Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 4 · Vừa 1 · Thấp 0 · Đã đối chiếu 0/5

Sáng-thế Ký · Đoạn 22

Áp-ra-ham dâng Y-sác

Kể lại 24 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Ít lâu sau, Chúa thử Áp-ra-ham. Ngài gọi tên ông, và ông thưa: "Có tôi đây". Rồi Chúa phán một điều không ai ngờ: "Hãy bắt đứa con một ngươi yêu dấu, là Y-sác", đem lên xứ Mô-ri-a, và dâng nó làm của lễ thiêu trên một ngọn núi Ngài sẽ chỉ cho (). Đứa con ông chờ hai mươi lăm năm, đứa con mà mọi lời hứa đều đặt vào, nay Chúa đòi lại.

Áp-ra-ham không nói một lời nào. Sáng sớm, ông thắng lừa, chặt củi, đem theo Y-sác và hai đầy tớ, rồi lên đường. Đi đến ngày thứ ba, ông ngước mắt lên và thấy chỗ ấy ở đằng xa. Ông bảo hai đầy tớ ở lại với con lừa: "ta cùng đứa trẻ sẽ đi đến chốn kia đặng thờ phượng, rồi sẽ trở lại với hai ngươi" ().

Áp-ra-ham chất củi lên lưng Y-sác, còn mình cầm lửa và dao. Hai cha con cùng đi. Dọc đường, Y-sác gọi: "Hỡi Cha!" Ông đáp: "Con ơi! cha đây". Y-sác hỏi: "Củi đây, lửa đây, nhưng chiên con đâu có đặng làm của lễ thiêu?" Áp-ra-ham trả lời: "chính Đức Chúa Trời sẽ sắm sẵn lấy chiên con". Rồi hai cha con lại cùng đi ().

Đến nơi, Áp-ra-ham lập bàn thờ, xếp củi, trói Y-sác lại, đặt lên đống củi. Ông giơ tay cầm dao để giết con. Ngay lúc ấy, thiên sứ của Chúa từ trời gọi: "Hỡi Áp-ra-ham, Áp-ra-ham!" Ông lại thưa: "Có tôi đây". Thiên sứ bảo: đừng đụng đến đứa trẻ, đừng làm gì hại nó, vì bây giờ Ta biết ngươi thật kính sợ Đức Chúa Trời, vì ngươi không tiếc con ngươi, là con một của ngươi ().

Áp-ra-ham ngước mắt lên và thấy phía sau có một con chiên đực, sừng mắc trong bụi cây. Ông bắt nó, dâng làm của lễ thiêu thay cho con mình. Ông đặt tên chỗ ấy là Giê-hô-va Di-rê, nghĩa là "Chúa sẽ sắm sẵn". Từ đó người ta có câu: "Trên núi của Đức Giê-hô-va sẽ có sắm sẵn" ().

Thiên sứ gọi Áp-ra-ham lần thứ hai. Chúa lấy chính mình Ngài mà thề: vì ông đã không tiếc đứa con một, Ngài sẽ ban phước cho ông, làm cho dòng dõi ông đông như sao trên trời, như cát bờ biển, và mọi dân trên đất sẽ nhờ dòng dõi ông mà được phước, vì ông đã vâng lời Ngài. Rồi Áp-ra-ham trở xuống với hai đầy tớ, cùng nhau về Bê-e-Sê-ba ().

Đoạn văn kết bằng một tin nhà. Người ta báo cho Áp-ra-ham rằng Na-cô, em ông ở quê cũ, đã có tám con trai với vợ là Minh-ca, và bốn con với một người vợ lẽ. Trong số cháu của Na-cô có một cô gái tên Rê-be-ca (). Đọc tiếp đoạn 24, ta sẽ biết cô gái ấy là ai.

Ý nghĩa sâu xa

Áp-ra-ham tin Chúa có thể làm người chết sống lại. Thư Hê-bơ-rơ giải thích vì sao Áp-ra-ham dám đi: ông nghĩ Chúa có quyền làm cho kẻ chết sống lại, và theo một nghĩa nào đó, ông đã nhận lại con mình từ cõi chết (). Lời ông nói với đầy tớ, "sẽ trở lại", có lẽ mang ý ấy.

Chúa không tiếc chính Con mình. Thiên sứ khen Áp-ra-ham vì ông "không tiếc" con một (; ). Phao-lô dùng gần như cùng lời ấy để nói về chính Chúa: Ngài "đã không tiếc chính Con mình", mà phó Con ấy vì chúng ta (). Điều Chúa không bắt Áp-ra-ham làm đến cùng, chính Ngài đã làm đến cùng. Tiếng từ trời khi Chúa Jêsus chịu báp-tem gọi Ngài là "Con yêu dấu" (), như vọng lại chữ "đứa con một ngươi yêu dấu" ở đây.

Chiên con ở đâu? Câu hỏi của Y-sác treo lơ lửng qua nhiều thế kỷ. Ở núi Mô-ri-a, Chúa sắm một con chiên đực. Nhưng câu trả lời trọn vẹn đến khi Giăng Báp-tít chỉ vào Chúa Jêsus mà nói: "Kìa, Chiên con của Đức Chúa Trời, là Đấng cất tội lỗi thế gian đi" ().

Củi trên lưng, thập tự trên vai. Y-sác vác củi lên núi để làm của lễ (). Chúa Jêsus vác thập tự giá của mình ra ngoài thành đến đồi Gô-gô-tha (). Từ rất sớm, người Cơ Đốc đã thấy hai hình ảnh ấy nói với nhau.

Núi Mô-ri-a. Về sau, vua Sa-lô-môn cất đền thờ của Chúa ở Giê-ru-sa-lem, "trên núi Mô-ri-a" (). Nơi Áp-ra-ham dâng con và Chúa sắm con chiên thay thế trở thành nơi dân Y-sơ-ra-ên dâng của lễ suốt nhiều thế kỷ.

Đức tin thấy được qua việc làm. Gia-cơ dùng chính câu chuyện này để nói rằng đức tin thật thì phải đi kèm việc làm. Đức tin của Áp-ra-ham đã có từ lâu (), nhưng trên núi Mô-ri-a nó được bày tỏ ra ().

Lưu ý

Sao Chúa lại đòi một điều như thế? Đây là chỗ khó nhất của đoạn này, và không nên lướt qua. Kinh Thánh nói rõ từ câu đầu: đây là một cuộc thử, và người đọc biết trước điều Áp-ra-ham không biết. Về sau, Chúa lên án gay gắt tục dâng con cho thần, gọi đó là điều "ta chẳng từng dạy, là điều ta chẳng hề nghĩ đến" (). Nhiều người đọc đoạn 22 như một bài học cho dân Chúa: Chúa này không giống các thần đòi máu trẻ con. Dù vậy, câu chuyện vẫn để lại một nỗi day dứt, và các nhà giải kinh qua mọi thời đã vật lộn với nó.

"Thử" không phải là "cám dỗ". Thư Gia-cơ nói Chúa không cám dỗ ai (). Cám dỗ là kéo người ta vào điều ác. Thử là cho đức tin có dịp bày tỏ ra và lớn lên, như vàng được thử trong lửa.

"Bây giờ ta biết" không có nghĩa là trước đó Chúa không biết. Kinh Thánh hay dùng lời nói của con người khi tả Chúa. Ý ở đây là điều trong lòng Áp-ra-ham nay đã được bày ra bằng việc làm, rõ ràng trước mặt mọi người.

Y-sác không phải là em bé. Y-sác đủ sức vác cả bó củi lên núi, nên chắc đã là một thiếu niên hay một chàng trai. Một ông cụ hơn trăm tuổi khó mà trói được con nếu con không chịu. Truyền thống Do Thái xưa vì thế cho rằng Y-sác đã tự nguyện để cha trói mình. Kinh Thánh không nói gì về cảm nghĩ của Y-sác.

Gia phả ở cuối không phải là chuyện lạc đề. Danh sách con cháu Na-cô có vẻ khô khan sau một câu chuyện căng thẳng như vậy. Nhưng nó đưa ra một cái tên: Rê-be-ca. Y-sác vừa được tha chết, và câu chuyện đã chuẩn bị người vợ cho anh. Lời hứa về dòng dõi đang đi tiếp.

Các nhà giải kinh nói gì (5)

Augustine, giám mục ở Bắc Phi hơn 1.600 năm trước, viết rằng Áp-ra-ham không hề nghi lời Chúa hứa, vì ông tin Chúa có thể làm con mình sống lại sau khi bị dâng. Ông thấy Y-sác vác củi như Chúa Jêsus vác thập tự. Còn con chiên đực mắc sừng trong bụi gai thì là hình ảnh của Chúa Jêsus đội mão gai, chịu chết thay. (Thành của Đức Chúa Trời — The City of God, quyển XVI, chương 32)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuquyển XVI chương 32 nói rõ ba ý này, được trích rộng rãi

John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, cho rằng cái khó nhất của cuộc thử không phải là nỗi đau của người cha. Cái khó nhất là mệnh lệnh của Chúa có vẻ chống lại chính lời hứa của Chúa. Áp-ra-ham phải tin rằng Chúa không tự mâu thuẫn, dù ông không thấy được Chúa sẽ gỡ nút ấy ra sao. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, phần đoạn 22 câu 1 và 2)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuý mệnh lệnh như chống lại lời hứa là trọng tâm phần giải nghĩa đầu đoạn 22 của Calvin

Søren Kierkegaard, triết gia người Đan Mạch thế kỷ 19, viết cả một cuốn sách về đoạn này. Ông nói người ta kể chuyện Áp-ra-ham quá dễ dàng, quên mất nỗi kinh hãi của ba ngày đi đường. Theo ông, Áp-ra-ham là "hiệp sĩ của đức tin": ông buông bỏ Y-sác hoàn toàn, mà vẫn tin rằng mình sẽ nhận lại Y-sác ngay trong đời này. Ông cũng hỏi: có lúc nào lời Chúa đứng trên cả những luật đạo đức thông thường không? Câu hỏi ấy ông để ngỏ, không trả lời dễ dãi. (Sợ hãi và Run rẩy — Fear and Trembling, 1843)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuhiệp sĩ đức tin và câu hỏi đạo đức bị tạm gác là luận điểm chính của cả sách

Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, cho rằng người Y-sơ-ra-ên xưa nghe chuyện này trong một thế giới nơi tục dâng con cho thần không phải là chuyện lạ. Điều gây chú ý với họ không phải là việc Chúa đòi dâng con, mà là việc Chúa chặn tay người cha lại. Theo ông, câu chuyện dạy rằng Chúa đòi sự vâng phục trọn vẹn, nhưng không đòi mạng người. (Understanding Genesis; Genesis, JPS Torah Commentary)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Sarna đọc đoạn 22 trên nền tục dâng con thời xưa; chưa chắc cách ông nói và ở sách nào

Tim Keller, mục sư ở New York mất năm 2023, mở đầu cuốn sách về những thần tượng thời nay bằng chính câu chuyện này. Theo ông, Y-sác đã có nguy cơ trở thành điều Áp-ra-ham dựa vào hơn cả Chúa. Chúa thử để giải phóng Áp-ra-ham khỏi thần tượng ấy, không phải để lấy mất Y-sác. Ông nói thêm: Áp-ra-ham được tha khỏi việc dâng con, vì về sau chính Chúa sẽ dâng Con của Ngài. (Counterfeit Gods, chương 1)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuchương 1 của Counterfeit Gods dành cho Áp-ra-ham và Y-sác, ý Y-sác thành thần tượng và Chúa dâng Con là trọng tâm

Nguyên văn cả đoạn · 24 câu

1Khi mọi việc kia đã xong, thì Đức Chúa Trời thử Áp-ra-ham; Ngài phán rằng: Hỡi Áp-ra-ham! Người thưa rằng: Có tôi đây. 2Đức Chúa Trời phán rằng: Hãy bắt đứa con một ngươi yêu dấu, là Y-sác, và đi đến xứ Mô-ri-a, nơi đó dâng đứa con làm của lễ thiêu ở trên một hòn núi kia mà ta sẽ chỉ cho. 3Áp-ra-ham dậy sớm, thắng lừa, đem hai đầy tớ và con mình, là Y-sác, cùng đi; người cũng chặt củi để dùng về của lễ thiêu, rồi đi đến nơi mà Đức Chúa Trời đã truyền dạy. 4Qua đến ngày thứ ba, Áp-ra-ham nhướng mắt lên thấy nơi đó ở lối đằng xa, 5thì nói cùng hai kẻ đầy tớ rằng: Hãy ở lại đây với con lừa; ta cùng đứa trẻ sẽ đi đến chốn kia đặng thờ phượng, rồi sẽ trở lại với hai ngươi. 6Áp-ra-ham lấy củi về của lễ thiêu, chất trên Y-sác, con mình; rồi người cầm lửa và dao trong tay, và cả hai cha con đồng đi. 7Y-sác bèn nói cùng Áp-ra-ham, cha mình rằng: Hỡi Cha! Người đáp: Con ơi! cha đây. Y-sác nói: Củi đây, lửa đây, nhưng chiên con đâu có đặng làm của lễ thiêu? 8Áp-ra-ham rằng: Con ơi! chính Đức Chúa Trời sẽ sắm sẵn lấy chiên con đặng dùng làm của lễ thiêu; rồi cả hai cha con cứ đồng đi. 9Họ đến chốn Đức Chúa Trời đã phán dạy; tại đó, Áp-ra-ham lập bàn thờ, chất củi lên, trói Y-sác con mình lại, để lên đống củi trên bàn thờ. 10Áp-ra-ham bèn giơ tay ra cầm lấy dao đặng giết con mình. 11Thiên sứ của Đức Giê-hô-va từ trên trời kêu xuống mà rằng: Hỡi Áp-ra-ham, Áp-ra-ham! Người thưa rằng: Có tôi đây. 12Thiên sứ phán rằng: Đừng tra tay vào mình con trẻ và chớ làm chi hại đến nó; vì bây giờ ta biết rằng ngươi thật kính sợ Đức Chúa Trời, bởi cớ không tiếc với ta con ngươi, tức con một ngươi. 13Áp-ra-ham nhướng mắt lên, xem thấy sau lưng một con chiên đực, sừng mắc trong bụi cây, bèn bắt con chiên đực đó dâng làm của lễ thiêu thay cho con mình. 14Áp-ra-ham gọi chỗ đó là Giê-hô-va Di-rê. Bởi cớ ấy, ngày nay có tục ngữ rằng: Trên núi của Đức Giê-hô-va sẽ có sắm sẵn. 15Thiên sứ của Đức Giê-hô-va từ trên trời kêu Áp-ra-ham lần thứ nhì mà rằng: 16Đức Giê-hô-va phán rằng: Vì ngươi đã làm điều đó, không tiếc con ngươi, tức con một ngươi, thì ta lấy chính mình ta mà thề rằng: 17sẽ ban phước cho ngươi, thêm dòng dõi ngươi nhiều như sao trên trời, đông như cát bờ biển, và dòng dõi đó sẽ chiếm được cửa thành quân nghịch. 18Bởi vì ngươi đã vâng theo lời dặn ta, nên các dân thế gian đều sẽ nhờ dòng dõi ngươi mà được phước. 19Đoạn Áp-ra-ham trở về nơi hai người đầy tớ; họ đứng dậy, đồng nhau đi về Bê-e-Sê-ba. Áp-ra-ham cứ ở tại Bê-e-Sê-ba. 20Sau các việc đó, người ta thuật lại với Áp-ra-ham tin nầy rằng: Nầy, nàng Minh-ca cũng sanh con cho em ngươi, là Na-cô. 21Con trưởng nam là Út-xơ, em trai là Bu-xơ, Kê-mu-ên, cha của A-ram; 22Kê-sết, Ha-xô, Phin-đát, Díp-láp và Bê-tu-ên; 23Bê-tu-ên là người sanh Rê-be-ca. Minh-ca sanh tám người con trai đó cho Na-cô, em của Áp-ra-ham. 24Còn người vợ nhỏ, tên là Rê-u-ma, cũng sanh con, là Tê-la, Ga-ham, Ta-hách và Ma-a-ca.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.