Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 1 · Vừa 4 · Thấp 0 · Đã đối chiếu 0/5

Sáng-thế Ký · Đoạn 24

Một người vợ cho Y-sác

Kể lại 67 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Áp-ra-ham đã già, và Chúa đã ban phước cho ông trong mọi việc. Còn một việc ông phải lo: tìm vợ cho Y-sác. Ông gọi người đầy tớ lâu năm nhất, người quản lý cả gia tài, và bảo đặt tay lên đùi mình mà thề trước Chúa. Người ấy không được cưới cho Y-sác một cô gái Ca-na-an, mà phải về quê cũ của ông, trong vòng bà con, chọn vợ cho cậu ().

Người đầy tớ hỏi: lỡ cô gái không chịu theo về thì sao, có nên đưa Y-sác về quê không? Áp-ra-ham nói dứt khoát: "đừng dẫn con ta về xứ đó!" Chúa đã thề ban xứ này cho dòng dõi ông, và chính Ngài sẽ sai thiên sứ đi trước. Nếu cô gái không chịu, đầy tớ được gỡ lời thề, nhưng dù thế nào cũng không được đem Y-sác về đó ().

Người đầy tớ dẫn mười con lạc đà, chở theo quà quý, đi đến thành của Na-cô ở Mê-sô-bô-ta-mi. Chiều tối, ông cho lạc đà quỳ nghỉ bên giếng ngoài thành, đúng giờ các cô gái ra xách nước. Ông cầu nguyện với Chúa của chủ mình. Ông xin một dấu: cô gái nào, khi ông xin nước, đáp rằng "Hãy uống đi, rồi tôi sẽ cho các lạc đà ngươi uống nữa", thì chính là người Chúa đã định cho Y-sác ().

Ông chưa dứt lời thì Rê-be-ca vác bình ra giếng. Nàng là cháu nội của Na-cô, em Áp-ra-ham, lại rất đẹp và chưa chồng. Ông chạy lại xin nước. Nàng vội hạ bình cho ông uống, rồi tự nói thêm sẽ xách nước cho lạc đà "chừng nào uống đã thì thôi". Mười con lạc đà vừa đi đường xa uống rất nhiều nước, vậy mà nàng cứ chạy tới chạy lui giữa máng và giếng. Người đầy tớ ngồi lặng thinh nhìn, chờ xem Chúa có cho chuyến đi thành công không ().

Lạc đà uống xong, ông đưa cho nàng một khoanh vàng và đôi xuyến, rồi hỏi nàng là con ai. Nghe nàng là con gái Bê-tu-ên, ông cúi đầu thờ lạy Chúa, vì Ngài "chẳng ngớt thương xót và thành thực" với chủ ông, và đã dẫn ông đến đúng nhà bà con của chủ (). Rê-be-ca chạy về kể lại. Anh nàng là La-ban vừa thấy vàng và xuyến trên tay em gái thì chạy ra mời khách vào nhà, lo cỏ rơm cho lạc đà, nước rửa chân cho người ().

Cơm dọn ra, nhưng người đầy tớ không chịu ăn khi chưa nói xong việc mình. Ông kể lại từ đầu: Chúa ban phước cho chủ ông thế nào, chủ bắt ông thề ra sao, ông đã cầu nguyện gì bên giếng, và mọi việc đã xảy ra đúng như lời cầu. Rồi ông xin họ trả lời thẳng, để ông biết đường mà liệu (). La-ban và Bê-tu-ên đáp: việc này do Chúa mà ra, họ không nói gì thêm được; hãy đưa Rê-be-ca đi. Người đầy tớ lại sấp mình trước Chúa, rồi trao quà cho cô dâu và gia đình ().

Sáng hôm sau, ông xin về ngay. Mẹ và anh nàng muốn giữ nàng lại chừng mười ngày. Hai bên bèn gọi Rê-be-ca ra hỏi. Nàng trả lời gọn: "Tôi muốn đi". Gia đình chúc phước cho nàng được làm mẹ của muôn triệu người, và cho dòng dõi nàng chiếm được cửa thành của kẻ thù. Rồi nàng cùng vú nuôi và các đầy tớ gái lên lạc đà theo người đầy tớ ().

Lúc ấy Y-sác đang ở miền nam, vừa từ giếng La-chai-Roi về. Chiều tối, ông ra ngoài đồng để suy ngẫm, ngước lên thì thấy đoàn lạc đà đang đến. Rê-be-ca cũng thấy ông, liền xuống lạc đà hỏi người ấy là ai. Biết đó là chồng tương lai, nàng lấy lúp che mặt. Người đầy tớ kể hết mọi việc cho Y-sác nghe. Y-sác đưa Rê-be-ca vào trại của Sa-ra, mẹ mình, cưới nàng làm vợ, và yêu nàng. Từ mất mẹ đến nay, đó là lần đầu ông được an ủi ().

Ý nghĩa sâu xa

Chưa dứt lời đã được nhậm. Người đầy tớ "chưa dứt lời" thì Rê-be-ca đã ra tới (; ). Sau này Chúa phán qua tiên tri Ê-sai: "Ta sẽ nhậm lời họ trước khi kêu cầu ta; họ còn nói, ta đã nghe rồi" (). Câu chuyện bên giếng là một hình ảnh sống của lời hứa ấy.

Không quay về chốn cũ. Áp-ra-ham hai lần dặn đừng đưa Y-sác về quê (; ). Thư Hê-bơ-rơ nói nếu các tổ phụ còn nhớ quê cũ thì "cũng có ngày trở lại", nhưng họ đã chọn một quê hương tốt hơn (). Dòng dõi của lời hứa phải ở lại trong xứ của lời hứa.

Gặp nhau bên giếng. Trong Kinh Thánh, nhiều cuộc hôn nhân bắt đầu bên một cái giếng. Gia-cốp gặp Ra-chên bên giếng (). Môi-se gặp các con gái thầy tế lễ Ma-đi-an bên giếng, rồi cưới một người trong họ (). Nhiều người đọc Phúc Âm Giăng thấy cảnh Chúa Jêsus ngồi bên giếng và xin người đàn bà Sa-ma-ri nước uống cũng vang lại những cảnh ấy ().

Thương xót và thành thực. Người đầy tớ ngợi khen Chúa vì Ngài "chẳng ngớt thương xót và thành thực" (). Đây là cặp chữ mà sau này Chúa dùng để tự giới thiệu mình với Môi-se: Ngài "đầy dẫy ân huệ và thành thực" (). Sứ đồ Giăng dùng lại ý ấy khi nói về Chúa Jêsus, Đấng "đầy ơn và lẽ thật" ().

Lời chúc vang lại lời hứa. Gia đình chúc dòng dõi Rê-be-ca "chiếm lấy cửa thành của quân nghịch" (). Họ không biết rằng ở núi Mô-ri-a, Chúa vừa hứa với Áp-ra-ham gần đúng như vậy: dòng dõi ông "sẽ chiếm được cửa thành quân nghịch" (). Lời chúc của người bên ngoài vô tình trùng với lời hứa của Chúa.

Lưu ý

"Đặt tay lên đùi" là một kiểu thề xưa. Đây là cách thề long trọng thời ấy. Về sau, Gia-cốp cũng bảo Giô-sép đặt tay lên đùi mình mà thề đừng chôn ông ở Ê-díp-tô (). Nhiều người cho rằng cử chỉ này gắn với dòng dõi và sự sinh sản, vì lời thề ở đây liên quan đến chuyện nối dõi. Kinh Thánh không giải thích.

Có nên xin dấu như người đầy tớ không? Có người đọc đoạn này rồi tập "xin dấu" để quyết định mọi việc, giống như Ghê-đê-ôn sau này thử Chúa bằng lốt chiên (). Nhưng Kinh Thánh chỉ kể ông đã làm vậy, không bảo mọi người phải làm theo. Lời cầu của ông cũng không phải trò may rủi: ông xin thấy một tính nết tốt, và ông còn hỏi kỹ nàng là con nhà ai trước khi cảm tạ.

Cưới người trong họ. Rê-be-ca là cháu nội của Na-cô, em Áp-ra-ham, nên nàng và Y-sác là bà con khá gần. Thời ấy, cưới trong dòng họ là chuyện bình thường. Lý do Áp-ra-ham đưa ra không phải là dòng máu, mà là đức tin: ông không muốn con mình lấy người của các dân thờ thần khác trong xứ. Luật Môi-se về sau cũng cấm làm sui gia với các dân ấy vì cùng lý do ().

Cô dâu có được hỏi ý không? Việc hôn nhân do hai gia đình bàn với nhau, đúng phong tục thời đó. Nhưng khi bàn đến chuyện đi ngay hay ở lại ít ngày, gia đình gọi chính Rê-be-ca ra hỏi (). Ý nàng được tôn trọng, và nàng tự mình quyết định.

Để ý La-ban. Kinh Thánh kể La-ban chạy ra đón khách ngay sau khi thấy vàng và xuyến trên tay em gái (). Chi tiết nhỏ này như báo trước con người ông ta: ở các đoạn sau, La-ban sẽ là một tay tính toán rất giỏi với Gia-cốp.

Các nhà giải kinh nói gì (5)

Origen, nhà giải kinh ở Alexandria thế kỷ 3, đọc chuyện này theo nghĩa bóng. Rê-be-ca ngày nào cũng ra giếng xách nước, nên mới gặp được người đầy tớ của Áp-ra-ham. Theo ông, linh hồn cũng phải ngày ngày đến bên "giếng" là lời Kinh Thánh, thì mới gặp được Chúa. (Bài giảng về Sáng-thế Ký — Homilies on Genesis, bài 10)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ bài giảng số 10 của Origen nói về Rê-be-ca bên giếng và việc đến giếng Kinh Thánh mỗi ngày; chưa chắc cách ông nói; sách này không có trong nguon.md

John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, bàn về việc người đầy tớ xin dấu. Ông cho rằng người đầy tớ không làm liều, vì ông được Chúa dẫn dắt riêng trong việc này. Nhưng Calvin cảnh báo người đọc đừng lấy đó làm khuôn mẫu, tự đặt ra điều kiện để bắt Chúa phải trả lời theo ý mình. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, phần đoạn 24 câu 12–14)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Calvin bàn xin dấu có đúng không và cảnh báo đừng bắt chước một cách liều lĩnh; chưa chắc vị trí và cách nói

Matthew Henry, mục sư người Anh mất năm 1714, khen người đầy tớ là mẫu người làm công trung tín: cẩn thận khi nhận việc, cầu nguyện trước khi làm, và đặt việc của chủ lên trên bữa ăn của mình. Ông cũng nói về Y-sác ra đồng lúc chiều tối: theo ông, đó là thì giờ để suy ngẫm và cầu nguyện. (Commentary on the Whole Bible, Sáng-thế Ký 24)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Henry khen lòng trung tín và sự cầu nguyện của người đầy tớ, và bàn về việc Y-sác suy ngẫm; chưa chắc cách ông nói

Gerhard von Rad, học giả Cựu Ước người Đức thế kỷ 20, nhận xét rằng trong đoạn này Chúa không hề hiện ra. Ngài làm việc kín đáo, qua những việc tưởng như tình cờ, và chỉ người có lòng tin mới nhận ra bàn tay Ngài. Ông xem đây là kiểu kể chuyện mới so với các đoạn trước, nơi Chúa phán và hiện ra trực tiếp. (Genesis, Old Testament Library)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ von Rad nhấn mạnh sự dẫn dắt kín đáo của Chúa trong đoạn 24; chưa chắc cách ông nói

Robert Alter, học giả Do Thái người Mỹ, xem cảnh bên giếng là một "cảnh mẫu" mà người kể chuyện Hê-bơ-rơ dùng đi dùng lại: một người từ xa đến, gặp cô gái bên giếng, có người kéo nước, cô gái chạy về báo tin, rồi có bữa ăn và lễ cưới. Điều lạ ở đây là chú rể vắng mặt, còn người hăng hái nhất là cô dâu: nàng chạy, nàng xách nước, nàng tự quyết. Alter cho rằng như thế, ngay từ đầu, Rê-be-ca đã được vẽ là người chủ động hơn Y-sác. (The Art of Biblical Narrative, chương 3)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếucảnh mẫu hứa hôn bên giếng và việc đoạn 24 đảo vai cho Rê-be-ca là ý nổi tiếng của Alter; chương về type-scene

Nguyên văn cả đoạn · 67 câu

1Vả, Áp-ra-ham đã già, tuổi đã cao; trong mọi việc Đức Giê-hô-va đã ban phước cho người. 2Áp-ra-ham nói cùng người đầy tớ ở lâu hơn hết trong nhà mình, có quyền quản trị các gia tài, mà rằng: Xin hãy đặt tay lên đùi ta, 3và ta sẽ biểu ngươi chỉ Đức Giê-hô-va, là Đức Chúa Trời của trời và đất, mà thề rằng: ngươi không cưới một cô nào trong bọn con gái của dân Ca-na-an, tức giữa dân ấy ta trú ngụ, làm vợ cho con trai ta. 4Nhưng hãy đi về quê hương ta, trong vòng bà con ta, cưới một người vợ cho Y-sác, con trai ta. 5Người đầy tớ thưa rằng: Có lẽ người con gái không khứng theo tôi về xứ nầy; vậy, có phải tôi dẫn con trai ông đến xứ mà ông đã ra đi khỏi chăng? 6Áp-ra-ham nói rằng: Hãy cẩn thận, đừng dẫn con ta về xứ đó! 7Giê-hô-va Đức Chúa Trời trên trời, là Đấng đã đem ta ra khỏi nhà cha ta và xứ sở ta, có phán và thề rằng: Ta sẽ cho dòng dõi ngươi xứ nầy! Chính Ngài sẽ sai thiên sứ đi trước ngươi, và nơi đó ngươi hãy cưới một vợ cho con trai ta. 8Nếu người con gái không khứng theo, thì ngươi sẽ khỏi mắc lời của ta biểu ngươi thề; mà dẫu thế nào đi nữa, chớ đem con ta về chốn đó. 9Đoạn, người đầy tớ để tay lên đùi Áp-ra-ham chủ mình, và thề sẽ làm theo như lời người đã dặn biểu. 10Đoạn, người đầy tớ bắt mười con lạc đà trong bầy của chủ mình, đem theo đủ các tài vật của chủ đã giao, rồi đứng dậy đi qua xứ Mê-sô-bô-ta-mi, đến thành của Na-cô. 11Người cho lạc đà nằm quì gối xuống nghỉ ở ngoài thành, gần bên một giếng kia, vào buổi chiều, đến giờ của những con gái ra đi xách nước. 12Người nói rằng: Hỡi Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của chủ Áp-ra-ham tôi ơi! xin ngày nay cho tôi gặp điều mà tôi tìm kiếm, và hãy làm ơn cho chủ Áp-ra-ham tôi! 13Nầy, tôi đứng gần bên giếng nầy, các con gái của dân trong thành sẽ ra đi xách nước, 14xin cho người gái trẻ nào mà tôi nói như vầy: “Xin nàng hãy nghiêng bình, cho tôi uống nhờ hớp nước,” mà nàng trả lời rằng: “Hãy uống đi, rồi tôi sẽ cho các lạc đà ngươi uống nữa,” là chính người mà Chúa đã định cho Y-sác, kẻ tôi tớ Ngài; và nhờ đó tôi sẽ biết rằng Chúa đã làm ơn cho chủ tôi vậy. 15Người đầy tớ chưa dứt lời, nầy, nàng Rê-be-ca vác bình trên vai đi ra. Nàng là con gái của Bê-tu-ên, Bê-tu-ên là con trai của Minh-ca, vợ Na-cô, em trai của Áp-ra-ham. 16Người gái trẻ đó thật rất đẹp, còn đồng trinh, chưa gả cho ai. Nàng xuống giếng nhận đầy bình nước, rồi trở lên. 17Đầy tớ bèn chạy lại trước mặt nàng và nói rằng: Xin hãy cho tôi uống một hớp nước trong bình. 18Nàng đáp rằng: Thưa chúa, hãy uống đi; rồi nàng lật đật đỡ bình xuống tay và cho người uống. 19Khi đỡ cho người uống xong rồi, nàng lại tiếp rằng: Tôi cũng sẽ xách cho mấy con lạc đà chúa uống nữa, chừng nào uống đã thì thôi. 20Nàng lật đật đổ nước bình ra máng, chạy xuống giếng xách nước thêm nữa cho hết thảy các con lạc đà uống. 21Còn người ngồi làm thinh mà nhìn nàng, để cho biết Đức Giê-hô-va làm thành công việc mình đi đây hay chăng. 22Khi lạc đà vừa thôi uống, người đầy tớ bèn lấy một khoanh vàng nặng được nửa siếc-lơ và đôi xuyến nặng được mười siếc-lơ, 23mà nói rằng: Nàng là con ai? xin nói cho tôi biết. Trong nhà cha nàng có chỗ nào cho tôi ở nghỉ ban đêm chăng? 24Nàng đáp rằng: Tôi là con gái của Bê-tu-ên, cháu nội của Minh-ca và Na-cô. 25Rồi lại nói: Nhà chúng tôi có nhiều rơm và cỏ, và cũng có chỗ để cho ở nghỉ nữa. 26Người bèn cúi đầu và sấp mình xuống trước mặt Đức Giê-hô-va, 27mà nói rằng: Đáng ngợi khen thay Giê-hô-va, là Đức Chúa Trời của chủ Áp-ra-ham tôi! Ngài chẳng ngớt thương xót và thành thực đối cùng chủ tôi! Khi đang đi, Đức Giê-hô-va dẫn dắt tôi đến nhà anh em của chủ tôi vậy. 28Người gái trẻ đó chạy về, thuật chuyện nầy lại cho nội nhà mẹ mình. 29Vả, nàng Rê-be-ca có một anh, tên là La-ban. La-ban chạy đến người đầy tớ đó ở gần bên giếng. 30Vừa thấy khoanh vàng và đôi xuyến nơi tay em gái mình, và đã nghe chuyện Rê-be-ca thuật lại rằng: Người nầy nói vậy! thì đi đến người, đang đứng gần bên mấy con lạc đà, ở nơi giếng nước, 31mà thưa rằng: Hỡi người đã được Đức Giê-hô-va ban phước! Xin mời vào. Sao đứng ngoài nầy vậy? Tôi đã sửa soạn nhà và dọn-dẹp một nơi cho mấy con lạc đà rồi. 32Người đầy tớ bèn vào nhà; La-ban cổi yên cho lạc đà, đem cỏ cùng rơm cho các thú đó; rồi lấy nước đặng rửa chân cho người đầy tớ và mấy kẻ đi theo. 33Đoạn, người nhà bày bữa và mời ăn; nhưng người đầy tớ nói: Không, tôi không ăn đâu, nếu chưa nói được những điều tôi cần phải nói. La-ban đáp rằng: Hãy nói đi! 34Người bèn nói rằng: Tôi là đầy tớ của Áp-ra-ham. 35Đức Giê-hô-va đã ban phước cho chủ tôi bội phần, trở nên thạnh vượng; Ngài cho chủ tôi chiên, bò, bạc, vàng, tôi trai tớ gái, lạc đà và lừa. 36Vả, Sa-ra, vợ chủ tôi, trở về già, có sanh một con trai cho người; người đã giao gia tài mình lại hết cho con trai đó. 37Chủ tôi lại có bắt tôi thề rằng: Ngươi chớ cưới cho con trai ta một người vợ nào trong bọn con gái của dân Ca-na-an, là xứ ta đang trú ngụ; 38nhưng hãy về nhà cha ta, trong vòng bà con ta, mà cưới cho nó một người vợ tại đó. 39Tôi nói cùng chủ tôi rằng: Có lẽ người con gái không khứng theo tôi về. 40Chủ đáp rằng: Đức Giê-hô-va là Đấng ta phục sự sẽ sai thiên sứ theo ngươi, làm cho thành công việc ngươi đi; và ngươi sẽ cưới cho con trai ta một người vợ trong vòng bà con ta, tại nhà cha ta. 41Vậy, nếu khi ngươi đi về bà con ta, mà họ không khứng gả cho, thì ngươi sẽ được gỡ lời thề nặng của ngươi đã thề cùng ta đó. 42Ngày nay, khi đi đến giếng kia, tôi có cầu rằng: Lạy Đức Giê-hô-va, Đức Chúa Trời của chủ Áp-ra-ham tôi! Xin đoái đến mà giúp công việc của tôi đi đây cho được thành! 43Nầy, tôi ngồi gần bên giếng nầy: cầu xin hễ người gái trẻ nào sẽ ra xách nước mà tôi nói cùng nàng rằng: Xin cho tôi uống một hớp nước trong bình; 44mà sẽ trả lời rằng: Hãy uống đi, rồi tôi sẽ xách cho các lạc đà ngươi uống nữa, xin cho người gái trẻ đó là vợ mà Đức Giê-hô-va đã định cho con trai của chủ tôi! 45Chưa dứt lời thầm nguyện, bỗng đâu nàng Rê-be-ca vác bình trên vai đi ra, xuống giếng xách nước. Tôi nói với nàng rằng: Xin cho tôi uống hớp nước. 46Nàng lật đật hạ bình trên vai xuống mà nói rằng: Hãy uống đi, rồi tôi sẽ cho các lạc đà ngươi uống nữa; vậy tôi có uống và nàng cũng có cho các lạc đà uống nữa. 47Tôi bèn hỏi nàng rằng: Nàng là con gái ai? Nàng đáp: Tôi là con gái của Bê-tu-ên, cháu nội của Na-cô và Minh-ca. Tôi liền đeo cái khoanh nơi lỗ mũi và đôi xuyến vào tay nàng. 48Đoạn, tôi cúi đầu và sấp mình xuống trước mặt Đức Giê-hô-va, ngợi khen Giê-hô-va Đức Chúa Trời của chủ Áp-ra-ham tôi, mà đã dẫn tôi vào đường chính đáng, để chọn được cho con trai người con gái của em chủ tôi. 49Vậy, bây giờ, nếu các ông muốn lấy lòng tử tế và trung tín đối cùng chủ tôi, xin hãy tỏ điều đó cho, dầu không, xin cũng nói cho biết, hầu cho tôi sẽ xây về bên hữu hay là về bên tả. 50La-ban và Bê-tu-ên đáp rằng: Điều đó do nơi Đức Giê-hô-va mà ra, chúng tôi đâu nói được cùng ngươi rằng quấy hay rằng phải. 51Kìa, Rê-be-ca đang ở trước mặt ngươi, hãy dẫn nó đi, để nó được làm vợ của con trai chủ ngươi, theo như lời Đức Giê-hô-va phán định. 52Đầy tớ của Áp-ra-ham vừa nghe lời hai người nói xong, liền sấp mình xuống đất trước mặt Đức Giê-hô-va. 53Người lấy đồ trang sức bằng bạc, vàng, và áo xống trao cho Rê-be-ca; rồi cùng lấy các vật quí dâng cho anh và mẹ nàng. 54Đoạn người đầy tớ cùng các người đi theo ngồi ăn uống; rồi ngủ tại đó. Qua ngày sau, khi họ đã thức dậy, người đầy tớ nói rằng: Xin hãy cho tôi trở về chủ. 55Nhưng anh và mẹ nàng nói rằng: Hãy cho người gái trẻ ở lại cùng chúng tôi ít ngày nữa, độ chừng mười bữa, rồi nó sẽ đi. 56Đầy tớ đáp rằng: Xin chớ cầm tôi trễ lại, vì Đức Giê-hô-va có làm việc đi đường tôi được thành. Hãy cho tôi đi, trở về nhà chủ tôi. 57Họ đáp rằng: Chúng ta hãy gọi người gái trẻ đó và hỏi ý nó ra sao; 58bèn kêu Rê-be-ca và nói rằng: Con muốn đi cùng người nầy chăng? Nàng rằng: Tôi muốn đi. 59Đoạn, họ cho Rê-be-ca, em gái mình, và người vú của nàng, đi về theo người đầy tớ của Áp-ra-ham và các kẻ đi theo. 60Họ chúc phước cho Rê-be-ca mà rằng: Hỡi em gái chúng ta! Chúc cho em được trở nên mẹ của ức triệu người, và cho dòng dõi em được chiếm lấy cửa thành của quân nghịch. 61Rê-be-ca và các đòi nàng đứng dậy, lên cỡi lạc đà, đi theo người đầy tớ đó. Vậy, người đầy tớ dẫn Rê-be-ca đi. 62Bấy giờ Y-sác ở tại nam phương từ giếng La-chai-Roi trở về; 63lối chiều, người đi ra ngoài đồng đặng suy ngẫm; nhướng mắt lên, kìa ngó thấy lạc đà đâu đi đến. 64Nàng Rê-be-ca cũng nhướng mắt lên, bèn chợt thấy Y-sác; liền nhảy xuống lạc đà, 65và hỏi đầy tớ rằng: Người ở đằng trước mặt tôi đi lại trong đồng đó là ai: Đầy tớ thưa rằng: Ấy là chủ tôi đó. Nàng bèn lấy lúp che mặt lại. 66Rồi, đầy tớ thuật cho Y-sác nghe hết các việc mà mình đã làm; 67Y-sác bèn dẫn Rê-be-ca vào trại của Sa-ra, mẹ mình, cưới làm vợ, và yêu mến nàng. Vậy, Y-sác được giải phiền sau khi mẹ mình qua đời.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.