Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 2 · Vừa 3 · Thấp 0 · Đã đối chiếu 0/5

Xuất Ê-díp-tô Ký · Đoạn 7

Sông Ni-lơ hóa ra huyết

Kể lại 25 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Cuối đoạn trước, Môi-se lại than rằng mình vụng miệng, Pha-ra-ôn chẳng đời nào chịu nghe (). Chúa đáp bằng một lời lạ lùng: "ta lập ngươi như là Đức Chúa Trời cho Pha-ra-ôn", còn A-rôn, anh ông, sẽ làm kẻ tiên tri, tức là người nói thay cho ông (). Môi-se nghe lời Chúa, A-rôn đem lời ấy tâu với vua ().

Chúa cũng nói trước cho hai anh em biết việc sẽ không dễ. Ngài sẽ làm cho Pha-ra-ôn cứng lòng, và vua sẽ không nghe. Nhưng Ngài sẽ ra tay trên đất Ê-díp-tô, làm nhiều dấu lạ, rồi đem dân Ngài ra. Đến lúc ấy, người Ê-díp-tô sẽ biết Ngài là ai (). Hai anh em làm y như lời dặn. Lúc ấy Môi-se đã tám mươi tuổi, A-rôn tám mươi ba ().

Chúa báo trước rằng vua sẽ đòi xem phép lạ. Quả vậy. A-rôn ném cây gậy xuống trước mặt Pha-ra-ôn và triều thần, gậy liền hóa thành rắn. Pha-ra-ôn cho gọi các thuật sĩ của mình. Họ cũng ném gậy xuống, và gậy của họ cũng hóa rắn. Nhưng rồi "gậy của A-rôn nuốt các gậy của họ" (). Thế mà lòng vua vẫn cứng, không nghe, y như Chúa đã nói ().

Chúa sai Môi-se ra bờ sông Ni-lơ từ sáng sớm, đón đường Pha-ra-ôn, tay cầm chính cây gậy đã hóa rắn. Ông phải nhắc lại lời Chúa: "Hãy tha cho dân ta đi", rồi báo rằng nếu vua còn từ chối, Chúa sẽ đập nước sông, nước sẽ hóa ra huyết, cá sẽ chết, sông sẽ hôi thối, và người Ê-díp-tô sẽ ghê tởm không dám uống ().

Rồi việc xảy ra đúng như thế. Theo lời Chúa, A-rôn giơ gậy trên mọi sông, rạch, ao hồ, đến cả nước đựng trong bình gỗ, bình đá. Ngay trước mặt vua và quần thần, ông đập nước sông, và cả dòng sông hóa ra huyết. Cá chết, nước hôi, khắp xứ Ê-díp-tô đâu đâu cũng có huyết ().

Các thuật sĩ lại dùng phù phép làm được một việc tương tự. Thế là Pha-ra-ôn có cớ để cứng lòng. Vua quay về cung, chẳng để tâm gì đến chuyện ấy (). Còn dân Ê-díp-tô thì phải đào đất quanh bờ sông tìm nước mà uống. Cứ như thế bảy ngày trôi qua ().

Ý nghĩa sâu xa

Câu trả lời cho "Giê-hô-va là ai?". Lần đầu gặp Môi-se, Pha-ra-ôn đã hỏi một cách khinh khi: Giê-hô-va là ai mà ta phải nghe? Ta chẳng biết Giê-hô-va nào hết (). Các tai vạ từ đoạn này trở đi là câu trả lời. Chúa nói: "Vì việc nầy, ngươi sẽ biết ta là Đức Giê-hô-va" (). Pha-ra-ôn không chịu biết Chúa bằng lời, nên sẽ phải biết Ngài bằng việc.

Dòng sông từng nuốt con trẻ. Trước đó, Pha-ra-ôn đã ra lệnh ném mọi bé trai Hê-bơ-rơ xuống sông Ni-lơ (). Giờ đây, chính dòng sông ấy hóa ra huyết. Kinh Thánh không nói thẳng hai việc nối với nhau, nhưng người đọc khó mà không nghĩ đến: máu vô tội đổ xuống sông, nay sông trả lại toàn máu.

Con rắn và con thủy quái. Chữ "con rắn" ở đây khác với chữ "con rắn" ở đoạn 4 (). Chữ ở đây thường dùng cho các loài thủy quái lớn. Về sau, tiên tri Ê-xê-chi-ên gọi Pha-ra-ôn là con vật quái gở nằm giữa các sông, tự cho rằng sông Ni-lơ là của mình (). Khi gậy của A-rôn nuốt gậy của các thuật sĩ, người đọc xưa có thể đã thấy một lời báo trước: con quái vật của Chúa nuốt các con quái vật của Ê-díp-tô.

Phép lạ đầu tiên của Môi-se, phép lạ đầu tiên của Chúa Jêsus. Dấu lạ công khai đầu tiên Môi-se làm trước Pha-ra-ôn là biến nước thành huyết, đem lại chết chóc. Dấu lạ đầu tiên của Chúa Jêsus là biến nước thành rượu ở một tiệc cưới, đem lại niềm vui (). Nhiều người đọc đã đặt hai việc này cạnh nhau. Luật pháp đến qua Môi-se, còn ân điển đến qua Chúa Jêsus ().

Những thuật sĩ có tên. Kinh Thánh ở đây không ghi tên các thuật sĩ. Nhưng sứ đồ Phao-lô, theo truyền thống Do Thái thời ông, gọi họ là Gian-nét và Giam-bơ-rơ. Ông nói họ đã chống lại Môi-se, cũng như những thầy dạy giả chống lại lẽ thật (). Bắt chước được việc của Chúa không có nghĩa là đứng về phía Chúa.

Nước hóa huyết ở cuối Kinh Thánh. Sách Khải-huyền nhắc lại tai vạ này. Hai nhân chứng của Chúa có quyền biến nước thành huyết (), và các bát thạnh nộ làm cho biển, sông và suối hóa ra huyết (). Những gì xảy ra ở Ê-díp-tô trở thành khuôn mẫu cho cách Chúa phán xét thế gian vào lúc cuối.

Lưu ý

"Như là Đức Chúa Trời" không có nghĩa Môi-se là thần. Chúa từng nói Môi-se sẽ "dường như Đức Chúa Trời" cho A-rôn, còn A-rôn là miệng của Môi-se (). Ý là Môi-se nhận lời từ Chúa và mang quyền của Chúa đến trước Pha-ra-ôn, còn A-rôn là người nói ra. Pha-ra-ôn tự xưng là thần; Chúa sai một người già vụng miệng đến đứng ngang hàng với vua.

Ai làm cho Pha-ra-ôn cứng lòng? Đoạn này nói cả hai cách. Chúa nói Ngài sẽ làm cho vua cứng lòng (). Nhưng câu chuyện cũng kể rằng lòng vua "vẫn cứng cỏi", vua "đã rắn lòng" (). Người tin Kinh Thánh hiểu điều này khác nhau. Có người nhấn mạnh quyền tể trị của Chúa. Có người nhấn mạnh rằng Chúa chỉ làm cứng thêm một tấm lòng vốn đã chọn chống lại Ngài (). Điều chắc chắn là Kinh Thánh không coi Pha-ra-ôn như con rối vô tội. Vua chịu trách nhiệm về những gì mình làm.

Các thuật sĩ làm được thật sao? Có ba cách hiểu chính. Có người cho đó là trò ảo thuật, như người làm xiếc rắn ở Ê-díp-tô biết làm cho rắn cứng đơ như cây gậy. Có người cho họ có quyền lực thật, nhưng từ thế lực tối tăm. Có người cho rằng Chúa để họ làm được, cho Pha-ra-ôn có cớ cứng lòng. Dù hiểu thế nào, câu chuyện cho thấy họ thua: gậy của họ bị nuốt, và họ chỉ làm cho tai vạ nặng thêm chứ không xóa được nó. Bản Truyền Thống gọi họ là "bác sĩ" (), nhưng chữ này ở đây nghĩa là người thông thái, không phải thầy thuốc.

Huyết thật hay nước đỏ? Có người giải thích rằng nước lũ mùa hè mang đất đỏ và rong tảo làm cho sông đỏ như máu, cá chết, nước hôi. Có người hiểu đây là máu thật. Kinh Thánh không bàn về cách thức. Điều nó nhấn mạnh là thời điểm và quy mô: việc xảy ra đúng lúc Môi-se nói, ngay trước mặt vua, và lan khắp xứ.

Nước đâu cho các thuật sĩ dùng? Nếu cả xứ đều có huyết, các thuật sĩ lấy nước ở đâu? Có lẽ từ những giếng người ta đào quanh bờ sông (). Câu chuyện không kể từng chi tiết. Nó kể để người đọc thấy rõ điều chính.

Các nhà giải kinh nói gì (5)

Augustine, giám mục ở Bắc Phi thế kỷ 4–5, bàn kỹ về các thuật sĩ của Pha-ra-ôn. Ông cho rằng họ không tạo ra được gì cả. Trong thế giới Chúa dựng nên có những sức mạnh ẩn giấu, và các thế lực tối tăm có thể khéo dùng những sức mạnh ấy, như người làm vườn làm cho cây mọc nhưng không dựng nên cây. Chỉ Chúa mới là Đấng Tạo Hóa. Vì thế, đến tai vạ muỗi, các thuật sĩ đành bó tay và phải nhận đó là ngón tay của Đức Chúa Trời (). (Về Ba Ngôi — De Trinitate, quyển III)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuDe Trinitate quyển III bàn về các thuật sĩ Pha-ra-ôn và sức mạnh ẩn trong tạo vật, đoạn được trích nhiều; hình ảnh người làm vườn chưa chắc đúng cách ông nói

John Calvin, nhà cải chánh ở Genève thế kỷ 16, không chịu cách giải thích rằng Chúa chỉ "để mặc" cho Pha-ra-ôn cứng lòng. Ông nói Kinh Thánh bảo rõ là Chúa làm cho vua cứng lòng. Nhưng ông cũng nói Pha-ra-ôn tự làm cứng lòng mình, và vua có tội thật. Theo Calvin, cả hai điều đều đúng, dù ta không thấu hiểu hết làm sao chúng đi với nhau. (Institutes of the Christian Religion, quyển I, chương 18)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Calvin bác cách hiểu "chỉ để mặc" và có nêu Pha-ra-ôn; chưa chắc vị trí là Institutes I.18 hay phần giải nghĩa Xuất Ê-díp-tô Ký

Brevard Childs, giáo sư Cựu Ước ở Mỹ, cho rằng chuyện cứng lòng trong các đoạn này không nhằm tả tâm lý của Pha-ra-ôn. Nó giải thích vì sao các dấu lạ cứ phải tiếp tục: lòng vua cứng nên dấu lạ không đạt được việc thả dân ra, và Chúa có dịp làm thêm dấu lạ cho mọi người biết Ngài. (The Book of Exodus, 1974, phần bàn riêng về sự cứng lòng)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ ý chính là cứng lòng gắn với các dấu lạ, không phải chuyện tâm lý; chưa chắc cách ông diễn đạt

Nahum Sarna, học giả Do Thái, bàn về những người giải thích các tai vạ bằng thiên nhiên, nhất là giả thuyết cho rằng một trận lũ rất lớn của sông Ni-lơ mang đất đỏ và vi sinh vật xuống, rồi kéo theo các tai vạ sau như một chuỗi. Ông thấy giả thuyết ấy đáng chú ý, nhưng nhắc rằng Kinh Thánh không coi trọng chuyện tai vạ xảy ra bằng cách nào. Điều Kinh Thánh nhấn mạnh là thời điểm, mức độ, và việc Chúa phân biệt dân Ngài với người Ê-díp-tô. (Exploring Exodus, 1986)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Sarna có bàn giả thuyết lũ Ni-lơ của Greta Hort; chưa chắc ông đánh giá đúng như cách nói ở đây

Terence Fretheim, giáo sư Cựu Ước ở Mỹ, đọc các tai vạ dưới ánh sáng của câu chuyện tạo dựng. Pha-ra-ôn chống lại sự sống, giết con trẻ, đè nén dân Chúa. Vì vậy cả thiên nhiên như bị đảo lộn: sông, nguồn sống của Ê-díp-tô, thành nguồn chết. Theo ông, các tai vạ là những dấu hiệu cho thấy điều ác của con người làm hư hại cả trật tự Chúa đặt trong tạo vật. (Exodus, bộ Interpretation)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuđọc tai vạ như tạo vật bị đảo lộn là luận điểm chính của Fretheim về các đoạn này

Nguyên văn cả đoạn · 25 câu

1Đức Giê-hô-va phán cùng Môi-se rằng: Hãy xem, ta lập ngươi như là Đức Chúa Trời cho Pha-ra-ôn, còn A-rôn, anh ngươi, sẽ làm kẻ tiên tri của ngươi. 2Hãy nói lại mọi lời ta sẽ truyền dạy ngươi, rồi A-rôn, anh ngươi, sẽ tâu cùng Pha-ra-ôn, đặng người thả dân Y-sơ-ra-ên ra khỏi xứ mình. 3Ta sẽ làm cho Pha-ra-ôn cứng lòng, và thêm nhiều dấu lạ phép k” của ta trong xứ Ê-díp-tô. 4Nhưng Pha-ra-ôn sẽ chẳng nghe các ngươi đâu; ta sẽ tra tay vào đất Ê-díp-tô, dùng những sự đoán-phạt nằng-nề, đặng rút khỏi xứ đó các quân đội ta, là dân Y-sơ-ra-ên. 5Khi nào ta tra tay vào xứ Ê-díp-tô mà rút dân Y-sơ-ra-ên ra khỏi giữa vòng người Ê-díp-tô, thì họ sẽ biết ta là Đức Giê-hô-va. 6Môi-se và A-rôn bèn làm y như lời Đức Giê-hô-va đã phán dặn. 7Vả, khi hai người tâu cùng Pha-ra-ôn, thì Môi-se tuổi đã được tám mươi, còn A-rôn tám mươi ba. 8Đức Giê-hô-va phán cùng Môi-se và A-rôn rằng: 9Khi nào Pha-ra-ôn truyền cho các ngươi: Hãy làm phép lạ đi, thì ngươi sẽ nói cùng A-rôn rằng: Hãy lấy gậy của anh, liệng trước mặt Pha-ra-ôn, gậy sẽ hóa thành một con rắn. 10Vậy, Môi-se và A-rôn đến cùng Pha-ra-ôn và làm như lời Đức Giê-hô-va đã phán dặn. A-rôn liệng cây gậy mình trước mặt Pha-ra-ôn và quần thần, gậy liền hóa thành một con rắn. 11Còn Pha-ra-ôn bèn đòi các bác sĩ và thầy phù chú, là những thuật-sĩ Ê-díp-tô; phần họ, cũng cậy phép phù chú mình mà làm giống in như vậy. 12Mỗi người liệng gậy mình, liền hóa thành rắn; nhưng gậy của A-rôn nuốt các gậy của họ. 13Thế mà lòng Pha-ra-ôn vẫn cứng cỏi, chẳng nghe Môi-se và A-rôn, y như lời Đức Giê-hô-va đã phán. 14Đức Giê-hô-va phán cùng Môi-se rằng: Pha-ra-ôn đã rắn lòng, từ chối không để cho dân sự đi. 15Sớm mai Pha-ra-ôn sẽ ngự ra bờ sông, ngươi hãy ra mắt người và cầm theo tay cây gậy đã biến ra con rắn đó. 16Ngươi hãy tâu rằng: Giê-hô-va, là Đức Chúa Trời của dân Hê-bơ-rơ, sai tôi đến gần bệ hạ, đặng tâu rằng: Hãy tha cho dân ta đi, để chúng nó hầu việc ta trong đồng vắng; mà đến bây giờ ngươi không nghe ta chút nào. 17Đức Giê-hô-va có phán như vầy: Vì việc nầy, ngươi sẽ biết ta là Đức Giê-hô-va: Nầy ta lấy gậy trong tay ta mà đập nước ở dưới sông, nước sẽ trở nên huyết. 18Cá dưới sông sẽ chết, và sông sẽ hôi thúi đi; người Ê-díp-tô uống nước sông lấy làm ghê gớm. 19Đoạn, Đức Giê-hô-va phán cùng Môi-se rằng: Hãy truyền cho A-rôn rằng: Cầm lấy cây gậy anh, giơ tay ra trên nước xứ Ê-díp-tô, trên rạch, sông, bàu, và khắp mọi nơi có nước trong xứ, hầu cho nước hóa thành huyết; cả xứ Ê-díp-tô, và trong những bình chứa nước bằng gỗ, bằng đá đều sẽ có huyết hết thảy. 20Vậy, Môi-se và A-rôn bèn làm y như lời Đức Giê-hô-va đã dặn mình. Trước mặt Pha-ra-ôn và quần thần, A-rôn giơ gậy lên, đập nước sông, hết thảy nước sông bèn hóa thành huyết. 21Cá dưới sông chết, nước sông hôi-thúi, người Ê-díp-tô không thể uống được; vậy, huyết lan khắp cả xứ Ê-díp-tô. 22Song các thuật sĩ cậy phù chú mình cũng làm được như vậy, lòng Pha-ra-ôn cứng cỏi, không nghe Môi-se và A-rôn chút nào, y như lời Đức Giê-hô-va đã phán. 23Pha-ra-ôn xây đi về đền mình, lòng chẳng để về mấy điều đó chút nào. 24Vả, vì hết thảy người Ê-díp-tô uống nước sông chẳng được, nên đào xung quanh sông tìm nước mà uống. 25Sau khi Đức Giê-hô-va đập sông thì được bảy ngày.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.