Sáng-thế Ký · Đoạn 5
Từ A-đam đến Nô-ê
Kể lại 32 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.
Đoạn này mở đầu như một cuốn sổ gia đình: "Đây là sách chép dòng dõi của A-đam". Trước khi ghi tên ai, Kinh Thánh nhắc lại ngày đầu tiên. Chúa đã dựng nên loài người giống như Ngài, dựng nên người nam và người nữ, ban phước cho họ, và đặt tên cho họ là "người" (). Như thể muốn nói: dù có chuyện vườn Ê-đen và chuyện Ca-in, con người vẫn mang dấu của Chúa.
Rồi đến A-đam. Năm một trăm ba mươi tuổi, ông sinh một con trai "giống như hình tượng mình", đặt tên là Sết. Sau đó ông còn sống tám trăm năm nữa, sinh thêm nhiều con trai con gái. Cộng lại, A-đam sống chín trăm ba mươi tuổi, "rồi qua đời" ().
Từ đây, cuốn sổ đi theo một khuôn rất đều. Người này sống bao nhiêu năm thì sinh người kia. Sau đó còn sống bao nhiêu năm nữa, sinh con trai con gái. Tổng cộng sống bao nhiêu năm, rồi qua đời. Sết sinh Ê-nót, Ê-nót sinh Kê-nan, Kê-nan sinh Ma-ha-la-le, Ma-ha-la-le sinh Giê-rệt. Năm đời liền, và đời nào cũng khép lại bằng cùng một câu: rồi qua đời (). Ai cũng sống rất lâu, gần một nghìn năm, nhưng rốt cuộc không ai thoát được.
Đến đời thứ bảy, cái khuôn ấy bị phá. Hê-nóc sinh Mê-tu-sê-la năm sáu mươi lăm tuổi. Nhưng thay vì ghi "còn sống được" bao nhiêu năm, Kinh Thánh ghi: ông "đồng đi cùng Đức Chúa Trời" ba trăm năm. Ông sống ba trăm sáu mươi lăm năm, ít hơn mọi người trong danh sách rất nhiều. Và ông không "qua đời". Kinh Thánh chỉ nói ông "mất biệt, bởi vì Đức Chúa Trời tiếp người đi" (). Giữa một hàng dài những người chết, có một người được Chúa đem đi.
Con của Hê-nóc là Mê-tu-sê-la, người sống lâu nhất trong Kinh Thánh: chín trăm sáu mươi chín tuổi (). Cộng các con số lại, ông qua đời đúng vào năm xảy ra cơn nước lụt.
Cháu của Hê-nóc là Lê-méc. Lê-méc này khác hẳn Lê-méc dòng Ca-in ở đoạn 4. Khi sinh con trai, ông đặt tên là Nô-ê, và nói: "Đứa nầy sẽ an ủi lòng ta" về sự nhọc nhằn mà đất bắt tay ta phải làm, là đất Chúa đã rủa sả (). Ông còn nhớ lời rủa ở vườn Ê-đen, và mong đứa con này đem lại chút nghỉ ngơi. Lê-méc sống bảy trăm bảy mươi bảy tuổi rồi qua đời ().
Đoạn văn kết bằng Nô-ê. Khi được năm trăm tuổi, ông sinh ba con trai: Sem, Cham và Gia-phết (). Mười đời từ A-đam đã đi hết, và câu chuyện dừng lại ở ngưỡng cửa cơn nước lụt.
Ý nghĩa sâu xa
Hê-nóc và đức tin. Thư Hê-bơ-rơ giải thích vì sao Hê-nóc được Chúa đem đi: ông có đức tin, và trước khi được cất lên, ông đã được chứng là người đẹp lòng Chúa (). Thư ấy nói thêm, không có đức tin thì không thể đẹp lòng Chúa (). Thư Giu-đe còn kể Hê-nóc đã nói tiên tri về ngày Chúa đến xét xử kẻ ác ().
Người thứ hai không qua đời. Về sau, Kinh Thánh còn kể một người nữa được Chúa đem đi mà không chết: tiên tri Ê-li, được cất lên trời trong một cơn gió lốc (). Hai người ấy là hai tia sáng nhỏ, cho thấy cái chết không phải là chữ cuối cùng. Tân Ước nói rõ hơn: như mọi người đều chết trong A-đam, thì mọi người cũng sẽ được sống lại trong Đấng Christ ().
Sự chết cai trị từ A-đam. Phao-lô viết rằng tội vào thế gian bởi một người, và bởi tội mà có sự chết (). Ông nói sự chết đã cai trị từ A-đam cho đến Môi-se (). Đoạn 5 là bức tranh của câu ấy: cứ mỗi đời lại thêm một nấm mồ.
Ai sẽ cho ta nghỉ ngơi? Lê-méc mong Nô-ê sẽ an ủi ông về sự nhọc nhằn trên đất bị rủa. Nô-ê có làm được một phần: sau cơn lụt, Chúa hứa không rủa đất nữa (). Nhưng tiếng mong ấy vang đến tận Tân Ước, khi Chúa Jêsus nói: hãy đến cùng ta, hỡi những ai mệt mỏi và gánh nặng, ta sẽ cho các ngươi được yên nghỉ ().
Gia phả dẫn tới Chúa Jêsus. Sách Lu-ca kể gia phả của Chúa Jêsus đi ngược lên, và gần cuối danh sách là đúng những tên trong đoạn này: Nô-ê, Lê-méc, Mê-tu-sê-la, Hê-nóc, cho đến Sết và A-đam (). Cuốn sổ của đoạn 5 không phải ngõ cụt. Nó là một khúc của con đường dẫn đến Đấng Cứu Thế.
Lưu ý
Họ sống lâu thật sao? Gần một nghìn năm là con số khó tin với người đời nay. Người tin Kinh Thánh hiểu theo nhiều cách. Có người tin đó là tuổi thật, vì lúc ấy tội chưa làm thân thể con người suy yếu nhiều như sau này. Có người cho rằng các con số mang ý nghĩa tượng trưng hơn là ghi chép năm tháng. Nhưng dù hiểu cách nào, ý chính của đoạn văn vẫn rõ: con người sống lâu đến mấy cũng phải chết, trừ khi Chúa can thiệp.
Danh sách có thể bỏ bớt người. Chữ "sanh" trong gia phả Hê-bơ-rơ đôi khi chỉ có nghĩa là "là tổ tiên của", không nhất thiết là cha ruột. Ở chỗ khác, Kinh Thánh có những gia phả bỏ qua vài đời. Vì vậy, cộng các con số trong đoạn này để tính tuổi trái đất là việc nhiều học giả cho rằng không chắc chắn.
Các bản Kinh Thánh cổ ghi số khác nhau. Bản Hê-bơ-rơ, bản Hy Lạp cổ (người ta gọi là bản Bảy Mươi) và bản của người Sa-ma-ri ghi tuổi các tổ phụ không giống nhau, có chỗ chênh nhau cả trăm năm. Bản Truyền Thống dịch theo bản Hê-bơ-rơ. Điều này không đổi ý của câu chuyện, nhưng nhắc ta đừng xây quá nhiều điều trên từng con số.
Hê-nóc đi đâu? Kinh Thánh chỉ nói Chúa "tiếp người đi", không tả thêm. Thư Hê-bơ-rơ hiểu là ông được cất lên mà không thấy sự chết (). Ngoài ra, có nhiều sách cổ ngoài Kinh Thánh kể chuyện Hê-nóc lên trời, nhưng những sách ấy không nằm trong Kinh Thánh, không nên lấy làm chắc.
Hai dòng dõi, hai Lê-méc, hai Hê-nóc. Dòng Ca-in cũng có một Hê-nóc và một Lê-méc (). Hê-nóc dòng Ca-in là tên một cái thành; Hê-nóc dòng Sết đi cùng Chúa. Lê-méc dòng Ca-in khoe báo thù bảy mươi bảy lần; Lê-méc dòng Sết sống bảy trăm bảy mươi bảy năm và trông mong được an ủi. Nhiều người đọc thấy người kể đang đặt hai dòng cạnh nhau cho ta so sánh.
Các nhà giải kinh nói gì (5)
Augustine, giám mục ở Bắc Phi hơn 1.600 năm trước, gặp những người nói rằng "năm" thời ấy ngắn hơn năm bây giờ, chỉ bằng một phần mười, nên chín trăm tuổi thật ra chỉ là chín mươi. Ông bác bỏ cách hiểu đó. Theo ông, nếu năm ngắn như vậy thì có người trong danh sách đã sinh con khi mới sáu, bảy tuổi, điều không thể có. Ông cũng bàn chuyện các bản Kinh Thánh ghi số khác nhau, và cho rằng nên tin bản Hê-bơ-rơ hơn. (Thành của Đức Chúa Trời — The City of God, quyển XV)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc quyển XV bàn tuổi thọ, bác thuyết năm ngắn và bàn chênh lệch giữa bản Bảy Mươi với bản Hê-bơ-rơ; chưa chắc chương nào và lập luận sinh con quá sớm có đúng như vậy không
John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, cho rằng Chúa cất Hê-nóc đi để dựng lên một dấu hiệu giữa thời mà ai cũng chết. Người đời ấy cần thấy rằng sau đời này còn có một sự sống tốt hơn đang chờ người công bình. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, phần đoạn 5 câu 24)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ ý chính là việc Hê-nóc được cất đi làm chứng có sự sống sau này; chưa chắc cách Calvin nói
Martin Luther, trong các bài giảng về Sáng-thế Ký, để ý rằng các tổ phụ sống rất lâu và sống chồng lên nhau. A-đam còn sống khi Lê-méc, cha Nô-ê, ra đời. Theo ông, nhờ vậy mà lời Chúa và lời hứa về Đấng Cứu Thế được truyền miệng từ đời này sang đời khác, gần như không qua trung gian. Ông hình dung các tổ phụ như những người giảng đạo cho con cháu mình. (Bài giảng về Sáng-thế Ký — Lectures on Genesis)
Tin cậy: ThấpChưa đối chiếunhớ mang máng Luther bàn các tổ phụ giảng đạo và sống chồng lên nhau ở phần đoạn 5; không chắc chi tiết
Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, so danh sách này với Danh sách các vua Su-me, một bản ghi xưa của vùng Lưỡng Hà. Danh sách ấy cũng kể các vua trước cơn lụt, nhưng mỗi vua trị vì hàng chục nghìn năm. Tuổi trong Sáng-thế Ký nhỏ hơn rất nhiều. Và điều quan trọng hơn: các tổ phụ trong Kinh Thánh không phải là vua hay á thần, chỉ là những con người bình thường, sinh ra rồi chết đi. (Understanding Genesis)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Sarna so với Danh sách các vua Su-me; chưa chắc ý ở Understanding Genesis hay ở Genesis (JPS Torah Commentary)
Matthew Henry, mục sư người Anh mất năm 1714, nói đồng đi cùng Chúa là cách tả trọn vẹn nhất về một đời sống tin kính. Đi cùng ai là sống gần người ấy, thuận ý với người ấy, và cùng hướng về một nơi. (Commentary on the Whole Bible, Sáng-thế Ký 5)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Henry bàn ý nghĩa đồng đi cùng Chúa ở 5:22–24; chưa chắc cách ông nói
Nguyên văn cả đoạn · 32 câu
1Đây là sách chép dòng dõi của A-đam. Ngày mà Đức Chúa Trời dựng nên loài người, thì Ngài làm nên loài người giống như Đức Chúa Trời; 2Ngài dựng nên người nam cùng người nữ, ban phước cho họ, và trong ngày đã dựng nên, đặt tên là người. 3Vả, A-đam được một trăm ba mươi tuổi, sanh một con trai giống như hình tượng mình, đặt tên là Sết. 4Sau khi A-đam sanh Sết rồi, còn sống được tám trăm năm, sanh con trai con gái. 5Vậy, A-đam hưởng thọ được chín trăm ba mươi tuổi, rồi qua đời. 6Sết được một trăm năm tuổi, sanh Ê-nót. 7Sau khi Sết sanh Ê-nót rồi, còn sống được tám trăm bảy năm, sanh con trai con gái. 8Vậy, Sết hưởng thọ được chín trăm mười hai tuổi, rồi qua đời. 9Ê-nót được chín mươi tuổi, sanh Kê-nan. 10Sau khi Ê-nót sanh Kê-nan rồi, còn sống được tám trăm mười lăm năm, sanh con trai con gái. 11Vậy, Ê-nót hưởng thọ được chín trăm năm tuổi, rồi qua đời. 12Kê-nan được bảy mươi tuổi, sanh Ma-ha-la-le. 13Sau khi Kê-nan sanh Ma-ha-la-le rồi, còn sống được tám trăm bốn mươi năm, sanh con trai con gái. 14Vậy, Kê-nan hưởng thọ được chín trăm mười tuổi, rồi qua đời. 15Ma-ha-la-le được sáu mươi lăm tuổi, sanh Giê-rệt. 16Sau khi Ma-ha-la-le sanh Giê-rệt, còn sống được tám trăm ba mươi năm, sanh con trai con gái. 17Vậy, Ma-ha-la-le hưởng thọ được tám trăm chín mươi lăm tuổi, rồi qua đời. 18Giê-rệt được một trăm sáu mươi hai tuổi, sanh Hê-nóc. 19Sau khi Giê-rệt sanh Hê-nóc rồi, còn sống được tám trăm năm, sanh con trai con gái. 20Vậy, Giê-rệt hưởng thọ được chín trăm sáu mươi hai tuổi, rồi qua đời. 21Hê-nóc được sáu mươi lăm tuổi, sanh Mê-tu-sê-la. 22Sau khi Hê-nóc sanh Mê-tu-sê-la rồi, đồng đi cùng Đức Chúa Trời trong ba trăm năm, sanh con trai con gái. 23Vậy Hê-nóc hưởng thọ được ban trăm sáu mươi lăm tuổi. 24Hê-nóc đồng đi cùng Đức Chúa Trời, rồi mất biệt, bởi vì Đức Chúa Trời tiếp người đi. 25Mê-tu-sê-la được một trăm tám mươi bảy tuổi, sanh Lê-méc. 26Sau khi Mê-tu-sê-la sanh Lê-méc rồi, còn sống được bảy trăm tám mươi hai năm, sanh con trai con gái. 27Vậy, Mê-tu-sê-la hưởng thọ được chín trăm sáu mươi chín tuổi, rồi qua đời. 28Lê-méc được một trăm tám mươi hai tuổi, sanh một trai, 29Đặt tên là Nô-ê, mà nói rằng: Đứa nầy sẽ an ủi lòng ta về công việc và về sự nhọc nhằn mà đất bắt tay ta phải làm, là đất Đức Giê-hô-va đã rủa sả. 30Sau khi Lê-méc sanh Nô-ê rồi, còn sống được năm trăm chín mươi lăm năm, sanh con trai con gái. 31Vậy, Lê-méc hưởng thọ được bảy trăm bảy mươi bảy tuổi, rồi qua đời. 32Còn Nô-ê, khi đến năm trăm tuổi, sanh Sem Cham và Gia-phết.
Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.