Sáng-thế Ký · Đoạn 32
Vật lộn bên rạch Gia-bốc
Kể lại 32 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.
Gia-cốp tiếp tục lên đường về quê. Trên đường, các thiên sứ của Chúa ra gặp ông. Ông nói: "Ấy là trại quân của Đức Chúa Trời!", và đặt tên chỗ ấy là Ma-ha-na-im, nghĩa là "hai trại quân" (). Phía trước là anh Ê-sau, người đã thề giết ông hai mươi năm trước.
Gia-cốp sai người đi trước báo tin cho Ê-sau. Lời nhắn rất khiêm nhường: "Gia-cốp, kẻ tôi tớ chúa", xin được ơn trước mặt anh. Các sứ giả trở về với một tin đáng sợ: Ê-sau đang kéo bốn trăm người đến gặp ông ().
Gia-cốp rất sợ hãi. Ông chia người và súc vật làm hai đoàn, để nếu Ê-sau đánh một đoàn thì đoàn kia còn chạy được (). Rồi ông làm điều mà trước đây ít khi làm: cầu nguyện.
Lời cầu nguyện của ông khác hẳn con người mưu mẹo ngày trước. Ông nhắc lại lời hứa của Chúa, nhận mình "hèn mọn không đáng chịu" mọi ơn Chúa đã ban. Khi qua sông Giô-đanh, ông chỉ có cây gậy; nay ông thành hai đoàn người. Ông xin Chúa cứu mình khỏi tay anh, vì sợ anh giết cả mẹ lẫn con ().
Nhưng ông cũng không bỏ mưu. Đêm ấy, ông chuẩn bị một món quà lớn cho Ê-sau: hàng trăm con dê, chiên, lạc đà, bò, lừa, chia ra thành từng bầy cách quãng nhau. Mỗi người dẫn bầy được dặn nói: đây là lễ vật Gia-cốp dâng cho chúa tôi, và ông đang theo sau. Ông nghĩ: may ra lễ vật làm nguôi cơn giận của anh, rồi anh sẽ tiếp mình ().
Giữa đêm, ông dậy, đưa vợ con và mọi của cải qua rạch Gia-bốc. Rồi Gia-cốp ở lại một mình. Và một người đến vật lộn với ông cho đến rạng đông ().
Người ấy thấy không thắng được Gia-cốp, bèn đánh vào hông ông, làm trật khớp. Rồi người ấy nói: trời sắp sáng, để ta đi. Gia-cốp, dù đau, vẫn bám lấy: "Tôi chẳng cho người đi đâu, nếu người không ban phước cho tôi" ().
Người ấy hỏi tên ông. "Gia-cốp", tức là kẻ nắm gót, kẻ lừa. Người ấy nói: từ nay ngươi không còn tên Gia-cốp, mà là Y-sơ-ra-ên, "vì ngươi đã có vật lộn cùng Đức Chúa Trời và người ta; ngươi đều được thắng". Gia-cốp xin biết tên người ấy, nhưng người chỉ hỏi lại: sao ngươi hỏi tên ta? Rồi người ban phước cho ông ().
Gia-cốp đặt tên chỗ ấy là Phê-ni-ên, nghĩa là "mặt Đức Chúa Trời", vì ông nói: tôi đã thấy Đức Chúa Trời mặt đối mặt mà vẫn còn sống. Mặt trời mọc khi ông đi qua Phê-ni-ên, bước đi khập khiễng (). Vì thế, đến nay người Y-sơ-ra-ên không ăn gân ở khớp hông ().
Ý nghĩa sâu xa
Khóc lóc và khẩn cầu. Tiên tri Ô-sê nhắc lại chuyện này cho dân Y-sơ-ra-ên: Gia-cốp đã có quyền hơn thiên sứ và được thắng, nhưng ông thắng bằng cách "khóc lóc và khẩn cầu" (). Sức mạnh của Gia-cốp đêm ấy là sức mạnh của lời cầu xin.
Sức mạnh trong sự yếu đuối. Phao-lô cũng mang một "cái giằm" suốt đời, và Chúa phán với ông: "Ân điển ta đủ cho ngươi rồi, vì sức mạnh của ta nên trọn vẹn trong sự yếu đuối" (). Cái chân khập khiễng của Gia-cốp là một bài học như vậy.
Thấy mặt Chúa, rồi thấy mặt anh. Ngày hôm sau, khi gặp Ê-sau, Gia-cốp nói: thấy được mặt anh khác nào thấy được mặt Đức Chúa Trời (). Người đã gặp Chúa mặt đối mặt mới có thể nhìn mặt người mình từng làm hại.
Danh không tiết lộ. Như thiên sứ báo tin cho cha mẹ Sam-sôn về sau (), người vật lộn với Gia-cốp từ chối cho biết tên. Con người không thể nắm giữ hay điều khiển Chúa bằng cách biết tên Ngài. Chúa ban phước, nhưng vẫn là Chúa.
Dân tộc mang tên một người vật lộn. Từ đây, dân của Chúa mang tên Y-sơ-ra-ên. Lịch sử của họ sẽ là lịch sử của những lần vật lộn với Chúa: nghi ngờ, kêu than, bám víu, và được ban phước.
Lưu ý
Người vật lộn với Gia-cốp là ai? Kinh Thánh gọi là "một người", rồi Gia-cốp nói ông đã thấy Đức Chúa Trời, còn Ô-sê gọi là thiên sứ. Nhiều nhà giải kinh Cơ Đốc từ xưa nghĩ đây là Chúa Con hiện ra trước khi giáng sinh. Truyền thống Do Thái có nơi nói đó là thiên sứ hộ mệnh của Ê-sau. Đoạn văn cố ý để điều này còn bí ẩn.
Chúa mà "không thắng nổi" một con người? Rõ ràng người ấy chỉ cần một cái chạm là làm trật hông Gia-cốp. Vậy việc "không thắng nổi" là Chúa tự hạ mình, để Gia-cốp có thể vật lộn. Chúa chọn gặp con người ở chỗ con người đang ở.
Nghĩa của tên Y-sơ-ra-ên. Kinh Thánh giải thích tên này là "người vật lộn với Đức Chúa Trời". Các học giả còn bàn nhiều về nghĩa gốc của chữ; có người hiểu là "Đức Chúa Trời chiến đấu", có người hiểu khác. Lời giải thích của chính đoạn văn mới là điều người kể muốn ta nhớ.
Gia-cốp đã thật sự đổi khác chưa? Ngay sau đêm ấy, ông vẫn khéo léo với Ê-sau, và ở đoạn sau vẫn còn những lần ông được gọi là Gia-cốp. Tên mới là một lời hứa và một khởi đầu, không phải một phép màu biến ông thành người hoàn hảo trong một đêm.
Các nhà giải kinh nói gì (5)
John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, nói rằng mọi người tin Chúa đều kinh nghiệm điều Gia-cốp kinh nghiệm: Chúa thử thách ta, như đánh với ta, nhưng cũng chính Ngài cho ta sức để đứng vững. Theo ông, Chúa chiến đấu chống ta bằng một tay, và bênh vực ta bằng tay kia. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, phần đoạn 32 câu 24)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếuhình ảnh Chúa đánh bằng một tay, giữ bằng tay kia là câu Calvin nổi tiếng ở phần giải nghĩa 32:24
Martin Luther, nhà Cải Chánh người Đức thế kỷ 16, cho rằng người vật lộn với Gia-cốp là chính Chúa Con. Ông dùng chuyện này để dạy về cầu nguyện trong lúc bị thử thách: người tin phải bám lấy lời hứa của Chúa, ngay cả khi có vẻ như chính Chúa đang chống lại mình. (Bài giảng về Sáng-thế Ký — Lectures on Genesis, Sáng-thế Ký 32)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Luther xem người vật lộn là Chúa Con và nói về đức tin trong thử thách; chưa chắc lời ông
Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, nhắc đến truyền thống Do Thái xưa cho rằng người vật lộn với Gia-cốp là thiên sứ hộ mệnh của Ê-sau. Theo cách hiểu ấy, cuộc vật lộn ban đêm là trận đấu trước, và khi đã thắng nó, Gia-cốp có thể đối diện Ê-sau mà không sợ. (Understanding Genesis)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Sarna nhắc truyền thống thiên sứ của Ê-sau; chưa chắc ở Understanding Genesis hay JPS Genesis
Matthew Henry, mục sư người Anh mất năm 1714, khen lời cầu nguyện của Gia-cốp ở câu 9–12. Theo ông, đó là một lời cầu nguyện mẫu: nhắc lại lời hứa của Chúa, nhận mình không xứng đáng, nói thật nỗi sợ, và xin Chúa làm theo lời Ngài đã hứa. (Commentary on the Whole Bible, Sáng-thế Ký 32)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Henry phân tích lời cầu nguyện của Gia-cốp như lời cầu mẫu; chưa chắc các ý ông liệt kê
Walter Brueggemann, học giả Cựu Ước người Mỹ, đọc câu chuyện như một cuộc gặp gỡ khiến con người vừa được ban phước vừa bị thương. Theo ông, Gia-cốp ra đi với một tên mới và một cái chân què, và hai điều ấy không tách rời nhau: gặp Chúa thật thì không ai còn nguyên như cũ. (Genesis, Interpretation)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Brueggemann nhấn mạnh phước lành và vết thương đi đôi ở Phê-ni-ên; chưa chắc lời ông
Nguyên văn cả đoạn · 32 câu
1Gia-cốp cứ đi đường, có thiên sứ Đức Chúa Trời gặp người. 2Khi Gia-cốp thấy các vị nầy, nói rằng: Ấy là trại quân của Đức Chúa Trời! Nên người đặt tên chỗ đó là Ma-ha-na-im. 3Gia-cốp sai sứ giả đến trước cùng Ê-sau, anh mình, ở trong xứ Sê-i-rơ thuộc về địa-phận Ê-đôm; 4người bèn dặn rằng: Các ngươi hãy thưa cùng Ê-sau, chúa ta như vầy: Gia-cốp, kẻ tôi tớ chúa, có nói như vầy rằng: Tôi đã ngụ tại nhà La-ban đến ngày nay; 5có bò, lừa, chiên, tôi trai, tớ gái; vậy, xin sai đi nói cho chúa hay trước, hầu cho nhờ được ơn trước mặt chúa tôi. 6Các sứ giả trở về nói cùng Gia-cốp rằng: Chúng tôi đã đi đến Ê-sau, anh của chủ; nầy người đang đem bốn trăm người đến để rước chủ. 7Gia-cốp rất sợ hãi và sầu não, bèn chia các dân đi theo, cùng các bầy chiên, bò, lạc đà ra làm hai đội, mà rằng: 8Nếu Ê-sau đến hãm đánh một trong hai đội, thì đội còn lại sẽ thoát được. 9Đoạn, Gia-cốp cầu rằng: Hỡi Đức Chúa Trời của tổ phụ Áp-ra-ham tôi! Đức Chúa Trời của cha Y-sác tôi, tức là Đức Giê-hô-va! Ngài có phán dạy tôi rằng: Hãy trở về xứ ngươi và nơi bà con ngươi, rồi ta sẽ làm ơn cho ngươi! 10Tôi lấy làm hèn mọn không đáng chịu các ân huệ và các điều thành thực mà Ngài đã làm cho kẻ tôi tớ Ngài; vì lúc trước khi qua sông Giô-đanh chỉ có cây gậy tôi, mà ngày nay tôi lại trở nên hai đội quân nầy. 11Vậy, cầu xin Đức Chúa Trời giải cứu tôi khỏi tay Ê-sau, anh tôi, vì e người đến đánh tôi và đánh luôn mẹ với con nữa. 12Vả, Ngài có nói rằng: Quả thật vậy, ta sẽ làm ơn cho ngươi, và làm cho dòng dõi ngươi đông như cát bãi biển, người ta sẽ không biết sao đếm được, vì đông đúc quá. 13Người ở ban đêm tại đó, lấy các vật có hiện trong tay để làm một của lễ dâng cho Ê-sau, anh mình, 14là hai trăm dê cái và hai chục dê đực; hai trăm chiên cái và hai chục chiên đực; 15ba chục lạc đà cái có con đang bú, bốn chục bò cái và mười bò đực; hai chục con lừa cái và mười lừa con. 16Rồi, giao mỗi bầy riêng ra nơi tay đầy tớ mình và dặn rằng: Các ngươi hãy đi trước ta và dẫn bầy nầy cách một khoảng đến bầy kia. 17Người dặn tên dẫn bầy đi trước hết như vầy: Khi Ê-sau, anh ta, gặp và hỏi ngươi rằng: Ngươi ở với ai, đi đâu, và bầy súc vật trước mặt ngươi đó thuộc về ai? 18thì hãy thưa rằng: Của Gia-cốp, kẻ tôi tớ chúa; ấy là một lễ gởi dâng cho Ê-sau, chúa tôi; và nầy, chính mình người đang theo sau. 19Gia-cốp cũng dặn y lời cho tên dẫn bầy thứ nhì, thứ ba và hết thảy người theo coi chừng các bầy, và lại nói: Khi gặp Ê-sau, các ngươi hãy nhớ lời đó, 20và nói như vầy: Nầy, Gia-cốp, kẻ tôi tớ chúa, đang theo sau chúng tôi. Vì người thầm nghĩ rằng: Mình đem lễ nầy dâng trước cho Ê-sau nguôi giận đã, rồi mình sẽ giáp mặt sau; có lẽ người tiếp rước mình một cách thuận hiệp đó. 21Vậy, lễ nầy đem đi trước, còn người, đêm đó ở lại trại. 22Ban đêm, người thức dậy, dẫn hai vợ, hai tên đòi và mười một đứa con mình đi qua rạch Gia-bốc. 23Người đem họ qua rạch, và hết thảy của cải mình qua nữa. 24Vả, một mình Gia-cốp ở lại; thì có một người vật lộn với mình đến rạng đông. 25Khi người đó thấy mình không thắng nổi, bèn đánh vào xương hông Gia-cốp; xương hông liền trặt trong khi vật lộn. 26Người đó bèn nói: Trời đã rạng đông rồi; thôi để cho ta đi; nhưng Gia-cốp đáp rằng: Tôi chẳng cho người đi đâu, nếu người không ban phước cho tôi. 27Người đó hỏi: Tên ngươi là chi? Đáp rằng: Tên tôi là Gia-cốp. 28Người lại nói: Tên ngươi sẽ chẳng làm Gia-cốp nữa, nhưng tên là Y-sơ-ra-ên, vì ngươi đã có vật lộn cùng Đức Chúa Trời và người ta; ngươi đều được thắng. 29Gia-cốp hỏi: Xin cho tôi biết tên người. Đáp rằng: Làm sao ngươi hỏi tên ta? Rồi người nầy ban phước cho Gia-cốp tại đó. 30Gia-cốp đặt tên chỗ đó là Phê-ni-ên, và nói rằng: Tôi đã thấy Đức Chúa Trời đối mặt cùng tôi và linh hồn tôi được giải cứu. 31Khi qua nơi Phê-ni-ên, thấy mặt trời mọc rồi; và người đi giẹo cẳng. 32Bởi cớ đó, cho đến ngày nay dân Y-sơ-ra-ên chẳng bao giờ ăn gân bắp vế của lối xương hông; vì người đó có đánh vào xương hông Gia-cốp, nơi gân của bắp vế.
Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.