Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 0 · Vừa 4 · Thấp 0 · Đã đối chiếu 0/4

Sáng-thế Ký · Đoạn 35

Trở về Bê-tên

Kể lại 29 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Sau vụ thảm sát ở Si-chem, Gia-cốp sống trong lo sợ. Dân chung quanh có thể kéo đến trả thù bất cứ lúc nào (). Chính lúc ấy, Đức Chúa Trời lên tiếng. Ngài bảo Gia-cốp đi lên Bê-tên, nơi Ngài đã hiện ra với ông năm xưa, khi ông còn là một kẻ trốn chạy khỏi Ê-sau, và lập ở đó một bàn thờ ().

Gia-cốp hiểu rằng không thể mang cả nhà đi gặp Chúa như thế được. Ông nói với vợ con và mọi người theo mình: "Hãy dẹp các tượng thần ngoại bang khỏi giữa các ngươi", hãy tắm rửa cho sạch và thay áo. Ông nhắc lại rằng Đức Chúa Trời đã trả lời ông trong lúc nguy hiểm và giữ ông suốt dọc đường (). Mọi người đem nộp các tượng thần, cùng các vòng đeo tai. Gia-cốp chôn hết dưới gốc cây dẻ bộp gần Si-chem ().

Rồi họ lên đường. Chúa khiến các thành chung quanh kinh hãi, nên không ai dám đuổi theo (). Đến Bê-tên, Gia-cốp lập bàn thờ và gọi nơi ấy là Ên-Bê-tên, nghĩa là "Đức Chúa Trời của Bê-tên". Cũng ở đây, bà Đê-bô-ra, người vú già đã nuôi Rê-be-ca từ thuở nhỏ, qua đời. Bà được chôn dưới một cây dẻ bộp, và cây ấy được gọi là A-lôn-Ba-cút, nghĩa là "cây dẻ bộp khóc lóc" ().

Tại Bê-tên, Chúa hiện ra với Gia-cốp lần nữa. Ngài nhắc lại cái tên mới: từ nay ông không gọi là Gia-cốp nữa, mà là Y-sơ-ra-ên. Ngài tự giới thiệu: "Ta là Đức Chúa Trời toàn năng". Ngài bảo ông sinh sản và thêm nhiều, hứa rằng các dân và các vua sẽ ra từ ông, và đất đã hứa cho Áp-ra-ham và Y-sác nay cũng thuộc về ông (). Chúa ngự lên rồi, Gia-cốp dựng một trụ đá tại chỗ ấy, rưới rượu và dầu lên, và gọi nơi đó là Bê-tên, như hơn hai mươi năm trước ().

Từ Bê-tên, cả nhà đi tiếp về phía nam. Còn cách Ê-phơ-rát một quãng thì Ra-chên chuyển dạ. Bà sinh rất khó. Bà mụ trấn an: "Đừng sợ chi, vì nàng còn một con trai nữa" (). Nhưng Ra-chên không qua khỏi. Lúc hấp hối, bà đặt tên con là Bê-nô-ni, nghĩa là "con của nỗi đau tôi". Gia-cốp đổi tên đứa bé thành Bên-gia-min, "con của tay hữu" (). Ra-chên được chôn bên đường đi Ê-phơ-rát, tức là Bết-lê-hem. Gia-cốp dựng một tấm bia trên mộ bà ().

Đi thêm một chặng, Y-sơ-ra-ên đóng trại bên kia tháp Ê-đe. Ở đó xảy ra một chuyện xấu: Ru-bên, con trưởng, nằm với Bi-la, vợ lẽ của cha mình. Kinh Thánh chỉ ghi gọn một câu: "Y-sơ-ra-ên hay được việc đó" (). Không lời mắng, không hình phạt. Phải đến lúc sắp chết, Gia-cốp mới nhắc lại chuyện này ().

Ngay sau đó là danh sách mười hai con trai của Gia-cốp, xếp theo bốn người mẹ: sáu con của Lê-a, hai con của Ra-chên, hai con của Bi-la, hai con của Xinh-ba ().

Cuối cùng, Gia-cốp về đến Hếp-rôn, gặp lại cha mình là Y-sác. Y-sác sống được một trăm tám mươi tuổi, rồi qua đời, già cả và "thỏa mãn về đời mình". Ê-sau và Gia-cốp, hai anh em từng thù nhau, cùng nhau chôn cha ().

Ý nghĩa sâu xa

Cất thần ngoại bang ở Si-chem. Nhiều trăm năm sau, cũng tại Si-chem, Giô-suê nhóm cả dân Y-sơ-ra-ên lại và nói gần như cùng một lời: "hãy cất các thần ngoại bang khỏi giữa các ngươi đi" (). Ông còn dựng một hòn đá dưới một cây dẻ bộp ở đó (). Việc Gia-cốp làm cho gia đình mình về sau trở thành việc cả dân tộc phải làm, mỗi lần họ muốn bắt đầu lại với Chúa.

Lời phước của A-đam, Áp-ra-ham và Gia-cốp. Câu "hãy sanh sản và thêm nhiều" vang lại lời Chúa phán với loài người buổi đầu (). Lời hứa "các vua sẽ do nơi mình ngươi mà ra" lặp lại điều Chúa đã nói với Áp-ra-ham (). Từ dòng dõi Gia-cốp sẽ có vua Đa-vít, và từ dòng Đa-vít sẽ có Chúa Jêsus.

Ra-chên khóc con. Mộ Ra-chên nằm gần Bết-lê-hem, và người Y-sơ-ra-ên nhớ đến bà như một người mẹ. Khi dân bị bắt đi lưu đày, tiên tri Giê-rê-mi tả Ra-chên đang khóc các con mình, không chịu ai an ủi (). Sách Ma-thi-ơ lấy lại lời ấy khi vua Hê-rốt giết các bé trai ở Bết-lê-hem (). Người mẹ chết khi sinh con bên đường Bết-lê-hem trở thành hình ảnh của mọi người mẹ mất con.

Bết-lê-hem. Ngôi mộ bên đường này là lần đầu Kinh Thánh nhắc đến tên Bết-lê-hem. Về sau, tiên tri Mi-chê nói rằng từ Bết-lê-hem Ép-ra-ta nhỏ bé sẽ ra một Đấng cai trị Y-sơ-ra-ên (). Nơi Ra-chên chết khi sinh con sẽ là nơi Chúa Jêsus ra đời.

Con của nỗi đau, con của tay hữu. Một số người đọc Cơ Đốc thấy trong hai cái tên của Bên-gia-min một hình ảnh về Chúa Jêsus. Ngài là người "từng trải sự buồn bực" (), rồi được ngồi bên hữu Đức Chúa Trời (). Câu chuyện ở đây không nói như vậy. Nhưng nó cho thấy một điều: Gia-cốp không để nỗi đau đặt tên cho tương lai của đứa con.

Ru-bên mất quyền con trưởng. Ở xứ cổ, lấy vợ lẽ của cha là một cách tuyên bố mình đã lên thay cha. Về sau, Áp-sa-lôm cũng làm y như vậy khi nổi loạn chống vua Đa-vít (). Ru-bên tưởng chiếm được chỗ cha, nhưng lại mất chính quyền con trưởng của mình (). Sách Sử-ký về sau ghi rõ: vì Ru-bên làm ô uế giường cha, quyền trưởng tử về các con của Giô-sép ().

Hai anh em cùng chôn cha. Ngày trước, Y-sác và Ích-ma-ên, hai anh em khác mẹ, đã cùng nhau chôn Áp-ra-ham (). Nay Ê-sau và Gia-cốp cũng đứng cạnh nhau bên mộ cha. Mối thù bắt đầu từ trong bụng mẹ đã khép lại bằng sự hòa thuận, dù hai người vẫn đi hai đường riêng.

Lưu ý

Tượng thần từ đâu ra? Đoạn này không nói rõ. Ta biết Ra-chên đã ăn cắp các pho tượng thờ trong nhà cha bà (). Có thể còn có những tượng lấy được trong vụ cướp phá Si-chem (), hay của những người hầu theo nhà Gia-cốp. Còn các vòng đeo tai bị chôn chung với tượng, có lẽ vì chúng được đeo như bùa hộ mệnh, gắn với việc thờ thần.

Y-sơ-ra-ên và Bê-tên được đặt tên hai lần. Gia-cốp đã được đổi tên ở bến Gia-bốc (), và đã đặt tên Bê-tên từ hồi trốn đi (). Ở đây cả hai chuyện được kể lại. Có người cho rằng sách Sáng-thế ghép từ nhiều bản kể khác nhau. Có người cho rằng đây là sự xác nhận: lần trước là lúc một mình trong đêm, lần này là trước cả nhà, khi Gia-cốp đã thật sự trở về.

Ru-bên đã làm gì? Kinh Thánh kể rất gọn và không giải thích. Nhiều người hiểu đây vừa là tội tình dục, vừa là toan tính giành quyền trong nhà. Một số thầy dạy Do Thái thời xưa thì cố làm nhẹ đi, cho rằng Ru-bên chỉ dời giường của cha để bênh mẹ mình là Lê-a. Cách đọc ấy không có trong bản văn, và lời trăng trối của Gia-cốp () cho thấy chuyện nặng hơn thế. Sự im lặng của Gia-cốp cũng đáng để ý: đây không phải lần đầu ông im lặng trước tội của các con ().

Bên-gia-min không sinh ở Pha-đan-A-ram. Câu 35:26 kết danh sách bằng câu "các con trai của Gia-cốp sanh tại xứ Pha-đan-A-ram", nhưng Bên-gia-min vừa mới sinh gần Bết-lê-hem. Đây là cách tóm gọn thường thấy trong sách xưa: nói chung cho cả nhóm, không có ý đếm từng người.

Y-sác chết, nhưng chưa phải lúc này. Tính theo tuổi trong Sáng-thế Ký, Y-sác còn sống thêm khoảng mười hai năm sau khi Giô-sép bị bán sang Ai Cập (; ; ). Người kể chuyện khép lại đời Y-sác ở đây cho gọn, trước khi mở sang câu chuyện của Giô-sép.

Các nhà giải kinh nói gì (4)

John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, lấy làm lạ rằng Gia-cốp để tượng thần nằm trong nhà mình lâu đến vậy. Theo ông, Gia-cốp đã chểnh mảng, và phải đợi đến khi Chúa gọi, ông mới dùng quyền làm chủ nhà để dẹp chúng đi. Ông cũng cho rằng các vòng đeo tai bị chôn vì chúng gắn với mê tín. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, phần đoạn 35 câu 2 và câu 4)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Calvin trách Gia-cốp dung túng tượng thần và coi vòng tai là đồ mê tín; chưa chắc cách ông nói

Matthew Henry, mục sư người Anh mất năm 1714, gọi việc Gia-cốp làm ở câu 35:2 là một cuộc "cải cách gia đình". Ông rút ra bài học: người chủ gia đình phải dùng quyền của mình để giữ nhà mình trong sự thờ phượng Chúa, và ai muốn lên Bê-tên gặp Chúa thì trước hết phải bỏ các thần lạ. (Commentary on the Whole Bible, Sáng-thế Ký 35)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc ý chủ nhà cải cách gia đình trước khi lên Bê-tên; chưa chắc chữ ông dùng

Gerhard von Rad, học giả Cựu Ước người Đức, dựa theo một bài nghiên cứu của Albrecht Alt, cho rằng câu chuyện dẹp tượng thần ở Si-chem rồi đi lên Bê-tên phản ánh một nghi lễ có thật của dân Y-sơ-ra-ên xưa: người ta chôn bỏ các thần lạ ở Si-chem rồi hành hương lên Bê-tên. Ông đặt cảnh này cạnh Giô-suê 24. (Genesis, Old Testament Library)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ von Rad dẫn luận điểm cuộc hành hương Si-chem–Bê-tên của Alt ở phần 35:1–7; chưa chắc ông khẳng định đến mức nào

Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, để ý rằng chữ trong tên Bê-nô-ni có hai nghĩa: "nỗi đau" hoặc "sức mạnh". Ra-chên hẳn muốn nói đến nỗi đau của mình. Gia-cốp đổi thành Bên-gia-min, một cái tên có điềm lành, để đứa bé không phải mang cái tên gợi nhớ cái chết của mẹ suốt đời. (Genesis, JPS Torah Commentary)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Sarna bàn hai nghĩa của "oni" và việc đổi sang tên lành; chưa chắc chi tiết

Nguyên văn cả đoạn · 29 câu

1Đức Chúa Trời phán cùng Gia-cốp rằng: Hãy chổi dậy, đi lên Bê-tên mà ở, và hãy lập nơi đó một bàn thờ cho Đức Chúa Trời, là Đấng hiện ra cùng ngươi đang lúc chạy trốn khỏi Ê-sau, anh ngươi. 2Gia-cốp bèn nói cùng vợ con và mọi kẻ đi theo mình rằng: Hãy dẹp các tượng thần ngoại bang khỏi giữa các ngươi, làm cho mình được thanh sạch và thay áo xống đi. 3Đoạn, chúng ta hãy chổi dậy, đi đến Bê-tên, nơi đó ta sẽ lập một bàn thờ cho Đức Chúa Trời, là Đấng đã trả lời ta trong lúc nguy hiểm, và đã phù hộ ta trong khi đi đường. 4Họ bèn đưa cho Gia-cốp các tượng thần ngoại bang của mình, và các vòng đeo nơi tai; rồi người chôn mấy vật đó dưới gốc cây dẻ bộp, gần thành Si-chem. 5Đoạn, chúng khởi hành. Đức Chúa Trời bèn giáng sự kinh hãi cho các thành ở chung quanh đó, nên họ chẳng dám đuổi theo các con trai của Gia-cốp. 6Gia-cốp cùng mọi kẻ đi theo đến tại Lu-xơ (là thành Bê-tên), thuộc về xứ Ca-na-an. 7Người lập tại đó một bàn thờ, đặt tên chốn nầy Ên-Bê-tên, vì là nơi Đức Chúa Trời đã hiện ra cùng người trong lúc chạy trốn khỏi anh mình. 8Khi đó Đê-bô-ra, mụ vú của Rê-be-ca, qua đời, được chôn thân dưới thành Bê-tên tại gốc dẻ bộp; nhân đó người ta gọi là cây A-lôn-Ba-cút. 9Khi ở xứ Pha-đan-A-ram đến, Đức Chúa Trời lại hiện ra cùng Gia-cốp nữa, ban phước cho người, 10và phán rằng: Tên ngươi là Gia-cốp, sau nầy sẽ chẳng gọi Gia-cốp nữa, nhưng sẽ đặt là Y-sơ-ra-ên. Rồi Ngài đặt tên người là Y-sơ-ra-ên. 11Đức Chúa Trời lại phán rằng: Ta là Đức Chúa Trời toàn năng; ngươi hãy sanh sản và thêm nhiều; một dân cho đến nhiều dân đều sẽ do nơi ngươi mà sanh, cùng các vua sẽ do nơi mình ngươi mà ra. 12Xứ ta đã cho Áp-ra-ham và Y-sác thì ta sẽ cho ngươi cùng dòng dõi ngươi. 13Đức Chúa Trời bèn ngự lên khỏi nơi Ngài đã phán cùng Gia-cốp. 14Người dựng một cây trụ đá tại nơi Đức Chúa Trời đã phán cùng mình, dâng lễ quán và tưới dầu vào. 15Đoạn, Gia-cốp đặt tên nơi Đức Chúa Trời đã phán cùng mình là Bê-tên. 16ỳ từ Bê-tên đi, họ còn cách Ê-phơ-rát chừng vài thôi đường, thì Ra-chên sanh nở. Việc sanh nở của người thật đau đớn. 17Trong khi khó sanh, bà mụ nói rằng: Đừng sợ chi, vì nàng còn một con trai nữa. 18Vả, bởi Ra-chên gần trút linh hồn, vì đang cơn hấp hối, nên người đặt đứa con trai đó tên là Bê-nô-ni; còn cha nó lại đặt tên là Bên-gia-min. 19Vậy, Ra-chên qua đời, được chôn bên con đường đi về Ê-phơ-rát, tức là Bết-lê-hem. 20Gia-cốp dựng một mộ-bia; ấy là mộ-bia của Ra-chên đến ngày nay hãy còn di tích. 21Kế đó, Y-sơ-ra-ên đi, đóng trại ở ngoài nơi tháp Ê-đe. 22Vả, nhầm khi Y-sơ-ra-ên ngụ tại xứ nầy, thì Ru-bên có đến nằm cùng Bi-la, vợ lẽ của cha mình; Y-sơ-ra-ên hay được việc đó. 23Vả, Gia-cốp có được mười hai con trai. Con của Lê-a là Ru-bên, trưởng nam của Gia-cốp; kế nữa là Si-mê-ôn, Lê-vi, Giu-đa, Y-sa-ca và Sa-bu-lôn. 24Con của Ra-chên là Giô-sép và Bên-gia-min. 25Con của Bi-la, đòi của Ra-chên là Đan và Nép-ta-li; 26và con của Xinh-ba, đòi của Lê-a, là Gát và A-se. Ấy đó là các con trai của Gia-cốp sanh tại xứ Pha-đan-A-ram. 27Gia-cốp đến cùng Y-sác, cha mình, ở Mam-rê, tại thành Ki-ri-át-A-ra-ba, tức là Hếp-rôn, nơi Áp-ra-ham và Y-sác đã kiều ngụ. 28Y-sác hưởng thọ được một trăm tám mươi tuổi. 29Người tuổi cao tác lớn, thỏa mãn về đời mình, tắt hơi, được về cùng tổ phụ. Ê-sau và Gia-cốp, hai con trai, chôn người.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.