói "xin anh nhận lấy phước lành của em". Theo ông, đó là chữ đã gắn với vụ lừa năm xưa, và khi dùng nó, Gia-cốp như ngầm trả lại cho anh cái phước lành mình đã cướp. (Genesis, bản dịch có chú giải)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Alter chú giải chữ "phước lành" ở 33:11 và ý trả lại; chưa chắc lời ông
Matthew Henry, mục sư người Anh mất năm 1714, dùng cuộc gặp này để dạy rằng Chúa nắm lòng con người trong tay. Theo ông, Gia-cốp đã cầu xin, và Chúa đã đổi lòng Ê-sau từ giận dữ sang thương yêu; người tin Chúa nên đem nỗi sợ hãi trước con người đến với Chúa. (Commentary on the Whole Bible, Sáng-thế Ký 33)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếulối áp dụng Chúa đổi lòng Ê-sau rất hợp với Henry; chưa chắc lời ông
John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, không bênh lời hứa của Gia-cốp sẽ đến Sê-i-rơ. Theo ông, Gia-cốp có lẽ đã không định đi, và dù có lý do để cẩn thận, lẽ ra ông nên nói thẳng. Calvin nói thêm: ngay cả những người thánh cũng có những lúc lời nói không hoàn toàn thật. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, Sáng-thế Ký 33)
Tin cậy: ThấpChưa đối chiếukhông nhớ chắc Calvin trách Gia-cốp ở chỗ này; cần tra
Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, lưu ý rằng việc Gia-cốp mua đất ở Si-chem là lần thứ hai một tổ phụ mua đất trong xứ hứa, sau khi Áp-ra-ham mua hang đá chôn Sa-ra. Theo ông, đó là một bước nhỏ nhưng cụ thể hướng về lời hứa ban xứ. (Understanding Genesis)
Tin cậy: ThấpChưa đối chiếuý so với đoạn 23 hợp lý nhưng không nhớ chắc Sarna nói
Walter Brueggemann, học giả Cựu Ước người Mỹ, nối hai câu "tôi đã thấy Đức Chúa Trời đối mặt" và "thấy được mặt anh khác nào người ta thấy được mặt Đức Chúa Trời". Theo ông, đoạn 32 và 33 phải đọc chung: cuộc gặp Chúa ban đêm và cuộc gặp anh ban ngày là hai mặt của cùng một ơn, và người kể chuyện cố ý để hai khuôn mặt soi vào nhau. (Genesis, Interpretation)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếuBrueggemann nổi tiếng với việc đọc "mặt Chúa" và "mặt Ê-sau" cùng nhau ở đoạn 32–33
Nguyên văn cả đoạn · 20 câu
1Gia-cốp nhướng mắt lên và nhìn, kìa, Ê-sau dẫn bốn trăm người đi đến. Người bèn chia các con cho Lê-a, Ra-chên, và cho hai tên đòi; 2sắp hai tên đòi và con cái họ ở trước; kế đến Lê-a và con cái nàng; Ra-chên cùng Giô-sép ở sau chót. 3Còn người, thì đi trước họ và sấp mình xuống đất bảy lần cho đến khi tới gần anh mình. 4Nhưng Ê-sau chạy đến trước mặt người, ôm choàng cổ mà hôn, rồi hai anh em đều khóc. 5Đoạn, Ê-sau nhướng mắt lên thấy mấy người đàn bà và con cái, thì hỏi rằng: Các người mà em có đó là ai? Đáp rằng: Ấy là con cái mà Đức Chúa Trời đã cho kẻ tôi tớ anh. 6Hai tên đòi và con cái họ lại gần người, sấp mình xuống. 7Lê-a và các con cái nàng cũng lại gần, sấp mình xuống; đoạn, Ra-chên và Giô-sép lại gần, và sấp mình xuống. 8Ê-sau hỏi: Toán quân anh đã gặp đi trước đó, em tính làm chi? Đáp rằng: Ấy để nhờ được ơn trước mặt chúa tôi. 9Ê-sau nói: Hỡi em! anh đã được đủ rồi; vậy, hãy lấy lại vật chi của em đi. 10Thưa rằng: Xin anh, không. Nếu em được ơn trước mặt anh, hãy nhận lấy lễ vật bởi tay em làm ra đi; vì em thấy được mặt anh khác nào người ta thấy được mặt Đức Chúa Trời, và anh đã đẹp lòng tiếp rước em. 11Xin anh hãy nhận lấy lễ vật em đã dâng cho anh, vì Đức Chúa Trời cho em đầy dẫy ân huệ, và em có đủ hết. Người nài xin Ê-sau quá đến đỗi phải chịu nhận lấy. 12Ê-sau nói: Hè, ta hãy lên đường! Anh sẽ đi trước em. 13Gia-cốp đáp: Chúa biết rằng các đứa trả yếu lắm, và em lại mắc coi chừng chiên và bò cái đang có con bú; nếu ép đi mau chỉ trong một ngày, chắc cả bầy phải chết hết. 14Xin chúa hãy đi trước kẻ tôi tớ chúa, còn tôi sẽ đi tới chậm chậm theo bước một của súc vật đi trước và của các trẻ, cho đến chừng nào tới nhà chúa tại xứ Sê-i-rơ. 15Ê-sau nói: Vậy, anh xin để lại cùng em một vài người tùy tùng của anh. Gia-cốp đáp rằng: Chi vậy? miễn em được nhờ ơn trước mặt chúa thôi! 16Nội ngày đó, Ê-sau bắt đường trở về Sê-i-rơ. 17Gia-cốp đi đến Su-cốt; bèn cất một nhà cho mình ở, và mấy cái lều cho súc vật; cho nên họ đặt tên chốn nầy là Su-cốt. 18Gia-cốp ở xứ Pha-đan-A-ram đến thành Si-chem thuộc về xứ Ca-na-an, được bình an. Người đóng trại trước thành, 19bèn mua miếng đất chỗ người đóng trại, giá một trăm miếng bạc của con Hê-mô, cha Si-chem. 20Nơi đó người lập một bàn thờ, đặt tên là Ên-Ên-ô-hê-Y-sơ-ra-ên.
Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.