Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 1 · Vừa 3 · Thấp 0 · Đã đối chiếu 0/4

Sáng-thế Ký · Đoạn 25

Áp-ra-ham qua đời, Gia-cốp và Ê-sau ra đời

Kể lại 34 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Sau khi Sa-ra mất, Áp-ra-ham còn lấy thêm một người vợ tên là Kê-tu-ra. Bà sinh cho ông sáu con trai, trong đó có Ma-đi-an, tổ của dân Ma-đi-an sau này. Áp-ra-ham giao hết gia tài cho Y-sác. Các con trai khác thì ông cho quà, rồi khi còn sống đã cho họ đi về phương đông, ở cách xa Y-sác ().

Áp-ra-ham sống được một trăm bảy mươi lăm tuổi. Ông qua đời khi đã già, "đã thỏa về đời mình", và được về với tổ tiên. Hai con trai ông là Y-sác và Ích-ma-ên cùng chôn cha trong hang Mặc-bê-la, bên cạnh Sa-ra. Sau đó Chúa ban phước cho Y-sác, và Y-sác sống gần giếng La-chai-Roi ().

Kế đến là dòng dõi Ích-ma-ên, con của Áp-ra-ham với A-ga, người Ê-díp-tô. Ích-ma-ên có mười hai con trai, mỗi người đứng đầu một bộ tộc, đúng như Chúa đã hứa. Ông sống một trăm ba mươi bảy tuổi rồi qua đời. Con cháu ông ở miền sa mạc, từ Ha-vi-la đến Xu-xơ, gần biên giới Ê-díp-tô ().

Rồi câu chuyện trở về với Y-sác. Ông cưới Rê-be-ca năm bốn mươi tuổi. Cũng như mẹ chồng mình, Rê-be-ca không có con. Y-sác cầu xin Chúa cho vợ, và Chúa nhậm lời. Nàng có thai đôi, nhưng hai đứa con trong bụng xô đẩy nhau dữ quá, đến nỗi nàng phải đi hỏi Chúa vì sao lại như vậy ().

Chúa đáp: "Hai nước hiện ở trong bụng ngươi". Hai dân tộc sẽ từ nàng mà ra, một dân sẽ mạnh hơn dân kia, "và đứa lớn phải phục đứa nhỏ" (). Đến ngày sinh, đứa ra trước đỏ hồng, lông lá khắp người như mặc áo lông, được đặt tên là Ê-sau. Đứa ra sau nắm gót anh, nên được đặt tên là Gia-cốp, nghĩa là "người nắm gót". Lúc ấy Y-sác đã sáu mươi tuổi ().

Hai anh em lớn lên rất khác nhau. Ê-sau thành tay đi săn giỏi, quen sống ngoài đồng. Gia-cốp thì trầm lặng, thích ở nhà trong trại. Cha mẹ cũng chia phe: Y-sác thương Ê-sau vì thích ăn thịt thú rừng, còn Rê-be-ca thương Gia-cốp ().

Một hôm Gia-cốp đang nấu canh thì Ê-sau đi săn về, mệt lả. Ê-sau nói: "Em hãy cho anh ăn canh gì đỏ đó với". Vì chuyện này mà người ta gọi Ê-sau là Ê-đôm, nghĩa là "đỏ" (). Gia-cốp không cho ngay. Hắn ra giá: anh bán quyền trưởng nam cho em trước đã. Ê-sau đáp: anh sắp chết đến nơi, quyền trưởng nam thì có ích gì? Gia-cốp còn bắt anh thề cho chắc. Ê-sau thề, ăn bánh và canh đậu, rồi đứng dậy bỏ đi. Kinh Thánh kết lại một câu: "Ê-sau khinh quyền trưởng nam là thế" ().

Ý nghĩa sâu xa

Được chọn trước khi làm gì cả. Phao-lô dùng chuyện này để nói rằng Chúa chọn người không dựa vào việc làm của họ. Khi hai đứa "chưa làm điều chi lành hay dữ", Chúa đã phán đứa lớn sẽ làm tôi đứa nhỏ (). Gia-cốp không được chọn vì ông tốt hơn; đoạn sau sẽ cho thấy ông còn nhiều tật xấu. Ông được chọn vì ân điển.

"Ta yêu Gia-cốp và ghét Ê-sau." Phao-lô trích lời tiên tri Ma-la-chi (; ). Ở sách Ma-la-chi, câu này nói về hai dân tộc, Y-sơ-ra-ên và Ê-đôm, chứ không chỉ về hai con người. Chữ "ghét" ở đây theo lối nói của người Hê-bơ-rơ là "không chọn", giống như khi Chúa Jêsus bảo người theo Ngài phải "ghét" cha mẹ mình, tức là đặt Ngài lên trên hết ().

Đừng như Ê-sau. Thư Hê-bơ-rơ cảnh báo: đừng ai "khinh lờn như Ê-sau, chỉ vì một món ăn mà bán quyền con trưởng" (). Thư ấy còn nói về sau Ê-sau khóc lóc muốn lấy lại phước mà không được (). Có những lựa chọn bốc đồng không thể đổi lại được.

Người nắm gót. Tiên tri Ô-sê nhắc lại chuyện Gia-cốp nắm gót anh từ trong bụng mẹ (). Cái tên ấy theo Gia-cốp suốt nửa đời người: ông là kẻ tranh giành, luôn tìm cách vượt lên trước. Phải đến khi vật lộn với Chúa, ông mới được đổi tên ().

Hai anh em, hai dân tộc. Lời Chúa nói với Rê-be-ca về "hai nước" ứng nghiệm trong suốt lịch sử. Ê-đôm, con cháu Ê-sau, và Y-sơ-ra-ên, con cháu Gia-cốp, là láng giềng nhưng thường thù nghịch. Vua Đa-vít về sau chinh phục Ê-đôm (), và cả sách Áp-đia là lời tiên tri về Ê-đôm.

Lưu ý

Kê-tu-ra là vợ hay vợ lẽ? Câu 25:1 gọi bà là vợ, nhưng sách Sử-ký gọi bà là "vợ nhỏ" của Áp-ra-ham (), và câu 25:6 nói về các con "dòng thứ". Cũng không rõ ông lấy bà sau khi Sa-ra mất hay từ trước. Kinh Thánh kể theo đề tài, không phải lúc nào cũng theo thứ tự thời gian.

Gia-cốp không phải là người tốt trong chuyện này. Có người nghĩ vì Chúa chọn Gia-cốp nên mọi việc ông làm đều đúng. Nhưng đọc kỹ thì thấy Gia-cốp lợi dụng lúc anh mình mệt đói để giành phần. Kinh Thánh kể điều đó mà không khen. Câu cuối chỉ trách Ê-sau, nhưng không có nghĩa là Gia-cốp vô tội.

"Hiền lành" nghĩa là gì? Câu 25:27 nói Gia-cốp là người "hiền lành". Chữ Hê-bơ-rơ ở đây có thể hiểu là trầm tĩnh, hay ở nhà, đối lại với Ê-sau quen sống ngoài đồng. Không nên hiểu là Gia-cốp có đạo đức hơn anh.

Cha mẹ thiên vị. "Y-sác yêu Ê-sau… nhưng Rê-be-ca lại yêu Gia-cốp" (). Câu văn ngắn này gieo mầm cho cả một chuỗi bi kịch ở đoạn 27. Kinh Thánh không bình luận, nhưng hậu quả sẽ tự nói lên.

Quyền trưởng nam là gì? Người con trưởng thường được phần gia tài gấp đôi các em () và đứng đầu gia đình sau khi cha mất. Trong nhà Áp-ra-ham, quyền này còn gắn với lời hứa của Chúa. Vì thế coi nhẹ nó là coi nhẹ cả lời hứa ấy.

Các nhà giải kinh nói gì (4)

Augustine, giám mục ở Bắc Phi hơn 1.600 năm trước, hiểu câu "đứa lớn phải phục đứa nhỏ" là lời tiên tri về hai dân. Theo ông, dân lớn hơn là dân Do Thái, còn dân nhỏ hơn là Hội Thánh, và ông nói hầu hết người trong Hội Thánh thời ông đều hiểu như vậy. (Thành của Đức Chúa Trời — The City of God, quyển XVI)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ ý này ở quyển XVI, gần cuối quyển; chưa chắc số chương

John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, dựa vào Rô-ma 9 để nói rằng Chúa chọn Gia-cốp chỉ vì ân điển tự do của Ngài, khi hai đứa trẻ chưa làm gì lành hay dữ. Nhưng ông không bênh Gia-cốp trong chuyện bát canh: ông trách Gia-cốp đã nhẫn tâm với anh ruột lúc anh đói, dù tội khinh lời hứa của Ê-sau còn nặng hơn. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, phần đoạn 25)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Calvin nối 25:23 với Rô-ma 9; nhớ ông trách cả hai anh em trong chuyện bát canh nhưng chưa chắc cách nói và vị trí

Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, cho biết việc anh em bán quyền thừa kế cho nhau không phải chuyện lạ thời xưa. Ông nhắc đến những tấm bảng đất sét tìm thấy ở Nu-xi, vùng Lưỡng Hà, ghi một người bán phần gia tài của mình cho anh em để lấy mấy con chiên. (Understanding Genesis)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Sarna dùng ví dụ văn tự ở Nuzi về việc bán quyền thừa kế; chưa chắc ở Understanding Genesis hay ở JPS Torah Commentary

Robert Alter, học giả Do Thái người Mỹ, chú ý đến cách hai anh em nói. Ê-sau nói vội vàng, thô lỗ, không gọi được tên món ăn mà chỉ nói "cái đỏ đỏ đó", và dùng chữ thường dùng cho việc cho thú vật ăn. Gia-cốp thì nói gọn và chặt như người làm hợp đồng: bán trước đi, thề trước đi. Theo Alter, chỉ qua lời nói, người kể đã cho thấy tính nết hai người. (Genesis, bản dịch có chú giải)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuchú thích của Alter về lời nói thô vụng của Ê-sau và lời lẽ như hợp đồng của Gia-cốp ở 25:30–31 được trích nhiều

Nguyên văn cả đoạn · 34 câu

1Áp-ra-ham cưới một người vợ khác, tên là Kê-tu-ra. 2Người sanh cho Áp-ra-ham Xim-ram, Giốc-chan, Mê-đan, Ma-đi-an, Dích-bác và Su-ách. 3Giốc-chan sanh Sê-ba và Đê-đan; con cháu của Đê-đan là họ A-chu-rim, họ Lê-tu-chim và họ Lê-um-mim. 4Con trai của Ma-đi-an là Ê-pha, Ê-phe, Ha-nóc, A-bi-đa và Ên-đa. Các người trên đây đều là dòng dõi của Kê-tu-ra. 5Áp-ra-ham cho Y-sác hết thảy gia tài mình; còn cho các con dòng thứ những tiền của; 6rồi, khi còn sống, người sai họ qua đông phương mà ở, cách xa con dòng chánh, là Y-sác. 7Áp-ra-ham hưởng thọ được một trăm bảy mươi lăm tuổi; 8người tuổi cao tác lớn và đã thỏa về đời mình, tắt hơi, được qui về nơi tổ tông. 9Hai con trai người, Y-sác và Ích-ma-ên, chôn người trong hang đá Mặc-bê-la tại nơi đồng của Ép-rôn, con trai Sô-ha, người Hê-tít, nằm ngang Mam-rê. 10Ấy là cái đồng mà lúc trước Áp-ra-ham mua lại của dân họ Hếch; nơi đó họ chôn Áp-ra-ham cùng Sa-ra, vợ người. 11Sau khi Áp-ra-ham qua đời, Đức Giê-hô-va ban phước cho Y-sác con trai người. Y-sác ở gần bên cái giếng La-chai-Roi. 12Đây là dòng dõi của Ích-ma-ên, con trai của Áp-ra-ham, do nơi nàng A-ga, người Ê-díp-tô, con đòi của Sa-ra, đã sanh. 13Và đây là tên các con trai của Ích-ma-ên, sắp thứ tự theo ngày ra đời: Con trưởng nam của Ích-ma-ên là Nê-ba-giốt; kế sau Kê-đa, Át-bê-ên, Mi-bô-sam, 14Mích-ma, Đu-ma, Ma-sa, 15Ha-đa, Thê-ma, Giê-thu, Na-phích, và Kết-ma. 16Đó là các con trai của Ích-ma-ên và tên của họ tùy theo làng và nơi đóng trại mà đặt. Ấy là mười hai vị công hầu trong dân tộc của họ. 17Ích-ma-ên hưởng thọ được một trăm ba mươi bảy tuổi, rồi tắt hơi mà qua đời, được qui về nơi tổ tông. 18Dòng dõi người ở trước mặt anh em mình, từ Ha-vi-la cho đến Xu-xơ, đối ngang Ê-díp-tô, chạy qua A-si-ri. 19Đây là dòng dõi của Y-sác, con trai Áp-ra-ham. Áp-ra-ham sanh Y-sác. 20Vả, khi Y-sác được bốn mươi tuổi, thì cưới Rê-be-ca, con gái của Bê-tu-ên và em gái của La-ban, đều là dân A-ram, ở tại xứ Pha-đan-A-ram. 21Y-sác khẩn cầu Đức Giê-hô-va cho vợ mình, vì nàng son sẻ. Đức Giê-hô-va cảm động lời khẩn cầu đó, nên cho Rê-be-ca thọ thai. 22Nhưng vì thai đôi làm cho đụng nhau trong bụng, thì nàng nói rằng: Nếu quả thật vậy, cớ sao đều nầy xảy đến làm chi? Đoạn nàng đi hỏi Đức Giê-hô-va. 23Đức Giê-hô-va phán rằng: Hai nước hiện ở trong bụng ngươi, và hai thứ dân sẽ do lòng ngươi mà ra; dân nầy mạnh hơn dân kia, và đứa lớn phải phục đứa nhỏ. 24Đến ngày nàng phải sanh nở, nầy hai đứa sanh đôi trong bụng nàng ra. 25Đứa ra trước đỏ hồng, lông cùng mình như một áo tơi lông; đặt tên là Ê-sau. 26Kế em nó lại ra sau, tay nắm lấy gót Ê-sau; nên đặt tên là Gia-cốp. Khi sanh hai đứa con nầy thì Y-sác đã được sáu mươi tuổi. 27Khi hai đứa trai nầy lớn lên, thì Ê-sau trở nên một thợ săn giỏi, thường giong ruổi nơi đồng ruộng; còn Gia-cốp là người hiền lành cứ ở lại trại. 28Y-sác yêu Ê-sau, vì người có tánh ưa ăn thịt rừng; nhưng Rê-be-ca lại yêu Gia-cốp. 29Một ngày kia, Gia-cốp đang nấu canh, Ê-sau ở ngoài đồng về lấy làm mệt mỏi lắm; 30liền nói cùng Gia-cốp rằng: Em hãy cho anh ăn canh gì đỏ đó với, vì anh mệt mỏi lắm. Bởi cớ ấy, người ta gọi Ê-sau là Ê-đôm. 31Gia-cốp đáp rằng: Nay anh hãy bán quyền trưởng nam cho tôi đi. 32Ê-sau đáp rằng: Nầy, anh gần thác, quyền trưởng nam để cho anh dùng làm chi? 33Gia-cốp đáp lại rằng: Anh hãy thề trước đi. Người bèn thề; vậy, người bán quyền trưởng nam cho Gia-cốp. 34Rồi, Gia-cốp cho Ê-sau ăn bánh và canh phạn đậu; ăn uống xong, người bèn đứng dậy đi. Vậy, Ê-sau khinh quyền trưởng nam là thế.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.