Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 1 · Vừa 3 · Thấp 1 · Đã đối chiếu 0/5

Sáng-thế Ký · Đoạn 16

A-ga và Đấng đoái xem

Kể lại 16 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Đã mười năm kể từ khi Áp-ram đến xứ Ca-na-an, mà Sa-rai vợ ông vẫn chưa có con. Bà có một đứa đầy tớ gái người Ê-díp-tô tên là A-ga. Sa-rai nói với chồng: Chúa đã làm cho tôi son sẻ, vậy ông hãy ăn ở với con đòi tôi; có lẽ nhờ nó mà tôi có con. Áp-ram nghe theo lời vợ ().

A-ga có thai. Thấy mình có thai, cô bắt đầu khinh bà chủ. Sa-rai quay sang trách chồng: "Điều sỉ nhục mà tôi bị đây đổ lại trên ông". Áp-ram rũ bỏ trách nhiệm: con đòi ở trong tay bà, bà muốn làm gì thì làm. Sa-rai hành hạ A-ga, và A-ga bỏ trốn ().

Cô gái mang thai chạy vào đồng vắng, trên con đường về Ê-díp-tô quê mình. Bên một suối nước, thiên sứ của Chúa tìm gặp cô. Thiên sứ gọi tên cô và hỏi: "Hỡi A-ga, đòi của Sa-rai, ngươi ở đâu đến, và sẽ đi đâu?" Cô chỉ trả lời được nửa câu: tôi đang trốn khỏi bà chủ tôi ().

Thiên sứ bảo cô trở về và chịu phục bà chủ. Nhưng kèm theo đó là một lời hứa: dòng dõi cô sẽ đông đến không đếm được. Cô sẽ sinh một con trai, đặt tên là Ích-ma-ên, nghĩa là "Đức Chúa Trời nghe", "vì Đức Giê-hô-va có nghe sự sầu khổ của ngươi" ().

Thiên sứ cũng nói trước về đứa trẻ: nó sẽ như con lừa rừng, sống tự do và hoang dã, tay nó chống lại mọi người, tay mọi người chống lại nó, và nó sẽ ở đối diện với anh em mình ().

A-ga đặt cho Chúa một cái tên. Cô gọi Ngài là "Đức Chúa Trời hay đoái xem", vì cô nói: chính tại đây, tôi đã thấy Đấng đã thấy tôi. Từ đó, giếng nước ấy được gọi là La-chai-Roi, nghĩa là giếng của Đấng Hằng Sống đã thấy tôi ().

A-ga trở về và sinh một con trai. Áp-ram đặt tên con là Ích-ma-ên, đúng như thiên sứ đã nói. Năm ấy Áp-ram tám mươi sáu tuổi ().

Ý nghĩa sâu xa

Đấng thấy và nghe. Điều A-ga kinh nghiệm bên giếng nước sẽ được lặp lại với cả một dân tộc. Tại bụi gai cháy, Chúa nói với Môi-se: Ta đã thấy rõ sự cực khổ của dân Ta, đã nghe tiếng kêu của họ, và Ta biết nỗi đau của họ (). Trớ trêu thay, lần này người Hê-bơ-rơ mới là kẻ làm tôi ở Ê-díp-tô.

Chúa đoái đến người hèn mọn. Ma-ri, mẹ Chúa Jêsus, cũng hát về một Đức Chúa Trời "đã đoái đến sự hèn hạ của tôi tớ Ngài" (). Từ A-ga đến Ma-ri, Chúa của Kinh Thánh nhiều lần chọn nhìn đến những người không ai để ý.

A-ga trong thư Ga-la-ti. Phao-lô dùng câu chuyện này như một hình bóng: A-ga và con của bà tượng trưng cho đời sống dựa vào sức riêng và vào luật pháp, còn Sa-ra và con của lời hứa tượng trưng cho đời sống nhờ ơn Chúa (). Người tin Chúa là con của lời hứa, như Y-sác ().

Chúa lại nghe một lần nữa. Nhiều năm sau, A-ga và Ích-ma-ên lại ở trong đồng vắng, và một lần nữa "Đức Chúa Trời nghe tiếng đứa trẻ khóc" (). Tên Ích-ma-ên được ứng nghiệm lần thứ hai.

Nước mắt được ghi nhớ. Thi-thiên cầu nguyện: xin Chúa để nước mắt tôi vào ve của Ngài; nước mắt tôi há chẳng được ghi vào sổ Chúa sao? (). A-ga là một người như vậy: nước mắt của cô không bị bỏ quên.

Lưu ý

Phong tục thời xưa. Việc người vợ son sẻ đưa đầy tớ gái cho chồng để có con là điều được chấp nhận trong luật lệ vùng Lưỡng Hà xưa. Đứa con sinh ra được xem là con của bà chủ. Kinh Thánh kể việc ấy, nhưng không nói đó là ý Chúa, và hậu quả cho thấy điều ngược lại.

Vì sao thiên sứ bảo A-ga trở về? Đây là chỗ khó cho người đọc hôm nay: trở về nghĩa là trở về với người đã hành hạ mình. Một cách hiểu là: trong đồng vắng, một phụ nữ mang thai một mình khó mà sống sót, và đứa con cần được sinh ra trong nhà Áp-ram để nhận phần của mình. Đoạn văn không nói rằng sự hành hạ là đúng. Không nên dùng câu này để bảo người bị bạo hành phải cam chịu.

"Thiên sứ của Đức Giê-hô-va" là ai? Lúc đầu là thiên sứ nói, nhưng sau đó A-ga gọi chính Đấng đã nói với mình là Chúa, và thiên sứ hứa những điều chỉ Chúa mới làm được. Nhiều nhà giải kinh xưa cho rằng đây là chính Chúa hiện ra, có người nghĩ là Chúa Con trước khi giáng sinh. Người khác hiểu đây là sứ giả nói thay và mang danh Chúa.

"Như con lừa rừng." Câu này nghe như lời chê, nhưng trong văn hóa người du mục, lừa rừng là con vật tự do, mạnh mẽ, không ai thuần hóa được. Đó là lời nói trước về một đời sống tự do giữa sa mạc, có xung đột nhưng không chịu làm tôi ai.

Ích-ma-ên và các dân Ả Rập. Từ xưa, nhiều người, kể cả truyền thống Hồi giáo, xem Ích-ma-ên là tổ tiên của một phần các dân Ả Rập. Không nên đọc câu 16:12 như lời nguyền trên một dân tộc ngày nay. Chúa đã hứa ban phước cho Ích-ma-ên và dòng dõi của ông.

Các nhà giải kinh nói gì (5)

Phyllis Trible, học giả Cựu Ước người Mỹ, xếp chuyện A-ga vào những "câu chuyện kinh hoàng" của Kinh Thánh, những câu chuyện về phụ nữ chịu khổ. Bà nhấn mạnh A-ga là người bị dùng, bị hành hạ, rồi bị đuổi đi, nhưng cũng là người duy nhất trong Kinh Thánh dám đặt tên cho Chúa. Theo Trible, người đọc cần đứng về phía A-ga để thấy được nỗi đau mà câu chuyện ghi lại. (Texts of Terror)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuchương về A-ga trong Texts of Terror và ý A-ga là người duy nhất đặt tên cho Chúa rất nổi tiếng

John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, trách cả Sa-rai lẫn Áp-ram. Theo ông, Sa-rai có đức tin nhưng lại sốt ruột, muốn giúp Chúa thực hiện lời hứa bằng cách của loài người; còn Áp-ram đáng lẽ phải can vợ thay vì nghe theo. Ông dùng chuyện này để cảnh báo người tin Chúa đừng tự tìm lối tắt cho lời hứa của Ngài. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, Sáng-thế Ký 16)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Calvin trách sự thiếu kiên nhẫn của Sa-rai và Áp-ram; chưa chắc cách ông nói

Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, chỉ ra rằng các văn bản luật xưa ở vùng Lưỡng Hà có nói đến chuyện vợ son sẻ đưa nữ tì cho chồng, và cả trường hợp nữ tì có con rồi tự coi mình ngang hàng với bà chủ. Theo ông, Sa-rai hành động đúng theo tập quán thời ấy, và chính điều đó làm nổi bật rằng tập quán không thay được lời hứa của Chúa. (Understanding Genesis)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Sarna so với luật Lưỡng Hà về nữ tì sinh con; chưa chắc ông nói câu kết như vậy

Matthew Henry, mục sư người Anh mất năm 1714, dùng câu hỏi của thiên sứ "ngươi ở đâu đến, và sẽ đi đâu?" như câu hỏi mỗi người nên tự hỏi mình. Theo ông, người đang chạy trốn bổn phận nên dừng lại để xét mình đang từ đâu đến và đang đi về đâu. (Commentary on the Whole Bible, Sáng-thế Ký 16)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếulối áp dụng câu hỏi của thiên sứ cho mọi người rất quen với Henry; chưa chắc lời ông

Walter Brueggemann, học giả Cựu Ước người Mỹ, đọc chuyện này như một cuộc thử thách đức tin của gia đình Áp-ram. Lời hứa có vẻ chậm quá, nên họ chọn một giải pháp mà họ kiểm soát được. Nhưng ngay giữa thất bại ấy, Chúa vẫn hành động, và còn ban phước cho chính người bị gạt ra ngoài. (Genesis, Interpretation)

Tin cậy: ThấpChưa đối chiếuhợp với lối đọc của Brueggemann về lời hứa bị trì hoãn; chưa nhớ ông nói gì cụ thể về đoạn 16

Nguyên văn cả đoạn · 16 câu

1Vả, Sa-rai, vợ của Áp-ram, vẫn không sanh con; nàng có một con đòi Ê-díp-tô, tên là A-ga. 2Sa-rai nói cùng Áp-ram rằng: Nầy, Đức Giê-hô-va đã làm cho tôi son sẻ, vậy xin ông hãy lại ăn ở cùng con đòi tôi, có lẽ tôi sẽ nhờ nó mà có con chăng. Áp-ram bèn nghe theo lời của Sa-rai. 3Sau khi Áp-ram đã trú ngụ mười năm tại xứ Ca-na-an, Sa-rai, vợ người, bắt A-ga, là con đòi Ê-díp-tô mình, đưa cho chồng làm hầu. 4Người lại cùng con đòi, thì nàng thọ thai. Khi con đòi thấy mình thọ thai, thì khinh bỉ bà chủ mình. 5Sa-rai nói cùng Áp-ram rằng: Điều sỉ nhục mà tôi bị đây đổ lại trên ông. Tôi đã phú con đòi tôi vào lòng ông, mà từ khi nó thấy mình thọ thai, thì lại khinh tôi. Cầu Đức Giê-hô-va xét đoán giữa tôi với ông. 6Áp-ram đáp cùng Sa-rai rằng: Nầy, con đòi đó ở trong tay ngươi, phân xử thể nào, mặc ý ngươi cho vừa dạ. Đoạn Sa-rai hành hạ A-ga, thì nàng trốn đi khỏi mặt người. 7Nhưng thiên sứ của Đức Giê-hô-va thấy nàng ở trong đồng vắng gần bên suối nước, nơi mé đường đi về Su-rơ, 8thì hỏi rằng: Hỡi A-ga, đòi của Sa-rai, ngươi ở đâu đến, và sẽ đi đâu? Nàng thưa rằng: Tôi lánh xa mặt Sa-rai, chủ tôi. 9Thiên sứ của Đức Giê-hô-va dạy nàng rằng: Ngươi hãy trở về chủ ngươi, và chịu lụy dưới tay người. 10Thiên sứ của Đức Giê-hô-va lại phán rằng: Ta sẽ thêm dòng dõi ngươi nhiều, đông đảo đến đỗi người ta đếm không đặng nữa. 11Lại phán rằng: Nầy, ngươi đang có thai, sẽ sanh một trai, đặt tên là Ích-ma-ên; vì Đức Giê-hô-va có nghe sự sầu khổ của ngươi. 12Đứa trẻ đó sẽ như một con lừa rừng; tay nó sẽ địch cùng mọi người, và tay mọi người địch lại nó. Nó sẽ ở về phía đông đối mặt cùng hết thảy anh em mình. 13Nàng gọi Đức Giê-hô-va mà đã phán cùng mình, danh là “Đức Chúa Trời hay đoái xem,” vì nàng nói rằng: Chính tại đây, tôi há chẳng có thấy được Đấng đoái xem tôi sao? 14Bởi cớ ấy, người ta gọi cái giếng nầy ở về giữa khoảng của Ca-đe và Bê-re, là giếng La-chai-Roi. 15Rồi nàng A-ga sanh được một con trai; Áp-ram đặt tên đứa trai đó là Ích-ma-ên. 16Vả lại, khi A-ga sanh Ích-ma-ên cho Áp-ram, thì Áp-ram đã được tám mươi sáu tuổi.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.