Sáng-thế Ký · Đoạn 15
Những vì sao và ngọn lửa giữa đêm
Kể lại 21 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.
Sau trận đánh, Chúa đến với Áp-ram trong một khải tượng, tức một điều Chúa cho thấy như trong giấc mơ lúc thức. Ngài phán: "ngươi chớ sợ chi; ta đây là một cái thuẫn đỡ cho ngươi", và phần thưởng của ngươi sẽ rất lớn ().
Nhưng Áp-ram không giấu nỗi buồn. Ông thưa: Chúa cho tôi gì thì có ích chi, khi tôi sắp chết mà không có con? Người sẽ thừa hưởng nhà tôi là Ê-li-ê-se, một người đầy tớ quê ở Đa-mách ().
Chúa trả lời: không phải người đó, mà một người do chính ngươi sinh ra sẽ thừa kế ngươi. Rồi Ngài dẫn Áp-ram ra ngoài trời đêm và bảo: hãy ngó lên trời, đếm các ngôi sao nếu ngươi đếm được. Dòng dõi ngươi cũng sẽ như vậy ().
Rồi đến câu ngắn mà về sau cả Tân Ước sẽ nhắc lại: "Áp-ram tin Đức Giê-hô-va, thì Ngài kể sự đó là công bình cho người" (). Áp-ram không có bằng chứng nào trong tay ngoài lời Chúa và bầu trời đầy sao.
Chúa nhắc ông: chính Ta đã đưa ngươi ra khỏi U-rơ để ban xứ này cho ngươi. Áp-ram hỏi: làm sao tôi biết chắc mình sẽ được xứ này? Chúa bảo ông đem đến một con bò cái, một con dê cái, một con chiên đực, mỗi con ba tuổi, cùng một con cu rừng và một con bồ câu con. Áp-ram xẻ đôi các con thú, đặt hai nửa đối diện nhau, chừa hai con chim ra. Chim ăn thịt sà xuống, ông xua chúng đi ().
Lúc mặt trời lặn, Áp-ram ngủ mê, và một nỗi kinh hãi tối tăm bao trùm lấy ông. Chúa phán với ông về tương lai: dòng dõi ngươi sẽ làm tôi mọi ở một xứ không phải của mình, bị hà hiếp bốn trăm năm. Rồi Ta sẽ phạt dân ấy, và dòng dõi ngươi sẽ ra đi với nhiều của cải. Còn ngươi sẽ được chết bình yên khi đã già ().
Chúa giải thích vì sao phải đợi lâu: "vì tội lỗi của dân A-mô-rít chưa được đầy dẫy". Phải đến đời thứ tư, dòng dõi Áp-ram mới trở lại xứ này ().
Khi trời đã tối hẳn, một lò lửa bốc khói và một ngọn đuốc cháy đi ngang qua giữa các mảnh thịt đã xẻ. Ngày đó, Chúa lập giao ước với Áp-ram, hứa ban cho dòng dõi ông cả xứ từ sông Ê-díp-tô đến sông lớn Ơ-phơ-rát, là đất của mười dân đang ở đó ().
Ý nghĩa sâu xa
Câu then chốt của Phao-lô. Phao-lô dùng 15:6 làm nền cho cả lập luận về ơn cứu rỗi: "Áp-ra-ham tin Đức Chúa Trời, và điều đó kể là công bình cho người" (). Ông nhấn mạnh: Áp-ram được kể là công bình trước khi chịu phép cắt bì, trước khi có luật pháp. Vậy ai tin cũng là con cháu thật của Áp-ra-ham ().
Đức tin thật thì sống ra. Gia-cơ cũng trích câu ấy, nhưng ông nhắc thêm rằng đức tin của Áp-ra-ham đã được thấy rõ khi ông vâng lời, và ông được gọi là "bạn Đức Chúa Trời" (). Phao-lô nói về gốc của sự công bình, Gia-cơ nói về trái của nó.
Đi qua giữa con thú bị xẻ. Tiên tri Giê-rê-mi cho thấy ý nghĩa của nghi lễ này: người ta lập giao ước bằng cách "mổ bò con làm đôi, và đi qua giữa hai phần nửa nó" (). Ai đi qua là tự nói: nếu tôi phản giao ước, xin cho tôi bị xẻ đôi như con thú này. Ở đoạn 15, chính Chúa là Đấng đi qua.
Cậy trông khi chẳng còn lẽ trông cậy. Phao-lô tả đức tin của Áp-ra-ham dưới bầu trời đêm ấy: ông "cậy trông khi chẳng còn lẽ trông cậy, cứ tin" (). Thư Hê-bơ-rơ thêm rằng Chúa đã lấy lời thề để tỏ cho người hưởng lời hứa thấy ý Ngài không thay đổi ().
Từ lời tiên tri đến cuộc ra khỏi Ê-díp-tô. Lời Chúa nói về bốn trăm năm làm tôi và sự ra đi với nhiều của cải được ứng nghiệm trong sách Xuất Ê-díp-tô Ký (). Lò lửa và ngọn đuốc ban đêm cũng gợi trước trụ mây và trụ lửa sẽ dẫn dân Y-sơ-ra-ên đi qua đồng vắng.
Lưu ý
"Kể là công bình" nghĩa là gì? Chữ "kể" giống như ghi vào sổ sách: Chúa tính đức tin của Áp-ram như là sự công bình. Không có nghĩa Áp-ram là người hoàn hảo; ngay đoạn sau ông còn phạm lỗi. Nghĩa là ông được Chúa nhận là người ngay trong mối quan hệ với Ngài, nhờ tin.
Bốn trăm năm hay bốn trăm ba mươi năm? Ở đây Chúa nói bốn trăm năm; sách Xuất Ê-díp-tô Ký nói dân Y-sơ-ra-ên ở Ê-díp-tô bốn trăm ba mươi năm. Bốn trăm có thể là số tròn. Còn "đời thứ tư" có lẽ hiểu một "đời" là một đời người dài, chứ không phải chỉ ba bốn chục năm. Các nhà nghiên cứu tính các mốc này theo nhiều cách khác nhau.
Lời hứa về đất và câu hỏi về dân A-mô-rít. Lời hứa ban xứ cho Áp-ram về sau dẫn đến cuộc chinh phục xứ Ca-na-an, một phần khó đọc của Kinh Thánh. Câu 15:16 cho thấy, theo Kinh Thánh, đó là sự đoán phạt sau một thời gian dài chờ đợi, không phải một cuộc cướp đất vô cớ. Câu hỏi đạo đức về chuyện này vẫn còn được bàn nhiều.
Lời hứa về đất ngày nay. Có người dùng ranh giới "từ sông Ê-díp-tô cho đến sông lớn" để bàn về chính trị Trung Đông hiện nay. Cơ Đốc nhân không cùng một ý về việc lời hứa này áp dụng thế nào sau khi Chúa Jêsus đến. Đoạn văn tự nó chỉ nói về lời Chúa hứa với Áp-ram.
Các nhà giải kinh nói gì (5)
Martin Luther, nhà Cải Chánh người Đức thế kỷ 16, xem câu 15:6 là một trong những câu quan trọng nhất của cả Cựu Ước. Theo ông, đây là chỗ Kinh Thánh dạy rõ rằng con người được kể là công bình chỉ nhờ đức tin, không nhờ việc làm, vì Áp-ram chưa làm gì cả; ông chỉ tin lời hứa. (Bài giảng về Sáng-thế Ký — Lectures on Genesis, Sáng-thế Ký 15)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếuLuther bàn rất dài về 15:6 như câu nền của sự xưng công bình bởi đức tin trong Lectures on Genesis
John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, lưu ý rằng Áp-ram đã tin Chúa từ lâu trước khi có câu 15:6, từ lúc rời U-rơ. Theo ông, Môi-se ghi câu này ở đây không phải để nói Áp-ram mới bắt đầu tin, mà để cho thấy suốt đời Áp-ram được công bình bằng cùng một cách: nhờ tin lời Chúa. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, phần đoạn 15 câu 6)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếuCalvin nhấn mạnh Áp-ram đã tin từ trước và 15:6 nói về cả đời ông, ở phần giải nghĩa 15:6
Gerhard von Rad, học giả Cựu Ước người Đức, có một bài viết nổi tiếng về câu 15:6. Ông cho rằng chữ "kể là" vốn là lời thầy tế lễ dùng để tuyên bố một của lễ được nhận hay không. Ở đây, Chúa không nhận một của lễ, mà nhận đức tin của Áp-ram, như thể chính niềm tin ấy là điều đẹp lòng Ngài. (bài "Faith Reckoned as Righteousness", và Genesis, Old Testament Library)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếubài "Faith Reckoned as Righteousness" của von Rad về ngôn ngữ tế lễ của chữ "kể" rất nổi tiếng
Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, giải thích nghi lễ xẻ đôi con thú qua các giao ước của vùng Cận Đông xưa: người hứa đi qua giữa các mảnh thịt, như tự nguyền rủa mình nếu thất hứa. Ông nhấn mạnh điều khác thường ở đây là chỉ có Chúa đi qua, nên giao ước này là lời cam kết một chiều của Chúa với Áp-ram. (Understanding Genesis)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Sarna giải thích nghi lễ bằng các giao ước Cận Đông và nhấn mạnh Chúa đi qua một mình; chưa chắc nằm ở sách nào của ông
Matthew Henry, mục sư người Anh mất năm 1714, nhận xét về chi tiết Áp-ram xua đuổi chim ăn thịt. Theo ông, đó là hình ảnh của người tin Chúa phải canh giữ của lễ mình dâng, xua đi những tư tưởng lo lắng và xao lãng muốn đến cướp mất nó. (Commentary on the Whole Bible, Sáng-thế Ký 15)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếulối áp dụng chim ăn thịt như tư tưởng xao lãng rất hợp với Henry; chưa chắc ông nói đúng như vậy
Nguyên văn cả đoạn · 21 câu
1Sau các việc đó, trong sự hiện thấy có lời Đức Giê-hô-va phán cùng Áp-ram rằng: Hỡi Áp-ram! ngươi chớ sợ chi; ta đây là một cái thuẫn đỡ cho ngươi; phần thưởng của ngươi sẽ rất lớn. 2Áp-ram thưa rằng: Lạy Chúa Giê-hô-va, Chúa sẽ cho tôi chi? Tôi sẽ chết không con, kẻ nối nghiệp nhà tôi là Ê-li-ê-se, người Đa-mách. 3Áp-ram lại nói rằng: Nầy, Chúa làm cho tôi tuyệt-tự; một kẻ tôi tớ sanh đẻ tại nhà tôi sẽ làm người kế nghiệp tôi. 4Đức Giê-hô-va bèn phán cùng Áp-ram rằng: Kẻ đó chẳng phải là kẻ kế nghiệp ngươi đâu, nhưng ai ở trong gan ruột ngươi ra, sẽ là người kế nghiệp ngươi. 5Đoạn, Ngài dẫn người ra ngoài và phán rằng: Ngươi hãy ngó lên trời, và nếu ngươi đếm được các ngôi sao thì hãy đếm đi. Ngài lại phán rằng: Dòng dõi ngươi cũng sẽ như vậy. 6Áp-ram tin Đức Giê-hô-va, thì Ngài kể sự đó là công bình cho người. 7Đức Giê-hô-va lại phán cùng Áp-ram rằng: Ta là Đức Giê-hô-va, Đấng đã dẫn ngươi ra khỏi U-rơ, thuộc về xứ Canh-đê, để ban cho ngươi xứ nầy làm sản nghiệp. 8Áp-ram thưa rằng: Lạy Chúa Giê-hô-va, bởi cớ chi tôi biết rằng tôi sẽ được xứ nầy làm sản nghiệp? 9Đức Giê-hô-va đáp rằng: Ngươi hãy bắt đem cho ta một con bò cái ba tuổi, một con dê cái ba tuổi, một con chiên đực ba tuổi, một con cu rừng và một con bò câu con. 10Áp-ram bắt đủ các loài vật đó, mổ làm hai, để mỗi nửa con mỗi bên đối với nhau, nhưng không mổ các loài chim ra làm hai. 11Có những chim ăn mồi bay đáp trên mấy con thú chết đó, song Áp-ram đuổi nó đi. 12Vả, khi mặt trời vừa lặn, thì Áp-ram ngủ mê; nầy một cơn kinh hãi, tối tăm nhập vào mình người. 13Đức Giê-hô-va phán cùng Áp-ram rằng: Phải biết rằng, dòng dõi ngươi sẽ ngụ trong một xứ chẳng thuộc về chúng nó, làm tôi mọi cho dân xứ đó và bị họ hà hiếp bốn trăm năm. 14Nhưng, ta sẽ đoán phạt dân mà dòng dõi ngươi sẽ làm tôi mọi đó; rồi khi ra khỏi xứ, thì sẽ được của cải rất nhiều. 15Còn ngươi sẽ bình yên về nơi tổ phụ, hưởng lộc già sung sướng, rồi qua đời. 16Đến đời thứ tư, dòng dõi ngươi sẽ trở lại đây, vì tội lỗi của dân A-mô-rít chưa được đầy dẫy. 17Khi mặt trời đã lặn, thình lình sự tối mịt giáng xuống; kìa có một lò lớn khói lên, và một ngọn lửa lòe ngang qua các xác thịt đã mổ, 18Ngày đó, Đức Giê-hô-va lập giao ước cùng Áp-ram, mà phán rằng: Ta cho dòng dõi ngươi xứ nầy, từ sông Ê-díp-tô cho đến sông lớn kia, tức sông Ơ-phơ-rát, 19là xứ của các dân Kê-nít, Kê-nê-sít, Cát-mô-nít 20Hê-tít, Phê-rê-sít, Rê-pha-im, 21A-mô-nít, Ca-na-an, Ghi-ê-ga-sít và Giê-bu-sít.
Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.