Sáng-thế Ký · Đoạn 3
Sự sa ngã
Kể lại 24 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.
Trong các loài thú Chúa dựng nên, con rắn là loài quỷ quyệt hơn hết. Một hôm, nó hỏi người nữ: "Mà chi! Đức Chúa Trời há có phán dặn các ngươi không được phép ăn trái các cây trong vườn sao?" ().
Câu hỏi nghe vô hại, nhưng nó đã bóp méo lời Chúa. Chúa đâu có cấm mọi cây; Ngài chỉ cấm một cây. Người nữ đáp rằng họ được ăn trái mọi cây, chỉ trừ cây ở giữa vườn. Bà kể Chúa dặn không được ăn, cũng không được đụng đến, kẻo phải chết (). Con rắn liền nói chắc nịch: "Hai ngươi chẳng chết đâu". Nó còn bảo Chúa cấm là vì Chúa biết hễ ăn vào thì mắt họ sẽ mở ra, và họ sẽ "như Đức Chúa Trời, biết điều thiện và điều ác" ().
Người nữ nhìn cây ấy. Trái trông ngon, đẹp mắt, lại quý vì làm cho người ta khôn ra. Bà hái và ăn, rồi đưa cho chồng, người đang đứng ngay bên cạnh, và ông cũng ăn ().
Mắt họ mở ra thật. Nhưng điều đầu tiên họ thấy là mình đang trần truồng. Họ vội lấy lá vả kết lại làm khố che thân ().
Lối chiều, nghe tiếng Chúa đi trong vườn, hai người trốn vào giữa các bụi cây. Chúa gọi: "Ngươi ở đâu?" (). A-đam thưa rằng ông sợ, vì mình trần truồng, nên đi trốn. Chúa hỏi có phải ông đã ăn trái cây Ngài cấm không. A-đam không nhận lỗi. Ông nói chính "người nữ mà Chúa đã để gần bên tôi" đã đưa trái cho ông (). Người nữ cũng không nhận lỗi: "Con rắn dỗ dành tôi" ().
Rồi Chúa phán xét từng người. Con rắn bị rủa sả, phải bò bằng bụng. Nhưng giữa lời rủa ấy có một lời hứa lạ lùng: một ngày kia, dòng dõi của người nữ sẽ giày đạp đầu con rắn, dù bị nó cắn gót chân (). Người nữ sẽ đau đớn khi sinh con. Người nam sẽ phải đổ mồ hôi trán mới có miếng ăn, vì đất bị rủa và mọc gai góc. Cuối cùng, con người sẽ trở về với bụi đất, nơi mình đã từ đó mà ra ().
A-đam đặt tên vợ là Ê-va, nghĩa là "sự sống", vì bà sẽ là mẹ của cả loài người (). Chúa lấy da thú làm áo dài, và mặc cho hai người (). Rồi Ngài đuổi họ ra khỏi vườn. Ở phía đông vườn, Ngài đặt các chê-ru-bin với lưỡi gươm lửa để canh con đường dẫn đến cây sự sống ().
Ý nghĩa sâu xa
Lời hứa đầu tiên về Đấng Cứu Thế. Nhiều người gọi câu 3:15 là "Tin Lành đầu tiên". Chúa hứa rằng một ngày kia, có một người sinh ra từ người nữ sẽ giày đạp đầu con rắn, còn con rắn chỉ cắn được gót chân người ấy. Người ấy sẽ thắng, nhưng phải mang thương tích. Tân Ước đọc câu này và thấy Chúa Jêsus. Ngài được sinh ra bởi một người nữ (), chịu đau đớn trên thập tự giá, nhưng qua đó phá tan quyền lực của ma quỷ (). Sách Khải Huyền gọi ma quỷ là "con rắn xưa" (), như để khép lại câu chuyện bắt đầu từ vườn Ê-đen.
A-đam thứ nhất và A-đam sau cùng. Sứ đồ Phao-lô đặt A-đam cạnh Chúa Jêsus. Bởi một người mà tội lỗi vào thế gian. Bởi một Người mà sự sống được mở lại cho mọi người (). Hãy so hai lần bị cám dỗ. A-đam ở trong vườn, chung quanh đầy cây trái, vậy mà thua. Chúa Jêsus ở trong đồng vắng, nhịn đói bốn mươi ngày, vậy mà thắng (). Ngài thắng bằng cách trích lời Chúa, chính thứ mà con rắn đã bóp méo trong vườn.
Ba thứ hấp dẫn. Người nữ thấy trái cây ngon, đẹp mắt, và làm cho khôn ra (). Hàng ngàn năm sau, sứ đồ Giăng viết về ba thứ trong thế gian: thèm muốn của thân xác, thèm muốn của con mắt, và kiêu ngạo về đời sống (). Cám dỗ không đổi bao nhiêu từ thuở vườn Ê-đen.
Lá vả và áo da. Con người tự lấy lá vả che mình, mà lá vả thì mau héo. Chúa lấy da thú làm áo cho họ, mà muốn có da thì phải có một con vật chết. Nhiều nhà giải kinh xem đây là hình ảnh báo trước: tự sức mình, con người không che được tội; Chúa phải che cho, và việc che ấy phải trả bằng một mạng sống. Kinh Thánh không nói thẳng như vậy ở đây. Đây là cách đọc khi nhìn lại từ Tân Ước.
Cửa vườn đóng, rồi lại mở. Các chê-ru-bin đứng canh, không cho con người trở lại cây sự sống. Về sau, trong đền tạm, hình các chê-ru-bin được thêu trên bức màn ngăn nơi chí thánh, nơi Chúa ngự (). Giống như lối vào vườn ngày xưa, bức màn ấy nói rằng con người không thể tự ý đến gần. Nhưng khi Chúa Jêsus chết, bức màn trong đền thờ bị xé làm đôi từ trên xuống dưới (). Và ở trang cuối Kinh Thánh, cây sự sống lại hiện ra, mở cho mọi người (; ).
Bị đuổi đi cũng là được thương xót. Chúa đuổi con người ra khỏi vườn để họ không ăn trái cây sự sống mà sống mãi trong tình trạng tội lỗi (). Sống đời đời trong một thân phận hư hỏng không phải là phước. Chúa có một con đường khác, tốt hơn, để đem con người trở về.
Muốn khôn, hóa ra trần trụi. Trong tiếng Hê-bơ-rơ, chữ "trần truồng" ở cuối đoạn 2 và chữ "quỷ quyệt" ở đầu đoạn 3 nghe gần giống nhau. Con rắn "khôn", và nó hứa cho con người được khôn. Nhưng khi mắt mở ra, con người chỉ thấy mình trần trụi.
Lưu ý
Kinh Thánh không nói đó là trái táo. Câu chuyện chỉ nói "trái cây". Hình ảnh quả táo có lẽ đến từ tiếng La-tinh, nơi chữ malum vừa có nghĩa là "điều ác", vừa có nghĩa là "quả táo".
Đoạn này không nói con rắn là Sa-tan. Câu chuyện chỉ nói đó là một con rắn quỷ quyệt. Việc nhận ra con rắn là Sa-tan đến từ những sách viết về sau, nhất là sách cuối cùng của Kinh Thánh (; ).
Người nữ thêm vào lời Chúa. Chúa chỉ dặn đừng ăn (). Người nữ lại kể rằng Chúa dặn cả đừng đụng đến (). Bớt lời Chúa đi là sai, mà thêm vào cho nặng hơn cũng sai. Khi ta làm cho Chúa có vẻ khắt khe hơn thật, ta đã bắt đầu tin lời con rắn.
A-đam không vắng mặt. Câu 3:6 nói người nữ đưa trái cho chồng đang ở bên cạnh mình. A-đam ở đó suốt, và im lặng. Đừng đổ hết tội cho người nữ. Khi Tân Ước nói tội lỗi vào thế gian "bởi một người", người ấy là A-đam ().
Con người không bị rủa. Đọc kỹ thì chỉ có con rắn bị rủa () và đất bị rủa (). Người nam và người nữ phải chịu hậu quả nặng nề, nhưng Chúa không rủa sả họ.
Câu 3:16 là lời báo trước, không phải khuôn mẫu. Câu "chồng sẽ cai trị ngươi" mô tả điều sẽ xảy ra vì tội lỗi, không phải điều Chúa muốn cho hôn nhân. Lấy câu này để bênh vực việc chồng đàn áp vợ là đọc sai.
"Ngươi ở đâu?" không phải vì Chúa không biết. Chúa biết rõ họ đang trốn ở đâu. Câu hỏi ấy để con người tự nhìn lại mình, và tự bước ra.
Các nhà giải kinh nói gì (6)
Irenaeus, một giám mục ở xứ Gaule (nay là nước Pháp) sống vào thế kỷ thứ 2, nói rằng Chúa Jêsus đã đi lại con đường của A-đam. A-đam thua ở đâu, Ngài thắng ở đó. A-đam bất tuân bên một cái cây, Ngài vâng phục trên một cái cây là thập tự giá. Ngài chính là dòng dõi người nữ đã giày đạp đầu con rắn. (Chống Dị Giáo — Against Heresies, quyển V)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếuý "tóm thâu" và hai cái cây ở quyển V, được trích rộng rãi
Martin Luther gọi câu 3:15 là lời hứa Tin Lành đầu tiên. Theo ông, A-đam và Ê-va đã nắm lấy lời hứa này mà tin, và nhờ tin mà được cứu. (Bài giảng về Sáng-thế Ký — Lectures on Genesis)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Luther xem 3:15 là lời hứa Tin Lành; ý A-đam và Ê-va được cứu nhờ tin cần kiểm lại vị trí
John Calvin cho rằng gốc của sự sa ngã không phải là cơn thèm ăn, mà là lòng không tin. Con người không tin lời Chúa, rồi từ đó mới sinh ra kiêu ngạo và vô ơn. (Institutes of the Christian Religion, II.1.4)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếuInstitutes II.1.4 nói rõ gốc sa ngã là không tin
Dietrich Bonhoeffer nói rằng khi con rắn hỏi "Đức Chúa Trời há có phán…?", nó mở ra cuộc nói chuyện "tôn giáo" đầu tiên trong lịch sử: hai bên ngồi bàn về Chúa, thay vì nói chuyện với Chúa. Từ lúc ấy, con người tự cho mình quyền làm quan tòa, xét xem lời Chúa có đúng hay không. (Sáng tạo và Sa ngã — Creation and Fall)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếuý "cuộc nói chuyện tôn giáo đầu tiên" được trích nhiều
Tim Keller, dựa theo triết gia Kierkegaard, cho rằng tội lỗi không chỉ là làm điều xấu. Tội là lấy một thứ gì đó ngoài Chúa làm chỗ dựa cho giá trị của đời mình: tiền bạc, sự nghiệp, tình yêu, hay chính bản thân. (The Reason for God, chương 10) Đọc lại lời con rắn hứa, "sẽ như Đức Chúa Trời", ta thấy rõ điều ông nói.
Tin cậy: CaoChưa đối chiếuđịnh nghĩa tội theo Kierkegaard ở chương 10
Charles Spurgeon, mục sư người Anh thế kỷ 19, được gọi là "ông hoàng của các nhà giảng", đã nhiều lần giảng về câu 3:15. Ông xem đây là lời hứa về Đấng Christ, Đấng sẽ chiến thắng Sa-tan. (Cần tra tên bài giảng cụ thể trên spurgeongems.org.)
Tin cậy: ThấpChưa đối chiếukhông nhớ chắc tên bài giảng nào
Nguyên văn cả đoạn · 24 câu
1Vả, trong các loài thú đồng mà Giê-hô-va Đức Chúa Trời đã làm nên, có con rắn là giống quỉ quyệt hơn hết. Rắn nói cùng người nữ rằng: Mà chi! Đức Chúa Trời há có phán dặn các ngươi không được phép ăn trái các cây trong vườn sao? 2Người nữ đáp rằng: Chúng ta được ăn trái các cây trong vườn, 3song về phần trái của cây mọc giữa vườn, Đức Chúa Trời có phán rằng: Hai ngươi chẳng nên ăn đến và cũng chẳng nên đá-động đến, e khi hai ngươi phải chết chăng. 4Rắn bèn nói với người nữ rằng: Hai ngươi chẳng chết đâu; 5nhưng Đức Chúa Trời biết rằng hễ ngày nào hai ngươi ăn trái cây đó, mắt mình mở ra, sẽ như Đức Chúa Trời, biết điều thiện và điều ác. 6Người nữ thấy trái của cây đó bộ ăn ngon, lại đẹp mắt và quí vì để mở trí khôn, bèn hái ăn, rồi trao cho chồng đứng gần mình, chồng cũng ăn nữa. 7Đoạn, mắt hai người đều mở ra, biết rằng mình lõa lồ, bèn lấy lá cây vả đóng khố che thân. 8Lối chiều, nghe tiếng Giê-hô-va Đức Chúa Trời đi ngang qua vườn, A-đam và vợ ẩn mình giữa bụi cây, để tránh mặt Giê-hô-va Đức Chúa Trời. 9Giê-hô-va Đức Chúa Trời kêu A-đam mà phán hỏi rằng: Ngươi ở đâu? 10A-đam thưa rằng: Tôi có nghe tiếng Chúa trong vườn, bèn sợ, bởi vì tôi lõa lồ, nên đi ẩn mình. 11Đức Chúa Trời phán hỏi: Ai đã chỉ cho ngươi biết rằng mình lõa lồ? Ngươi có ăn trái cây ta đã dặn không nên ăn đó chăng? 12Thưa rằng: Người nữ mà Chúa đã để gần bên tôi cho tôi trái cây đó và tôi đã ăn rồi. 13Giê-hô-va Đức Chúa Trời phán hỏi người nữ rằng: Người có làm điều chi vậy? Người nữ thưa rằng: Con rắn dỗ dành tôi và tôi đã ăn rồi. 14Giê-hô-va Đức Chúa Trời bèn phán cùng rắn rằng: Vì mầy đã làm điều như vậy, mầy sẽ bị rủa sả trong vòng các loài súc vật, các loài thú đồng, mầy sẽ bò bằng bụng và ăn bụi đất trọn cả đời. 15Ta sẽ làm cho mầy cùng người nữ, dòng dõi mầy cùng dòng dõi người nữ nghịch thù nhau. Người sẽ giày đạp đầu mầy, còn mầy sẽ cắn gót chân người. 16Ngài phán cùng người nữ rằng: Ta sẽ thêm điều cực khổ bội phần trong cơn thai nghén; ngươi sẽ chịu đau đớn mỗi khi sanh con; sự dục vọng ngươi phải xu hướng về chồng, và chồng sẽ cai trị ngươi. 17Ngài lại phán cùng A-đam rằng: Vì ngươi nghe theo lời vợ mà ăn trái cây ta đã dặn không nên ăn, vậy, đất sẽ bị rủa sả vì ngươi; trọn đời ngươi phải chịu khó nhọc mới có vật đất sanh ra mà ăn. 18Đất sẽ sanh chông gai và cây tật lê, và ngươi sẽ ăn rau của đồng ruộng; 19ngươi sẽ làm đổ mồ hôi trán mới có mà ăn, cho đến ngày nào ngươi trở về đất, là nơi mà có ngươi ra; vì ngươi là bụi, ngươi sẽ trở về bụi. 20A-đam gọi vợ là Ê-va, vì là mẹ của cả loài người. 21Giê-hô-va Đức Chúa Trời lấy da thú kết thành áo dài cho vợ chồng A-đam, và mặc lấy cho. 22Giê-hô-va Đức Chúa Trời phán rằng: Nầy, về sự phân biệt điều thiện và điều ác, loài người đã thành một bực như chúng ta; vậy bây giờ, ta hãy coi chừng, e loài người giơ tay lên cũng hái trái cây sự sống mà ăn và được sống đời đời chăng. 23Giê-hô-va Đức Chúa Trời bèn đuổi loài người ra khỏi vườn Ê-đen đặng cày cấy đất, là nơi có người ra. 24Vậy, Ngài đuổi loài người ra khỏi vườn, rồi đặt tại phía đông vườn Ê-đen các thần chê-ru-bin với gươm lưỡi chói lòa, để giữ con đường đi đến cây sự sống.
Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.