Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 0 · Vừa 5 · Thấp 0 · Đã đối chiếu 0/5

Sáng-thế Ký · Đoạn 42

Các anh đến mua lúa

Kể lại 38 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Nạn đói lan đến xứ Ca-na-an. Nghe tin bên Ê-díp-tô có lúa bán, Gia-cốp trách các con: "Sao bay ngơ ngẩn nhìn nhau vậy?" Ông bảo họ xuống đó mua lúa về, kẻo cả nhà chết đói. Mười người anh của Giô-sép lên đường. Riêng Bên-gia-min, em ruột Giô-sép, thì ông giữ lại, vì sợ nó gặp chuyện rủi ro ().

Lúc ấy Giô-sép đang cai quản cả xứ và đích thân bán lúa. Các anh đến nơi, sấp mình xuống đất trước mặt chàng. Giô-sép nhận ra họ ngay, nhưng làm như người lạ và nói giọng gay gắt. Kinh Thánh ghi: "Giô-sép nhìn biết các anh mình; nhưng họ nhìn lại chẳng ra". Thấy các anh cúi lạy, chàng nhớ lại giấc mơ ngày trước, rồi buộc tội họ là thám tử đến dò chỗ sơ hở của xứ Ê-díp-tô ().

Các anh hoảng hốt thanh minh: họ là người lương thiện, mười hai anh em cùng một cha; đứa út đang ở nhà với cha, còn "một người đã đi mất biệt". Giô-sép không chịu. Chàng chỉ mạng Pha-ra-ôn mà thề: nếu em út không xuống đây thì đừng hòng ra khỏi chốn này. Một người phải về dẫn em xuống, số còn lại ở tù. Rồi chàng giam cả mười người ba ngày ().

Ngày thứ ba, Giô-sép đổi ý. Chàng nói: "Ta kính sợ Đức Chúa Trời". Chỉ một người ở lại tù, những người khác đem lúa về cho gia đình đang đói, nhưng phải dẫn em út xuống để chứng tỏ họ nói thật ().

Ngay trước mặt Giô-sép, các anh quay sang nói với nhau bằng tiếng mẹ đẻ: "Quả thật chúng ta cam tội cùng em ta rồi". Họ nhớ lại ngày trước em họ khổ sở van xin mà họ không nghe, nên giờ tai họa mới đổ xuống. Ru-bên trách: anh đã bảo đừng làm hại đứa trẻ, mà các em không nghe, nên bây giờ máu nó đòi lại. Họ không biết Giô-sép hiểu hết, vì chàng vẫn nói qua người thông ngôn. Giô-sép quay đi chỗ khác mà khóc. Rồi chàng quay lại, bắt Si-mê-ôn, trói trước mặt các anh ().

Giô-sép sai đổ lúa đầy bao cho họ, cho thêm lương ăn dọc đường, và lén để tiền của mỗi người trở lại trong bao. Tối đến quán trọ, một người mở bao cho lừa ăn, thấy bạc của mình nằm ngay miệng bao. Cả bọn run sợ, nói với nhau: "Đức Chúa Trời đã làm chi cho chúng ta đây?" ().

Về đến nhà, họ kể hết cho cha nghe. Lúc trút lúa ra, họ thấy trong bao nào cũng có gói bạc, và cả nhà đều sợ ().

Gia-cốp than: Giô-sép đã mất, Si-mê-ôn cũng mất, giờ lại đòi đem Bên-gia-min đi nữa; mọi điều khốn khổ đều đổ lên đầu ông. Ru-bên xin cha giao em cho mình, và nói nếu không đem em về thì cha cứ giết hai đứa con trai của mình. Gia-cốp không nghe. Ông nói con út sẽ không đi, vì anh nó đã chết, "chỉ còn một mình nó mà thôi". Nếu nó gặp nạn, các con sẽ làm cho ông già tóc bạc này đau buồn mà xuống âm phủ ().

Ý nghĩa sâu xa

Nhìn mà nhận ra, nhìn mà không nhận ra. Từ "nhìn" chạy suốt câu chuyện như một sợi chỉ. Các anh đưa cái áo dính máu cho cha và bảo: xin hãy nhìn coi có phải áo của con cha không (). Ở đoạn 38, Ta-ma đưa con dấu và cây gậy cho Giu-đa và bảo ông nhìn lại; ông nhìn biết, và phải nhận lỗi (). Nay đến lượt Giô-sép nhìn biết các anh, còn họ nhìn mà không nhận ra (). Kẻ từng lừa người khác bằng cách bắt họ "nhìn", giờ lại không nhận ra người đứng trước mặt mình.

Máu đòi lại. Ru-bên nói máu của em đòi họ phải trả. Câu ấy làm ta nhớ đến lời Chúa nói với Ca-in, người đầu tiên giết em mình: máu em ngươi từ dưới đất kêu thấu đến ta (). Luật Môi-se sau này cũng nói: tội các ngươi chắc sẽ đổ lại trên các ngươi (). Các anh không giết Giô-sép, nhưng trong lòng họ biết mình chẳng khác gì đã giết.

Ở trong hố, ở trong tù. Ngày trước, các anh quăng Giô-sép xuống hố khô, mặc em van xin (; ). Nay họ bị giam ba ngày, không biết số phận mình ra sao. Không ai giảng cho họ, nhưng họ nếm được chút ít điều em mình đã chịu, và từ đó hiểu ra.

Ở ngay trước mặt mà không nhận ra. Kinh Thánh nhiều lần kể chuyện người ta gặp Đấng cứu mình mà không nhận ra. Sách Giăng viết về Chúa Jêsus: Ngài đến trong xứ mình, mà dân mình chẳng nhận lấy (). Hai môn đồ trên đường Em-ma-út đi cạnh Chúa Jêsus phục sinh suốt một quãng đường mà mắt bị che khuất, không nhận biết Ngài (). Như các anh của Giô-sép, họ chỉ nhận ra khi Ngài tự tỏ mình.

Buồn vì tội có hai loại. Phao-lô phân biệt sự buồn rầu theo ý Chúa, dẫn đến ăn năn, với sự buồn rầu theo thế gian, dẫn đến sự chết (). Ở đoạn này, các anh mới sợ và hối hận. Câu chuyện còn phải đi tiếp xem nỗi buồn ấy có đổi được lòng họ hay không. Câu trả lời đến ở đoạn 44.

Lưu ý

Kinh Thánh không nói vì sao Giô-sép làm khó các anh. Người đọc từ xưa đến nay hiểu khác nhau. Có người cho rằng chàng muốn thử xem các anh đã đổi khác chưa. Có người cho rằng chàng vẫn còn giận, và đang trả đũa phần nào. Có người cho rằng chàng muốn cho cả nhà, kể cả Bên-gia-min và cha, đến cúi lạy như giấc mơ đã báo. Cũng có thể chính Giô-sép đang rối bời, chưa biết nên làm gì với những người đã bán mình. Người kể chuyện chỉ cho ta thấy việc chàng làm và nước mắt chàng rơi, còn lý do thì để ta tự suy nghĩ.

Giô-sép nói dối và thề bằng mạng Pha-ra-ôn. Chàng biết các anh không phải thám tử, mà vẫn buộc tội họ. Chàng còn thề "chỉ mạng Pha-ra-ôn" (). Kinh Thánh kể lại mà không khen. Người đọc không nên coi mọi việc Giô-sép làm là gương để bắt chước.

Vì sao lại là Si-mê-ôn? Câu chuyện không nói. Có người để ý rằng Ru-bên, anh cả, đã từng muốn cứu Giô-sép (), và Giô-sép vừa nghe điều đó tận tai, nên người kế là Si-mê-ôn phải ở lại. Có người nhớ rằng Si-mê-ôn là người dữ tợn, từng cùng Lê-vi tàn sát cả thành Si-chem (). Cả hai chỉ là đoán.

Lời đề nghị của Ru-bên nghe thì hào hiệp, mà thật là liều. Ru-bên bảo cha cứ giết hai đứa con trai của mình nếu Bên-gia-min không về (). Giết hai đứa cháu thì có ích gì cho ông nội đã mất con? Gia-cốp không nhận. Đến đoạn sau, Giu-đa sẽ đưa ra một lời hứa khác hẳn: chính mình chịu trách nhiệm ().

Các nhà giải kinh nói gì (5)

Martin Luther, nhà cải chánh người Đức thế kỷ 16, giảng rất dài về đoạn này. Ông ví cách Giô-sép đối xử với các anh như một trò chơi của tình thương: bên ngoài thì cứng rắn, đe dọa, nhưng bên trong là lòng thương đang chờ lúc tỏ ra. Luther nói Chúa cũng thường "chơi" với con cái Ngài như vậy. Ngài giấu mặt, để cho họ chịu khốn khó, tưởng như Ngài giận, nhưng thật ra đang dẫn họ đến chỗ được an ủi. (Bài giảng về Sáng-thế Ký — Lectures on Genesis)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Luther dùng hình ảnh trò chơi của Chúa khi giảng về Giô-sép và các anh; chưa chắc ý ấy nằm ở đoạn 42 hay rải rác 42–44

John Calvin, nhà cải chánh ở Genève thế kỷ 16, cho rằng Giô-sép không làm khó các anh vì muốn báo thù, mà để đưa họ đến chỗ nhận tội. Nhưng Calvin không bênh mọi điều Giô-sép làm. Ông chê việc Giô-sép thề "chỉ mạng Pha-ra-ôn", cho rằng chàng đã nhiễm thói quen nói năng của triều đình Ê-díp-tô. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký, 1554)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Calvin phê lời thề này ở phần giải nghĩa 42:15; chưa chắc cách ông diễn đạt

Robert Alter, học giả Do Thái người Mỹ chuyên đọc Kinh Thánh như văn chương, chỉ ra một lối chơi chữ trong câu 42:7. Trong tiếng Hê-bơ-rơ, chữ "nhìn biết" và chữ "làm mặt lạ" có cùng một gốc. Giô-sép nhận ra các anh, và cũng chính lúc ấy chàng giấu mình đi. Alter nối chỗ này với cái áo dính máu ở đoạn 37 và chuyện Giu-đa với Ta-ma ở đoạn 38: cả ba đều là chuyện nhận ra và không nhận ra. (The Art of Biblical Narrative; bản dịch có chú giải Genesis)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Alter bàn chủ đề "nhận ra" nối đoạn 37, 38 và 42 cùng lối chơi chữ ở 42:7; chưa chắc ý nào ở cuốn nào

Gordon Wenham, học giả Cựu Ước người Anh, đọc mọi việc Giô-sép làm từ đây đến đoạn 44 như một cuộc thử nghiệm có tính toán. Giô-sép giữ lại một người anh ở Ê-díp-tô và đòi đem Bên-gia-min xuống, tức là đặt các anh vào một hoàn cảnh giống hệt ngày xưa. Họ có bỏ mặc một người anh em nữa để lo cho mình không? Đó là câu hỏi chàng muốn có lời đáp. (Genesis 16–50, Word Biblical Commentary)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Wenham đọc 42–44 là một cuộc thử nghiệm; chưa chắc ông nhấn mạnh chi tiết Si-mê-ôn đến đâu

Matthew Henry, mục sư người Anh, mất năm 1714, dừng lại ở câu các anh nói với nhau: chúng ta có tội với em ta. Ông nhận xét rằng lương tâm có thể ngủ yên nhiều năm, nhưng khi tai họa đến, nó thức dậy và nhắc lại đúng tội cũ. Theo ông, đó là lòng thương của Chúa, vì một lương tâm biết đau thì còn có đường quay về. (Commentary on the Whole Bible)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Henry bàn về lương tâm ở 42:21; chưa chắc cách nói, nhất là ý cuối

Nguyên văn cả đoạn · 38 câu

1Gia-cốp thấy xứ Ê-díp-tô có lúa bán ra, bèn nói cùng các con trai mình rằng: Sao bay ngơ ngẩn nhìn nhau vậy? 2Lại rằng: Nầy, cha nghe dưới xứ Ê-díp-tô có lúa bán; bay hãy xuống đó mua lúa cho chúng ta, hầu cho chúng ta sống và khỏi chết, chớ! 3Mười người anh của Giô-sép bèn xuống Ê-díp-tô đặng mua lúa. 4Nhưng Gia-cốp không cho Bên-gia-min, em Giô-sép, đi cùng các anh; vì nghĩ rằng: Ta nên giữ chừng, kẻo xảy ra điều rủi ro cho nó. 5Xứ Ca-na-an bấy giờ cũng đói, nên các con trai của Y-sơ-ra-ên cũng đổ xuống Ê-díp-tô mua lúa như các người khác. 6Vả, lúc nầy, chính Giô-sép cai trị trong nước, và bán lúa cho cả dân bản xứ. Các anh Giô-sép bèn đến, sấp mình xuống trước mặt người. 7Giô-sép thấy, nhìn biết các anh mình; nhưng giả làm mặt lạ cùng họ, nói một cách xẳng rằng: Các ngươi ở đâu đến? Đáp rằng: ỳ xứ Ca-na-an đến đặng mua lúa. 8Vậy, Giô-sép nhìn biết các anh mình; nhưng họ nhìn lại chẳng ra. 9Giô-sép nhớ lại điềm chiêm bao mình đã thấy về anh em mình, liền thét rằng: Các ngươi là thám tử, đến đây đặng dòm hành những nơi yếu óp của xứ ta. 10Đáp rằng: Thưa chúa, chẳng phải vậy; các tôi tớ chúa đến đặng mua lúa mà thôi. 11Chúng tôi đây đều là con một cha, vốn nhà lương thiện, chẳng phải là thám tử đâu. 12Người đáp lại rằng: Chẳng phải; các ngươi đến đặng dòm hành những nơi yếu óp của xứ nầy. 13Đáp rằng: Kẻ tôi tớ chúa có mười hai anh em, con của một cha, nguyên xứ Ca-na-an; nầy một người đã đi mất biệt, còn người út hiện bây giờ hãy ở lại nhà cùng cha chúng tôi. 14Giô-sép nói: Ấy quả thật như ta đã nói, các ngươi là thám tử. 15Đây là điều ta thử các ngươi: Ta chỉ mạng Pha-ra-ôn mà thề rằng, hễ em út các ngươi không đến đây thì chẳng bao giờ các ngươi ra khỏi chốn nầy được. 16Hãy sai một người nào trong bọn các ngươi về dẫn em út xuống; còn bao nhiêu thì phải ở tù lại đây. Lời các ngươi phải thử đã, rồi ta sẽ biết các ngươi nói đó có quả thật chăng. Nếu chẳng thật, thì ta chỉ mạng Pha-ra-ôn thề rằng, các ngươi là thám tử đó. 17Đoạn, Giô-sép truyền đem giam họ chung trong ngục ba ngày. 18Ngày thứ ba, Giô-sép nói cùng họ rằng: Ta kính sợ Đức Chúa Trời; hãy làm như điều nầy, thì được sống. 19Nếu các ngươi vốn nhà lương thiện, thì hãy để một người nào ở tù lại đây, còn bao nhiêu đem lương thực về nuôi đói cho nhà các ngươi. 20Đoạn, hãy dẫn em út xuống đây, thì lời các ngươi sẽ cho là thật, và các ngươi chẳng phải chết. Vậy, họ nghe theo. 21Họ bèn nói với nhau rằng: Quả thật chúng ta cam tội cùng em ta rồi; vì lúc trước ta thấy tâm hồn nó buồn thảm khi nó xin nhờ ơn, nhưng ta không khứng cho; vậy nên tai vạ nầy mới xảy đến cho chúng ta. 22Ru-bên đáp rằng: Anh há không có nói cùng các em rằng: Chớ phạm tội nầy cùng đứa trẻ đó sao? Nhưng các em không nghe; nên bây giờ huyết nó đòi chúng ta thường lại. 23Vả, Giô-sép vẫn dùng người thông ngôn nói chuyện lại cùng các anh, nên họ tưởng Giô-sép chẳng nghe hiểu. 24Giô-sép xây mặt qua chỗ khác mà khóc. Đoạn xây mặt lại nói chuyện cùng họ; bèn bắt Si-mê-ôn trong vòng anh em, truyền trói lại trước mặt họ. 25Giô-sép truyền đầy tớ xúc lúa đổ đầy bao và để bạc lại trong đó cho mỗi người anh em, cũng để thêm lương thực dùng dọc đường. Đầy tớ làm y như lời. 26Đoạn, anh em chất mấy bao lúa lên lưng lừa, rồi đi. 27Đến quán, một người trong bọn mở bao ra cho lừa ăn thóc, thấy bạc mình ở tại miệng bao; 28bèn nói cùng anh em rằng: Bạc của tôi trả lại, hiện trong bao tôi đây! Các anh em nhát gan, vừa nói với nhau, vừa run, mà rằng: Đức Chúa Trời đã làm chi cho chúng ta đây? 29Các anh em trở về cùng Gia-cốp, cha mình, tại xứ Ca-na-an, thuật lại cho người nghe mọi nỗi đã xảy đến, rằng: 30người đang làm chúa tại xứ Ê-díp-tô nói với chúng tôi cách xẳng xớm, cho chúng tôi là thám tử. 31Song chúng tôi có thưa cùng người rằng: Chúng tôi vốn nhà lương thiện, nào có phải là thám tử đâu. 32Chúng tôi được mười hai anh em, con một cha; một người đã đi mất biệt, còn người út hiện bây giờ ở nhà cùng cha, tại xứ Ca-na-an. 33Người làm chúa xứ đó dạy rằng: Làm như vầy, ta mới cho các ngươi là lương thiện: Hãy để lại cùng ta một người nào trong bọn các ngươi, còn bao nhiêu sẽ đem lương thực về nuôi đói cho nhà các ngươi; 34đoạn, hãy dẫn em út đến cho ta. Vậy, ta mới biết rằng các ngươi chẳng phải là thám tử, nhưng là người lương thiện; ta sẽ giao em lại cho, và các ngươi sẽ được buôn bán trong xứ nầy. 35Vả, đang khi các anh em trút lúa mì ra bao, nầy đâu, trong mỗi bao có gói bạc của mỗi người; cha và các anh em thấy những gói bạc mình, đều lấy làm sợ hãi. 36Gia-cốp, cha họ bèn nói rằng: Bay làm mất các con tao; Giô-sép đã mất biệt, Si-mê-ôn cũng mất biệt; mà bây giờ, lại muốn dẫn Bên-gia-min đi nữa sao! Các nông nỗi nầy đều đổ lại cho tao hết! 37Ru-bên thưa lại cùng cha rằng: Cha hãy giao em nơi tôi, tôi sẽ dẫn về cho. Ví bằng chẳng dẫn em về, thì cha hãy giết hai đứa con trai tôi đi. 38Nhưng Gia-cốp đáp rằng: Con út tao sẽ chẳng đi xuống với bay đâu; vì anh nó đã chết rồi, chỉ còn một mình nó mà thôi. Nếu điều rủi ro chi xảy đến cho nó nơi dọc đường bay đi, tức nhiên bay làm cho kẻ tóc bạc nầy đau lòng xót dạ xuống âm phủ.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.