Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 0 · Vừa 5 · Thấp 1 · Đã đối chiếu 0/6

Sáng-thế Ký · Đoạn 41

Từ ngục lên ngôi

Kể lại 57 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Hai năm trôi qua kể từ ngày quan tửu chánh ra khỏi ngục mà quên mất Giô-sép. Một đêm kia, Pha-ra-ôn, vua Ê-díp-tô, nằm chiêm bao. Vua thấy mình đứng bên bờ sông Nin. Dưới sông đi lên bảy con bò mập tốt, rồi bảy con bò khác, gầy guộc xấu xí, lên theo sau và nuốt chửng bảy con bò mập. Vua giật mình thức dậy, ngủ lại, rồi chiêm bao lần nữa. Lần này là bảy gié lúa chắc mọc trên một cọng, rồi bảy gié lúa lép, bị gió đông thổi khô, nuốt mất bảy gié lúa chắc ().

Sáng ra, lòng vua bồn chồn. Vua cho gọi hết các thầy pháp và người thông thái của Ê-díp-tô, nhưng không ai giải được giấc mơ. Lúc ấy quan tửu chánh mới chợt nhớ ra. Ông thưa với vua: "Bây giờ, tôi nhớ đến lỗi của tôi". Rồi ông kể chuyện hai năm trước, trong ngục, có một chàng trai trẻ người Hê-bơ-rơ đã giải đúng giấc mơ của ông và của quan thượng thiện ().

Pha-ra-ôn liền sai người đi gọi Giô-sép. Người ta vội đưa chàng ra khỏi ngục, cạo râu, thay áo, rồi dẫn vào chầu vua. Vua nói: nghe đồn ngươi giải được chiêm bao. Giô-sép đáp ngay: "Đó chẳng phải tôi", mà chính Đức Chúa Trời sẽ cho vua một lời đáp bình an. Vua kể lại giấc mơ, và còn thêm vào: những con bò xấu ấy, cả xứ Ê-díp-tô chưa từng thấy con nào xấu như vậy; chúng nuốt bò mập vào bụng mà trông vẫn gầy như cũ ().

Giô-sép giải: hai giấc mơ chỉ là một. Bảy con bò mập và bảy gié lúa chắc là bảy năm được mùa. Bảy con bò gầy và bảy gié lúa lép là bảy năm đói kém theo sau. Cơn đói sẽ lớn đến nỗi người ta quên hẳn những năm no đủ. Giấc mơ đến hai lần, vì Đức Chúa Trời đã định việc ấy và sẽ làm sớm ().

Chưa ai hỏi, Giô-sép đã đưa ra kế hoạch. Vua nên chọn một người khôn ngoan đặt cai quản cả xứ, lập thêm các quan dưới quyền, thu một phần năm hoa lợi trong bảy năm được mùa, chứa lúa trong các thành, để dành cho bảy năm đói ().

Pha-ra-ôn và các quan đều ưng ý. Vua hỏi: tìm đâu được người nào "có thần minh của Đức Chúa Trời" như người này? Rồi vua lập Giô-sép cai trị cả nhà vua và cả xứ: "Trẫm lớn hơn ngươi chỉ vì ngự ngôi vua mà thôi". Vua tháo chiếc nhẫn ấn của mình đeo vào tay Giô-sép, cho mặc áo vải gai mịn, đeo vòng vàng vào cổ, cho ngồi cỗ xe thứ hai sau xe vua, có người chạy trước hô: "Hãy quì xuống!" Vua còn đặt cho chàng một tên Ê-díp-tô là Xa-phơ-nát-Pha-nê-ách, và gả cho chàng nàng Ách-nát, con gái thầy cả thành Ôn. Năm ấy Giô-sép ba mươi tuổi ().

Bảy năm được mùa đến thật. Giô-sép thu lúa nhiều "như cát nơi bờ biển", nhiều đến nỗi thôi không đếm nữa. Trước khi nạn đói đến, Ách-nát sinh cho chàng hai con trai. Đứa đầu, chàng đặt tên là Ma-na-se, vì Chúa đã cho chàng quên hết khổ cực. Đứa thứ hai là Ép-ra-im, vì Chúa đã cho chàng sinh sôi ngay trên đất mình chịu khổ ().

Rồi bảy năm đói kéo đến, đúng như lời Giô-sép. Các xứ chung quanh đều đói, riêng Ê-díp-tô còn có bánh. Khi dân Ê-díp-tô kêu đói, Pha-ra-ôn chỉ bảo: "Hãy đi đến Giô-sép", rồi làm theo lời người ấy. Giô-sép mở các kho ra bán lúa, và người khắp nơi kéo đến Ê-díp-tô mua lúa ().

Ý nghĩa sâu xa

Giô-sép và Đa-ni-ên. Nhiều trăm năm sau, có một chàng trai Hê-bơ-rơ khác bị đem làm tù ở xứ người. Vua Ba-by-lôn cũng chiêm bao, các thuật sĩ cũng bó tay, và Đa-ni-ên cũng thưa rằng không phải nhờ sự khôn ngoan của mình, mà có một Đức Chúa Trời ở trên trời tỏ ra điều kín nhiệm (). Hai câu chuyện như hai bức tranh vẽ cùng một ý: dân Chúa có thể sống giữa đế quốc, phục vụ đế quốc, mà không đánh mất Chúa của mình.

Lời Chúa rèn thử người. Một bài thơ trong sách Thi-thiên kể lại đời Giô-sép: chàng bị bán làm tôi, chân bị cùm, cho đến khi lời Chúa ứng nghiệm, rồi vua sai người mở trói và lập chàng làm chủ cả nhà vua (). Nhà thơ thấy rằng những năm trong ngục là lúc Chúa đang thử và luyện Giô-sép, như người thợ luyện kim loại.

Từ chỗ thấp nhất lên chỗ cao nhất. Trong một ngày, Giô-sép đi từ ngục tù đến cỗ xe thứ hai sau xe vua, và người ta phải quỳ trước mặt chàng. Các Cơ Đốc nhân thời đầu hay đặt câu chuyện này cạnh câu chuyện Chúa Jêsus: Ngài hạ mình đến chết, rồi được Đức Chúa Trời tôn lên, để mọi đầu gối phải quỳ xuống (). Kinh Thánh không nói thẳng Giô-sép là hình bóng của Chúa Jêsus. Nhưng ông Ê-tiên, khi kể lại đời Giô-sép trước tòa công luận, đã kể như một người bị anh em ganh ghét mà Chúa ở cùng ().

"Hãy đi đến Giô-sép". Câu Pha-ra-ôn nói với dân đói nghe rất giống lời Ma-ri nói với đầy tớ tại tiệc cưới ở Ca-na: Người biểu chi, hãy vâng theo cả (). Nhiều người giảng đã dùng câu 41:55 để nói về Chúa Jêsus, Đấng có bánh cho kẻ đói. Đó là cách đọc của người giảng, không phải điều sách Sáng-thế tự nói ra.

Phước cho muôn dân. Chúa hứa với Áp-ra-ham rằng các dân trên đất sẽ nhờ dòng dõi ông mà được phước (). Ở cuối đoạn này, "khắp thế gian" đều đến Ê-díp-tô mua lúa của Giô-sép (). Một chắt của Áp-ra-ham đang nuôi sống cả vùng đất ấy.

Giấc mơ lặp lại hai lần. Giô-sép nói: giấc mơ đến hai lần nghĩa là Chúa đã định chắc (). Chính Giô-sép ngày trước cũng chiêm bao hai lần, một lần về bó lúa, một lần về mặt trời, mặt trăng và các ngôi sao (). Người đọc tinh ý sẽ hiểu: giấc mơ của chàng cũng chắc chắn sẽ thành, và chỉ còn chờ ngày.

Lưu ý

Kinh Thánh không dạy cách giải mộng. Đoạn này không đưa ra một quy tắc nào để đoán ý nghĩa giấc mơ. Các thầy pháp Ê-díp-tô có cả một nghề giải mộng mà vẫn bó tay. Giô-sép giải được, theo chính lời chàng, là nhờ Chúa cho biết. Lấy đoạn này để tin rằng giấc mơ nào cũng là điềm báo là đọc quá điều Kinh Thánh nói.

Giô-sép cưới con gái một thầy tế lễ ngoại giáo. Thành Ôn là nơi thờ thần mặt trời. Về sau, luật Môi-se cấm dân Y-sơ-ra-ên cưới người các dân thờ thần khác (). Sáng-thế Ký kể việc này mà không khen cũng không chê. Có người cho rằng Giô-sép không có quyền từ chối, vì đây là lệnh vua. Có người thấy đây là dấu hiệu chàng đang dần thành người Ê-díp-tô. Người Do Thái đời sau thấy chỗ này khó, đến nỗi có hẳn một truyện kể ngoài Kinh Thánh về việc Ách-nát bỏ thần cũ để theo Chúa.

"Quên điều cực nhọc, và cả nhà cha ta" không có nghĩa là bỏ gia đình. Tên Ma-na-se nghe như Giô-sép muốn quên luôn nhà cha (). Có người hiểu là nỗi đau về gia đình không còn đè nặng chàng nữa. Nhưng cũng có câu hỏi khó: suốt chín năm làm quan lớn, chàng không gửi một lời nào về cho cha già. Kinh Thánh không giải thích vì sao.

Không biết Pha-ra-ôn này là ai. "Pha-ra-ôn" là tước hiệu của vua Ê-díp-tô, không phải tên riêng. Sáng-thế Ký không cho biết tên vua, nên các học giả vẫn bàn khác nhau về thời điểm của câu chuyện.

Kế hoạch tích trữ có mặt trái. Ở đây, việc thu một phần năm hoa lợi là để cứu dân khỏi đói. Nhưng khi đọc tiếp đến đoạn 47, ta sẽ thấy cũng chính kho lúa ấy làm cho dân Ê-díp-tô phải bán đất, bán mình cho vua. Nên đọc đoạn này cùng với đoạn đó.

Các nhà giải kinh nói gì (6)

Giăng Chrysostom, giám mục thành Antioch thế kỷ 4, nổi tiếng giảng hay đến nỗi được gọi là "miệng vàng", cho rằng Chúa đã cố ý để quan tửu chánh quên Giô-sép suốt hai năm. Nếu chàng được thả sớm, có lẽ chàng đã lặng lẽ về quê. Chúa chờ đến lúc chính vua cần chàng, để chàng ra khỏi ngục một cách vẻ vang, và để mọi người thấy rõ đây là việc Chúa làm. (Bài giảng về Sáng-thế Ký — Homilies on Genesis)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ ý chính về hai năm chậm trễ trong loạt bài giảng về Giô-sép, không nhớ số bài giảng và cách nói

Gerhard von Rad, học giả Cựu Ước người Đức, cho rằng chuyện Giô-sép được kể theo tinh thần của văn chương khôn ngoan thời xưa. Giô-sép là mẫu người khôn ngoan mà các sách như Châm-ngôn mô tả: biết giữ mình, biết chờ đợi, ăn nói đúng lúc, và đem tài ra phục vụ nhà vua. Lời khuyên vua chọn "một người thông minh trí-huệ" () là chỗ hình mẫu ấy hiện rõ nhất. (Genesis, Old Testament Library)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc đây là luận điểm nổi tiếng của von Rad, nhưng trình bày đầy đủ nhất trong bài tiểu luận về chuyện Giô-sép và văn chương khôn ngoan; chưa chắc phần giải nghĩa đoạn 41 nói đến đâu

Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, chỉ ra nhiều chi tiết rất "Ê-díp-tô" trong đoạn này. Người Ê-díp-tô cạo nhẵn mặt, nên Giô-sép phải cạo râu trước khi vào chầu. Nhẫn ấn, áo vải gai, vòng vàng đeo cổ và cỗ xe là những thứ người ta thấy trong các bức vẽ cảnh vua phong chức cho quan. Theo ông, người kể chuyện biết khá rõ đời sống trong cung Ê-díp-tô. (Understanding Genesis; Genesis, JPS Torah Commentary)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Sarna bàn bối cảnh Ê-díp-tô của chuyện Giô-sép; chưa chắc từng chi tiết nằm ở cuốn nào

Robert Alter, học giả Do Thái người Mỹ chuyên đọc Kinh Thánh như văn chương, để ý rằng khi Pha-ra-ôn kể lại giấc mơ cho Giô-sép, vua không kể y như người kể chuyện đã kể. Vua thêm vào cảm xúc của mình: chưa từng thấy con bò nào xấu như thế, và chúng nuốt vào bụng mà như không nuốt (). Theo Alter, những chỗ lặp lại mà hơi khác nhau như vậy là cách Kinh Thánh cho ta nhìn vào lòng nhân vật, ở đây là nỗi sợ của vua. (bản dịch có chú giải Genesis)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếulặp lại có biến đổi là ý chính của Alter; nhớ ông chú thích chỗ Pha-ra-ôn kể lại, chưa chắc cách nói

Leon Kass, học giả Do Thái người Mỹ, đọc đoạn này với một chút lo lắng. Giô-sép nhận tên Ê-díp-tô, mặc áo Ê-díp-tô, cưới con gái thầy tế lễ Ê-díp-tô, và đặt tên con trai để nói rằng mình đã quên nhà cha. Theo Kass, thành công ở Ê-díp-tô đang kéo Giô-sép ra xa gia đình và xa con đường của tổ phụ. (The Beginning of Wisdom: Reading Genesis)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Kass nhấn mạnh việc Giô-sép thành người Ê-díp-tô; chưa chắc từng chi tiết ông nêu

Charles Spurgeon, mục sư người Anh thế kỷ 19, được gọi là "ông hoàng của các nhà giảng", có lẽ đã giảng câu "Hãy đi đến Giô-sép" () như lời mời người đang đói khát linh hồn đến với Chúa Jêsus. (Cần tra bài giảng trên spurgeongems.org.)

Tin cậy: ThấpChưa đối chiếukhông nhớ chắc tên và số bài giảng, chỉ nhớ mơ hồ cách áp dụng này

Nguyên văn cả đoạn · 57 câu

1Cách hai năm sau, Pha-ra-ôn nằm chiêm bao thấy mình đứng bên bờ sông. 2Nầy đâu dưới sông đi lên bảy con bò mập và tốt, ăn cỏ trong bưng. 3Rồi nầy, bảy con bò khác, xấu dạng, gầy guộc, ở dưới sông đi theo lên sau, đến đứng gần các con bò trước trên bờ sông. 4Bảy con bò xấu dạng, gầy guộc nuốt bảy con bò mập tốt. Pha-ra-ôn bèn thức giấc. 5Vua nằm ngủ lại, chiêm bao lần thứ nhì, thấy bảy gié lúa chắc, tốt tươi, mọc chung trên một cộng rạ. 6Kế đó, bảy gié lúa khác lép và bị gió đông thổi háp, mọc theo bảy gié lúa kia. 7Bảy gié lúa lép nuốt bảy gié lúa chắc. Pha-ra-ôn bèn thức giấc; và nầy, thành ra một điềm chiêm bao. 8Sáng mai, tâm thần người bất định, truyền đòi các pháp-sư và các tay bác sĩ xứ Ê-díp-tô đến, thuật lại điềm chiêm bao mình cho họ nghe; nhưng chẳng có ai bàn được điềm chiêm bao đó cho vua hết. 9Quan tửu chánh bèn tâu cùng Pha-ra-ôn rằng: Bây giờ, tôi nhớ đến lỗi của tôi. 10Ngày trước, bệ hạ nổi giận cùng quần thần, có cầm ngục quan thượng thiện và tôi nơi dinh quan thị vệ. 11Trong lúc đó, cùng một đêm kia, chúng tôi có thấy điềm chiêm bao, chiêm bao mỗi người đều có ý nghĩa riêng rõ ràng. 12Tại đó, cùng chung ngục, có một người Hê-bơ-rơ, còn trẻ, kẻ gia-đinh của quan thị vệ; chúng tôi thuật lại cho chàng nghe điềm chiêm bao của mình; chàng bàn rõ ra cho ai mỗi chiêm bao nấy. 13Rồi ra, công việc xảy đến y như lời chàng bàn: bệ hạ phục chức tôi lại, và xử treo quan kia. 14Pha-ra-ôn bèn sai đi đòi Giô-sép; họ lập tức tha người ra khỏi ngục, cạo mặt mày cho, biểu thay đổi áo xống, rồi vào chầu Pha-ra-ôn. 15Pha-ra-ôn phán cùng Giô-sép rằng: Trẫm có thấy một điềm chiêm bao mà chẳng ai bàn ra. Vậy, trẫm nghe rằng khi người ta thuật điềm chiêm bao lại cho, thì ngươi bàn được. 16Giô-sép tâu rằng: Đó chẳng phải tôi, nhưng ấy là Đức Chúa Trời đem sự bình an đáp cho bệ hạ vậy. 17Pha-ra-ôn phán rằng: Nầy, trong điềm chiêm bao trẫm đang đứng bên bờ sông. 18Nầy đâu bảy con bò mập và tốt dưới sông đi lên, đến ăn cỏ trong bưng. 19Rồi bảy con bò khác xấu dạng gầy guộc đi theo lên sau; thật trẫm chẳng thấy trong xứ Ê-díp-tô nầy có bò xấu dạng như vậy bao giờ. 20Bảy con bò xấu dạng gầy guộc đó nuốt bảy con bò mập tốt trước kia, 21nuốt vào bụng, mà dường như không có nuốt, vì các con bò đó vẫn xấu dạng như xưa. 22Trẫm bèn thức giấc; rồi lại thấy điềm chiêm bao khác, là bảy gié lúa chắc tốt tươi mọc chung trên một cộng rạ. 23Kế đó, bảy gié lúa khác, khô, lép, bị gió đông thổi háp, mọc theo bảy gié lúa kia; 24và bảy gié lúa lép đó lại nuốt bảy gié lúa chắc. Trẫm đã thuật điềm chiêm bao nầy cho các pháp-sư, nhưng không ai giải nghĩa ra được. 25Giô-sép tâu cùng Pha-ra-ôn rằng: Hai điềm chiêm bao của bệ hạ thấy đó đồng một nghĩa mà thôi; Đức Chúa Trời mách cho bệ hạ biết trước những việc Ngài sẽ làm. 26Bảy con bò mập tốt đó, tức là bảy năm; bảy gié lúa chắc đó cũng là bảy năm. Ấy chỉ đồng một điềm chiêm bao vậy. 27Bảy con bò xấu dạng gầy guộc lên theo sau bảy con bò kia, tức là bảy năm; và bảy gié lúa lép bị gió đông thổi háp đó, tức là bảy năm đói kém. 28Ấy là điều tôi đã tâu cùng bệ hạ rồi: Đức Chúa Trời có cho bệ hạ thấy những việc Ngài sẽ làm. 29Nầy, trong khắp xứ Ê-díp-tô sẽ có bảy năm được mùa dư dật. 30Nhưng bảy năm đó lại liền tiếp bảy năm đói kém; dân bản xứ đều sẽ quên sự dư dật đó, và ách đói kém sẽ làm cho toàn xứ hao mòn. 31Và vì sự đói kém liên tiếp nầy lớn quá, nên thiên hạ chẳng còn thấy chi về sự dư dật đó nữa. 32Nếu điềm chiêm bao đến hai lần cho bệ hạ, ấy bởi Đức Chúa Trời đã quyết định điều đó rồi, và Ngài mau mau lo làm cho thành vậy. 33Bây giờ bệ hạ khá chọn một người thông minh trí-huệ, lập người lên làm đầu trong xứ Ê-díp-tô, 34cùng lập các ủy viên trong xứ, để góp một phần năm của số thâu vào trong bảy năm được mùa dư dật đó. 35Họ hãy thâu góp hết thảy mùa màng trong bảy năm được mùa dư dật sẽ đến sau nầy, cùng thâu nhập lúa mì sẵn dành cho Pha-ra-ôn, dùng làm lương để dành trong các thành, và họ hãy giữ gìn lấy. 36Các lương thực nầy phải để dành cho bảy năm đói kém sẽ đến trong xứ Ê-díp-tô, hầu cho xứ nầy khỏi bị diệt bởi sự đói kém đó. 37Các lời nầy đẹp ý Pha-ra-ôn và quần thần. 38Pha-ra-ôn phán cùng quần thần rằng: Chúng ta há dễ tìm một người như người nầy, có thần minh của Đức Chúa Trời được sao? 39Pha-ra-ôn phán cùng Giô-sép rằng: Vì Đức Chúa Trời xui cho ngươi biết mọi việc nầy, thì chẳng còn ai được thông minh trí-huệ như ngươi nữa. 40Vậy, ngươi sẽ lên cai trị nhà trẫm; hết thảy dân sự của trẫm đều sẽ vâng theo lời ngươi. Trẫm lớn hơn ngươi chỉ vì ngự ngôi vua mà thôi. 41Pha-ra-ôn lại phán cùng Giô-sép rằng: Hãy xem! trẫm lập ngươi cầm quyền trên cả xứ Ê-díp-tô. 42Vua liền cổi chiếc nhẫn trong tay mình, đeo vào tay Giô-sép, truyền mặc áo vải gai mịn, và đeo vòng vàng vào cổ người; 43rồi, truyền cho lên ngồi xe sau xe vua, có người đi trước hô rằng: Hãy quì xuống! Ấy, Giô-sép được lập lên cầm quyền cả xứ Ê-díp-tô là vậy. 44Pha-ra-ôn lại phán cùng Giô-sép: Ta là Pha-ra-ôn, nhưng nếu chẳng có ngươi, thì trong cả xứ Ê-díp-tô không có ai giơ tay đưa chân lên được. 45Pha-ra-ôn đặt tên Giô-sép là Xa-phơ-nát-Pha-nê-ách, đưa nàng Ách-nát, con gái Phô-ti-phê-ra, thầy cả thành Ôn, cho người làm vợ. Người thường tuần hành trong xứ Ê-díp-tô. 46Vả, khi Giô-sép ra mắt Pha-ra-ôn, vua Ê-díp-tô, thì người đã ba mươi tuổi. Vậy, người từ tạ Pha-ra-ôn mà đi tuần khắp xứ Ê-díp-tô. 47Trong bảy năm được mùa dư dật, đất sanh sản ra đầy dẫy. 48Giô-sép bèn thâu góp hết thảy lương thực của bảy năm đó trong xứ Ê-díp-tô, và chứa lương thực nầy khắp các thành; trong mỗi thành, đều dành chứa hoa lợi của các ruộng ở chung quanh thành đó. 49Vậy, Giô-sép thâu góp lúa mì rất nhiều, như cát nơi bờ biển, cho đến đỗi người ta đếm không được, vì đầy dẫy vô số. 50Trước khi đến năm đói kém, thì Ách-nát, con gái Phô-ti-phê-ra, thầy cả thành Ôn, sanh cho Giô-sép hai con trai. 51Giô-sép đặt tên đứa đầu lòng là Ma-na-se, vì nói rằng: Đức Chúa Trời đã làm cho ta quên điều cực nhọc, và cả nhà cha ta. 52Người đặt tên đứa thứ nhì là Ép-ra-im, vì nói rằng: Đức Chúa Trời làm cho ta được hưng vượng trong xứ mà ta bị khốn khổ. 53Bảy năm được mùa dư dật trong xứ Ê-díp-tô bèn qua, 54thì bảy năm đói kém khởi đến, y như lời Giô-sép đã bàn trước. Khắp các xứ khác cũng đều bị đói, nhưng trong cả xứ Ê-díp-tô lại có bánh. 55Đoạn, cả xứ Ê-díp-tô đều bị đói, dân chúng đến kêu cầu Pha-ra-ôn xin lương. Pha-ra-ôn phán cùng bản dân rằng: Hãy đi đến Giô-sép, rồi làm theo lời người sẽ chỉ bảo cho. 56Khi khắp xứ bị đói kém, thì Giô-sép mở mọi kho lúa mà bán cho dân Ê-díp-tô. 57Xứ càng đói nhiều nữa; vả, vì khắp thế gian đều bị đói quá, nên đâu đâu cũng đổ đến Ê-díp-tô mua lúa nơi Giô-sép bán.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.