Sáng-thế Ký · Đoạn 9
Cầu vồng và giao ước với muôn loài
Kể lại 29 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.
Ra khỏi tàu, Nô-ê và các con nghe lại lời chúc phước của buổi ban đầu: "Hãy sanh sản, thêm nhiều, làm cho đầy dẫy trên mặt đất". Nhưng thế giới đã khác. Từ nay muông thú sẽ sợ con người, và Chúa cho con người ăn thịt thú vật, như trước kia đã cho ăn cây cỏ ().
Chúa đặt ra hai giới hạn. Thứ nhất, không được ăn thịt còn máu, vì máu là sự sống. Thứ hai, ai làm đổ máu người, sẽ phải đền bằng máu mình, "vì Đức Chúa Trời làm nên người như hình của Ngài". Rồi Ngài nhắc lại lời chúc: hãy sinh sôi, cho đầy mặt đất ().
Rồi Chúa lập giao ước, tức một lời cam kết long trọng, với Nô-ê, với con cháu ông, và với mọi loài vật đã ra khỏi tàu. Ngài hứa: sẽ không bao giờ còn nước lụt hủy diệt mọi loài xác thịt nữa ().
Để làm dấu cho lời hứa ấy, Chúa đặt cầu vồng trên mây. Lạ ở chỗ: cầu vồng không phải là dấu để con người nhớ, mà để chính Chúa nhớ. Mỗi lần mây kéo đến và cầu vồng hiện ra, Ngài sẽ "nhớ lại sự giao ước" đời đời của Ngài với muôn loài trên đất ().
Câu chuyện quay sang gia đình Nô-ê. Ba con trai ông là Sem, Cham và Gia-phết; về sau cả loài người trên đất đều từ ba người này mà ra. Kinh Thánh ghi thêm một chi tiết: Cham là cha của Ca-na-an ().
Nô-ê làm nghề nông và trồng nho. Một hôm ông uống rượu say, rồi nằm trần truồng trong lều. Cham thấy cha như vậy, bèn ra ngoài kể cho hai anh em. Sem và Gia-phết lấy một cái áo choàng vắt lên vai, đi giật lùi vào lều, quay mặt đi chỗ khác, rồi đắp cho cha ().
Khi tỉnh rượu và biết chuyện, Nô-ê nói lời rủa Ca-na-an, con của Cham: nó sẽ làm tôi mọi cho anh em mình. Còn Sem thì ông chúc phước, ngợi khen Giê-hô-va là Đức Chúa Trời của Sem; ông cũng cầu cho Gia-phết được mở rộng đất đai và ở trong trại của Sem ().
Nô-ê sống thêm ba trăm năm mươi năm sau trận lụt, và qua đời lúc chín trăm năm mươi tuổi ().
Ý nghĩa sâu xa
Cầu vồng quanh ngôi Chúa. Tiên tri Ê-xê-chi-ên thấy vinh quang Chúa sáng như "cái mống trong mây khi đang mưa" (). Sứ đồ Giăng cũng thấy một cái mống bao quanh ngôi Chúa trên trời (). Dấu hiệu của lòng thương xót sau cơn đoán phạt nằm ngay bên ngôi của Đấng cai trị muôn vật.
Lời hứa với Nô-ê là bảo đảm cho lời hứa khác. Qua tiên tri Ê-sai, Chúa nói với dân Ngài: Ta đã thề nước lụt của Nô-ê không tràn ra trên đất nữa, thì cũng vậy, Ta thề sẽ không giận ngươi nữa (). Chúa giữ lời hứa thứ nhất, nên ta có thể tin Ngài giữ lời hứa thứ hai.
Máu là sự sống. Luật Môi-se về sau giải thích: sự sống của xác thịt ở trong máu, và Chúa ban máu trên bàn thờ để chuộc tội (). Ý ấy dẫn đến thập tự giá, nơi máu Chúa Jêsus đổ ra để ban sự sống. Ngay cả Hội Thánh đầu tiên vẫn dặn tín hữu gốc ngoại kiêng ăn huyết ().
Hình Chúa trong mỗi con người. Sứ đồ Gia-cơ dùng chính ý của 9:6 để nói về lời nói: cùng một cái lưỡi, ta khen ngợi Chúa rồi lại rủa sả con người, "là loài tạo theo hình ảnh Đức Chúa Trời" (). Không chỉ giết người, mà cả lời nói hạ nhục người khác cũng xúc phạm đến hình Chúa.
Phước của Sem. Lời chúc cho Sem mở đường cho đoạn 11, nơi gia phả của Sem dẫn thẳng đến Áp-ra-ham (). Từ dòng dõi ấy, Chúa sẽ chúc phước cho mọi dân, kể cả con cháu Gia-phết.
Lưu ý
"Lời rủa của Cham" đã bị dùng sai một cách tai hại. Trong nhiều thế kỷ, một số người đã dạy rằng người da đen là con cháu Cham bị rủa, để biện hộ cho việc bắt người châu Phi làm nô lệ. Cách hiểu đó sai từ gốc. Lời rủa không nhắm vào Cham, mà vào Ca-na-an, con của Cham. Đoạn văn cũng không hề nói đến màu da. Ca-na-an là tổ tiên của các dân ở xứ Ca-na-an, về sau Y-sơ-ra-ên vào chiếm xứ ấy.
Cham đã làm gì? Đoạn văn chỉ nói Cham "thấy" cha trần truồng rồi ra kể với anh em. Có người cho rằng đằng sau còn một tội nặng hơn mà Kinh Thánh nói tránh đi. Nhưng cách hiểu đơn giản nhất là: Cham đã làm nhục cha bằng cách đem chuyện xấu hổ của cha ra kể, thay vì che lại. Trong văn hóa xưa, đó là một sự bất kính rất nặng.
Vì sao lời rủa rơi vào Ca-na-an mà không vào Cham? Kinh Thánh không giải thích. Có người cho rằng Nô-ê nói như một lời tiên tri về dòng dõi Ca-na-an, chứ không phải xử phạt cá nhân một đứa trẻ. Đây là chỗ còn nhiều tranh luận.
Câu 9:6 và án tử hình. Có người đọc câu này như một luật cho mọi thời: nhà nước phải xử tử kẻ giết người. Có người hiểu đây là cách nói cho thấy tội giết người nặng đến đâu, chứ không phải một bộ luật hình sự. Người tin Chúa ngày nay vẫn còn bàn cãi về án tử hình, và cả hai bên đều dựa vào câu này.
Kể lại không có nghĩa là khen. Kinh Thánh kể chuyện Nô-ê say rượu mà không bình luận. Nhưng hậu quả của nó, một gia đình chia rẽ và lời rủa truyền qua nhiều đời, đã đủ cho người đọc thấy rượu say đem lại điều gì.
Các nhà giải kinh nói gì (5)
Augustine, giám mục ở Bắc Phi hơn 1.600 năm trước, đọc chuyện Nô-ê say rượu như một hình bóng về Chúa Jêsus. Rượu từ vườn nho của Nô-ê gợi đến sự thương khó của Chúa; sự trần truồng của ông gợi đến thân thể Chúa bị phơi ra trên thập tự giá. Cham chế giễu là hình ảnh của những người khinh sự thương khó ấy, còn Sem và Gia-phết kính cẩn đắp áo là hình ảnh của những người tin. (Thành của Đức Chúa Trời — The City of God, quyển XVI, chương 2)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếucách đọc hình bóng về Nô-ê say rượu ở City of God XVI.2 được trích nhiều
John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, nói rằng vì con người mang hình Chúa, nên không ai có thể làm hại anh em mình mà không làm tổn thương chính Chúa. Theo ông, dù hình Chúa trong con người đã bị tội làm hư hoại, nó vẫn còn đó, và chừng ấy đủ để Chúa bảo vệ mạng sống của mỗi người. (Giải nghĩa Sáng-thế Ký — Commentary on Genesis, phần đoạn 9 câu 6)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếuý làm hại người là làm tổn thương Chúa, và hình Chúa vẫn còn dù hư hoại, ở phần giải nghĩa 9:6
Gerhard von Rad, học giả Cựu Ước người Đức, để ý rằng chữ Hê-bơ-rơ dùng cho cầu vồng cũng là chữ chỉ cây cung của người chiến binh. Chúa như treo cây cung chiến tranh của Ngài lên mây sau trận lụt: cuộc chiến của cơn giận đã chấm dứt. (Genesis, Old Testament Library)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuý cầu vồng là cây cung chiến tranh được treo lên thường gắn với von Rad; nhiều học giả khác cũng nói, chưa chắc cách ông diễn đạt
Matthew Henry, mục sư người Anh mất năm 1714, nhận xét rằng Nô-ê đã đứng vững giữa cả một thế hệ gian ác, vậy mà lại ngã khi ở một mình trong lều. Theo ông, người tốt cũng phải canh giữ mình nhất là lúc yên ổn. Ông cũng chê Cham: đứa con thấy cha có lỗi mà đem ra cười và kể, cho thấy lòng nó đã hư. (Commentary on the Whole Bible, Sáng-thế Ký 9)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Henry rút bài học về người tốt sa ngã và về tội của Cham; chưa chắc cách ông nói về chỗ đứng vững giữa thế hệ gian ác
Leon Kass, học giả Do Thái người Mỹ, đọc chuyện Cham như câu chuyện về quyền làm cha bị lật đổ. Khi Cham nhìn rồi đi kể, anh ta không chỉ thiếu lễ độ, mà còn muốn hạ cha xuống ngang hàng với mình. Sem và Gia-phết thì giữ sự kính trọng, và theo Kass, một cộng đồng chỉ đứng vững được khi con cái biết che chở danh dự cho cha mẹ. (The Beginning of Wisdom: Reading Genesis)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Kass bàn chuyện Cham dưới góc độ quyền làm cha; chưa chắc cách ông nói câu cuối
Nguyên văn cả đoạn · 29 câu
1Đức Chúa Trời ban phước cho Nô-ê cùng các con trai người, mà phán rằng: Hãy sanh sản, thêm nhiều, làm cho đầy dẫy trên mặt đất. 2Các loài vật ở trên đất, các loài chim trời, và các vật hành động trên đất, cùng các cá biển, đều sẽ kinh khủng ngươi và bị phú vào tay ngươi. 3Phàm vật chi hành động và có sự sống thì dùng làm đồ ăn cho các ngươi. Ta cho mọi vật đó như ta đã cho thứ cỏ xanh. 4Song các ngươi không nên ăn thịt còn hồn sống, nghĩa là có máu. 5Quả thật, ta sẽ đòi máu của sự sống ngươi lại, hoặc nơi các loài thú vật, hoặc nơi tay người, hoặc nơi tay của anh em người. 6Hễ kẻ nào làm đổ máu người, thì sẽ bị người khác làm đổ máu lại; vì Đức Chúa Trời làm nên người như hình của Ngài. 7Vậy, các ngươi hãy sanh sản, thêm nhiều, và làm cho đầy dẫy trên mặt đất. 8Đức Chúa Trời cũng phán cùng Nô-ê và các con trai người rằng: 9Còn phần ta đây, ta lập giao ước cùng các ngươi, cùng dòng dõi các ngươi, 10và cùng mọi vật sống ở với ngươi, nào loài chim, nào súc vật, nào loài thú ở trên đất, tức là các loài ở trong tàu ra, cho đến các loài vật ở trên đất. 11Vậy, ta lập giao ước cùng các ngươi, và các loài xác thịt chẳng bao giờ lại bị nước lụt hủy diệt, và cũng chẳng có nước lụt để hủy hoại đất nữa. 12Đức Chúa Trời lại phán rằng: Đây là dấu chỉ về sự giao ước mà ta lập cùng các ngươi, cùng hết thảy vật sống ở với các ngươi, trải qua các đời mãi mãi. 13Ta đặt mống của ta trên từng mây, dùng làm dấu chỉ sự giao ước của ta với đất. 14Phàm lúc nào ta góp các đám mây trên mặt đất và phàm mống mọc trên từng mây, 15thì ta sẽ nhớ lại sự giao ước của ta đã lập cùng các ngươi, và cùng các loài xác thịt có sự sống, thì nước chẳng bao giờ lại trở nên lụt mà hủy diệt các loài xác thịt nữa. 16Vậy, cái mống sẽ ở trên mây, ta nhìn xem nó đặng nhớ lại sự giao ước đời đời của Đức Chúa Trời cùng các loài xác thịt có sự sống ở trên đất. 17Đức Chúa Trời lại phán cùng Nô-ê rằng: Đó là dấu chỉ sự giao ước mà ta đã lập giữa ta và các xác thịt ở trên mặt đất. 18Các con trai của Nô-ê ở trong tàu ra là Sem, Cham và Gia-phết. Vả, Cham là cha của Ca-na-an. 19Ấy đó, là ba con trai của Nô-ê, và cũng do nơi họ mà có loài người ở khắp trên mặt đất. 20Vả, Nô-ê khởi cày đất và trồng nho. 21Người uống rượu say, rồi lõa thể ở giữa trại mình. 22Cham là cha Ca-na-an, thấy sự trần truồng của cha, thì ra ngoài thuật lại cùng hai anh em mình. 23Nhưng Sem và Gia-phết đều lấy áo choàng vắt trên vai mình, đi thùi lui đến đắp khuất thân cho cha; và bởi họ xây mặt qua phía khác, nên chẳng thấy sự trần truồng của cha chút nào. 24Khi Nô-ê tỉnh rượu rồi, hay được điều con thứ hai đã làm cho mình, 25bèn nói rằng: Ca-na-an đáng rủa sả! Nó sẽ làm mọi cho các tôi tớ của anh em nó. 26Người lại nói rằng: Đáng ngợi khen Giê-hô-va, là Đức Chúa Trời của Sem thay; Ca-na-an phải làm tôi cho họ! 27Cầu xin Đức Chúa Trời mở rộng đất cho Gia-phết, cho người ở nơi trại của Sem; còn Ca-na-an phải làm tôi của họ. 28Sau khi lụt, Nô-ê còn sống ba trăm năm mươi năm. 29Vậy, Nô-ê hưởng thọ được chín trăm năm mươi tuổi, rồi qua đời.
Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.