Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 1 · Vừa 4 · Thấp 0 · Đã đối chiếu 0/5

Sáng-thế Ký · Đoạn 11

Tháp Ba-bên

Kể lại 32 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Sau cơn nước lụt, cả loài người còn nói chung một thứ tiếng. Họ dời từ phương đông đi, gặp một đồng bằng rộng trong xứ Si-nê-a, tức miền nam nước I-rắc ngày nay, rồi dừng lại ở đó ().

Ở đồng bằng ấy không có đá. Người ta bèn bàn nhau: "Hè! chúng ta hãy làm gạch và hầm trong lửa". Họ lấy gạch thay đá, lấy chai, một thứ nhựa đen như nhựa đường, thay vữa. Rồi họ nói tiếp: nào, ta hãy xây một cái thành và dựng một cái tháp, "chót cao đến tận trời". Họ nói rõ vì sao: để làm cho tên mình rạng rỡ, kẻo phải tản lạc khắp mặt đất ().

Tháp ấy cao lắm trong mắt người. Nhưng câu chuyện kể rằng Chúa phải "ngự xuống" mới thấy được cái thành và cái tháp của con cái loài người (). Ngài nhìn và phán: họ là một dân, nói một tiếng, mà đây mới chỉ là việc đầu tiên họ làm; từ nay chẳng còn gì ngăn được những điều họ đã quyết ().

Họ đã nói "chúng ta hãy làm gạch", "chúng ta hãy xây". Bây giờ Chúa cũng nói: chúng ta hãy xuống, làm cho tiếng nói của họ lộn xộn, để người này không hiểu người kia (). Thế là công trình dừng lại. Chúa làm cho loài người tản ra khắp mặt đất, đúng điều họ cố tránh. Thành ấy được gọi là Ba-bên, nghe giống chữ "làm lộn xộn" trong tiếng Hê-bơ-rơ ().

Rồi câu chuyện đổi nhịp, trở lại một bản gia phả. Từ Sem, con trai Nô-ê, đến Tha-rê có chín đời. Mỗi đời được kể theo cùng một khuôn: người ấy bao nhiêu tuổi thì sinh con, sau đó sống thêm bao lâu, và có thêm con trai con gái. Tuổi thọ giảm dần qua từng đời: Sem còn sống thêm năm trăm năm sau khi sinh con, đến Na-cô thì chỉ còn hơn một trăm năm ().

Bản gia phả dừng lại ở nhà Tha-rê. Tha-rê có ba con trai là Áp-ram, Na-cô và Ha-ran. Ha-ran sinh Lót, rồi chết sớm ở quê nhà là U-rơ, xứ Canh-đê, khi cha còn sống. Áp-ram cưới Sa-rai, Na-cô cưới Minh-ca. Và câu chuyện ghi thêm một dòng ngắn mà nặng: "Sa-rai son sẻ, nên người không có con" ().

Tha-rê dẫn Áp-ram, Sa-rai và cháu nội là Lót ra khỏi U-rơ, định đi đến xứ Ca-na-an. Nhưng đến Cha-ran, một thành ở phía bắc, cả nhà dừng lại và ở luôn đó. Tha-rê qua đời tại Cha-ran ().

Ý nghĩa sâu xa

Ba-bên và Lễ Ngũ Tuần. Ở Ba-bên, Chúa làm cho tiếng nói lộn xộn, và loài người tan ra. Nhiều thế kỷ sau, vào Lễ Ngũ Tuần ở Giê-ru-sa-lem, Đức Thánh Linh xuống trên các môn đồ. Người từ khắp các nước đang có mặt ở đó, mỗi người đều nghe các môn đồ nói tiếng xứ mình (). Tiếng nói không bị xóa đi, mà chính trong những tiếng nói khác nhau ấy, người ta hiểu được nhau.

Tên tuổi tự làm và tên tuổi được ban. Người ở Ba-bên nói: ta hãy làm cho rạng danh. Ngay đoạn sau, Chúa phán với Áp-ram: "Ta sẽ… làm nổi danh ngươi" (). Người ở Ba-bên tự xây tên mình và thất bại. Áp-ram không xây gì cả, chỉ vâng lời ra đi, và Chúa làm cho tên ông lớn.

Ba-bên trở thành Ba-by-lôn. Tên Ba-bên cũng là tên thành Ba-by-lôn. Suốt Kinh Thánh, Ba-by-lôn là hình ảnh của quyền lực kiêu ngạo, đứng lên chống Chúa. Đến sách cuối cùng, Ba-by-lôn hiện ra như một thành lớn sụp đổ (). Thành của con người tự xây để làm vinh hiển cho mình rốt cuộc không đứng vững.

Một thành có nền vững chắc. Người ở Ba-bên xây thành để khỏi phải lang thang. Áp-ram thì ngược lại: ông rời thành mà đi, sống trong lều, vì ông chờ đợi "một thành có nền vững chắc, mà Đức Chúa Trời đã xây cất và sáng lập" (). Hai cách sống được đặt ngay cạnh nhau ở cuối đoạn 11 và đầu đoạn 12.

Mọi nước, mọi tiếng. Ở trang cuối Kinh Thánh, sứ đồ Giăng thấy một đám đông không ai đếm được, đến từ mọi nước, mọi dân tộc, mọi tiếng, cùng đứng trước ngôi Chúa (). Sự chia rẽ bắt đầu từ Ba-bên không phải là lời cuối cùng. Sự hiệp một mà Chúa đem lại không xóa đi các thứ tiếng, mà quy tụ chúng lại.

Lưu ý

Đoạn 10 và đoạn 11 không xếp theo thứ tự thời gian. Đoạn 10 đã kể các dân tản ra, mỗi dân có tiếng nói riêng (; ). Đoạn 11 quay lại kể vì sao có chuyện ấy. Đây là cách kể quen thuộc của Sáng-thế Ký: tóm kết quả trước, rồi lùi lại kể chi tiết.

Tháp ấy có lẽ là một đền tháp. Ở miền Lưỡng Hà xưa, người ta hay xây những đền tháp bằng gạch, nhiều tầng, trên đỉnh có miếu thờ thần. Nhiều học giả cho rằng người viết đang nghĩ đến loại tháp ấy. Còn nó có đúng là một tháp cụ thể nào đã tìm thấy hay không, thì không ai biết chắc.

Gia phả có thể không liệt kê đủ mọi đời. Gia phả trong Lu-ca có thêm một người tên Cai-nam giữa A-bác-sát và Sê-lách, không có trong đoạn 11 (). Người xưa thường bỏ bớt một số đời trong gia phả. Vì thế, cộng các con số tuổi lại để tính ra năm tháng chính xác của lịch sử là việc nên làm dè dặt.

Tha-rê thờ thần khác. Đoạn 11 không nói gì về đức tin của Tha-rê. Nhưng sách Giô-suê cho biết tổ tiên của dân Y-sơ-ra-ên, trong đó có Tha-rê, "hầu việc các thần khác" (). Chúa không gọi Áp-ram vì gia đình ông đạo đức hơn người khác.

Ai dẫn ai ra khỏi U-rơ? Đoạn 11 kể như thể Tha-rê tự quyết định ra đi. Nhưng Ê-tiên, trong Tân Ước, nói Chúa đã hiện ra cùng Áp-ram khi ông còn ở xứ Mê-sô-bô-ta-mi, trước khi đến Cha-ran (). Có lẽ lời gọi đã đến với Áp-ram từ U-rơ, và cả nhà cùng đi. Ê-tiên còn nói Áp-ram rời Cha-ran sau khi cha mất, trong khi các con số tuổi ở đây có vẻ cho thấy Tha-rê còn sống. Cách giải thường gặp là Áp-ram không phải con cả; tên ông đứng đầu vì ông quan trọng nhất trong câu chuyện.

Các nhà giải kinh nói gì (5)

Augustine, giám mục ở Bắc Phi hơn 1.600 năm trước, cho rằng người cầm đầu việc xây tháp là Nim-rốt, người được nhắc ở đoạn trước như một tay thợ săn can đảm "trước mặt" Chúa. Ông hiểu chữ ấy là "chống lại" Chúa. Theo ông, tên Ba-by-lôn nghĩa là "lộn xộn", và kẻ kiêu ngạo muốn lên tận trời thì bị phạt đúng ở cái lưỡi, công cụ của quyền lực con người. (Thành của Đức Chúa Trời — The City of God, quyển XVI, chương 4)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuAugustine bàn Nim-rốt, "chống lại Chúa" và Ba-by-lôn là lộn xộn ở XVI.4; chưa chắc cách ông nói về cái lưỡi

John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, xem tội của người Ba-bên là kiêu ngạo và cố ý chống lại ý Chúa. Chúa đã muốn loài người tản ra khắp đất, còn họ thì xây thành để giữ nhau lại một chỗ. Theo ông, họ muốn tự lập một tên tuổi lớn mà không kể đến Chúa, nên Chúa làm đổ cái tên ấy. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, phần đoạn 11)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Calvin xem việc xây thành là kiêu ngạo và chống lệnh tản ra; chưa chắc cách ông nói

Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, đọc câu chuyện như một lời chế giễu Ba-by-lôn. Người Ba-by-lôn tự hào tên thành mình có nghĩa là "cửa của thần". Kinh Thánh chơi chữ, đọc tên ấy thành "lộn xộn". Ông cũng cho rằng tháp ở đây là một đền tháp nhiều tầng bằng gạch, loại công trình người Ba-by-lôn coi là niềm kiêu hãnh của mình. (Understanding Genesis)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Sarna đọc chuyện Ba-bên như lời châm biếm Ba-by-lôn và đền tháp; chưa chắc ý nằm ở Understanding Genesis hay ở bản JPS

Robert Alter, học giả Do Thái người Mỹ, chú ý đến tiếng của câu chuyện. Trong tiếng Hê-bơ-rơ, các chữ "làm gạch", "gạch", "chai", "hồ" và "lộn xộn" đều nghe vang vào nhau. Câu "chúng ta hãy" của loài người được đáp lại bằng câu "chúng ta hãy" của Chúa. Theo ông, chính cách chơi chữ ấy kể câu chuyện: lời của con người bị đảo ngược ngay trong miệng họ. (Genesis, bản dịch có chú giải)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Alter chú giải các lối chơi chữ ở 11:3–9; chưa chắc ông nói câu kết như vậy

Leon Kass, học giả Do Thái người Mỹ, đọc Ba-bên như câu chuyện về một thành phố muốn tự đủ cho mình. Gạch do người làm thay cho đá do Chúa dựng, một tiếng nói chung, một tên chung: đó là giấc mơ con người tự làm chủ số phận bằng kỹ thuật và sự đồng lòng. Theo ông, Kinh Thánh nghi ngờ giấc mơ ấy, và lời gọi Áp-ram ở đoạn sau là một con đường khác. (The Beginning of Wisdom: Reading Genesis)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Kass có chương về Ba-bên như phê phán thành phố và kỹ thuật; chưa chắc chi tiết gạch và đá là của ông

Nguyên văn cả đoạn · 32 câu

1Vả, cả thiên hạ đều có một giọng nói và một thứ tiếng. 2Nhưng khi ở Đông phương dời đi, người ta gặp một đồng bằng trong xứ Si-nê-a, rồi ở tại đó. 3Người nầy nói với người kia rằng: Hè! chúng ta hãy làm gạch và hầm trong lửa. Lúc đó, gạch thế cho đá, còn chai thế cho hồ. 4Lại nói rằng: Nào! chúng ta hãy xây một cái thành và dựng lên một cái tháp, chót cao đến tận trời; ta hãy lo làm cho rạng danh, e khi phải tản lạc khắp trên mặt đất. 5Đức Giê-hô-va bèn ngự xuống đặng xem cái thành và tháp của con cái loài người xây nên. 6Đức Giê-hô-va phán rằng: Nầy, chỉ có một thứ dân, cùng đồng một thứ tiếng; và kia kìa công việc chúng nó đang khởi làm; bây giờ chẳng còn chi ngăn chúng nó làm các điều đã quyết định được. 7Thôi! chúng ta, hãy xuống, làm lộn xộn tiếng nói của chúng nó, cho họ nghe không được tiếng nói của người nầy với người kia. 8Rồi, từ đó Đức Giê-hô-va làm cho loài người tản ra khắp trên mặt đất, và họ thôi công việc xây cất thành. 9Bởi cớ đó đặt tên thành là Ba-bên, vì nơi đó Đức Giê-hô-va làm lộn xộn tiếng nói của cả thế gian, và từ đây Ngài làm cho loài người tản ra khắp trên mặt đất. 10Đây là dòng dõi của Sem: Cách hai năm, sau cơn nước lụt, Sem được một trăm tuổi, sanh A-bác-sát. 11Sau khi Sem sanh A-bác-sát rồi, còn sống được năm trăm năm, sanh con trai con gái. 12A-bác-sát được ba mươi lăm tuổi, sanh Sê-lách. 13Sau khi A-bác-sát sanh Sê-lách rồi, còn sống được bốn trăm ba năm, sanh con trai con gái. 14Sê-lách được ba mươi tuổi, sanh Hê-be. 15Sau khi Sê-lách sanh Hê-be rồi, còn sống được bốn trăm ba năm, sanh con trai con gái. 16Hê-be được ba mươi bốn tuổi, sanh Bê-léc. 17Sau khi Hê-be sanh Bê-léc rồi, còn sống được bốn trăm ba mươi năm, sanh con trai con gái. 18Bê-léc được ba mươi tuổi, sanh Rê-hu 19Sau khi Bê-léc sanh Rê-hu rồi, còn sống được hai trăm chín năm, sanh con trai con gái. 20Rê-hu được ba mươi hai tuổi, sanh Sê-rúc. 21Sau khi Rê-hu sanh Sê-rúc rồi, còn sống được hai trăm bảy năm, sanh con trai con gái. 22Sê-rúc được ba mươi tuổi, sanh Na-cô. 23Sau khi Sê-rúc sanh Na-cô rồi, còn sống được hai trăm năm, sanh con trai con gái. 24Na-cô được hai mươi chín tuổi, sanh Tha-rê. 25Sau khi Na-cô sanh Tha-rê rồi, còn sống được một trăm mười chín năm, sanh con trai con gái. 26Còn Tha-rê được bảy mươi tuổi, sanh Áp-ram, Na-cô và Ha-ran. 27Đây là dòng dõi của Tha-rê: Tha-rê sanh Áp-ram, Na-cô và Ha-ran; Ha-ran sanh Lót. 28Ha-ran qua đời tại quê hương mình, tức là U-rơ, thuộc về xứ Canh-đê, khi cha người là Tha-rê hãy còn sống. 29Áp-ram và Na-cô cưới vợ; vợ Áp-ram tên là Sa-rai, còn vợ Na-cô tên là Minh-ca; Minh-ca và Dích-ca tức là con gái của Ha-ran. 30Vả, Sa-rai son sẻ, nên người không có con. 31Tha-rê dẫn Áp-ram, con trai mình, Lót, con trai Ha-ran, cháu mình, và Sa-rai, vợ Áp-ram, tức dâu mình, đồng ra khỏi U-rơ, thuộc về xứ Canh-đê, đặng qua xứ Ca-na-an. Khi đến Cha-ran thì lập gia cư tại đó. 32Tha-rê hưởng thọ được hai trăm năm tuổi, rồi qua đời tại Cha-ran.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.