Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 1 · Vừa 4 · Thấp 0 · Đã đối chiếu 0/5

Xuất Ê-díp-tô Ký · Đoạn 25

Hòm giao ước, cái bàn và chân đèn

Kể lại 40 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Môi-se đã lên núi Si-na-i, vào giữa đám mây, và ở trên đó bốn mươi ngày bốn mươi đêm (). Trong những ngày ấy, Chúa không phán thêm luật lệ về chuyện ăn ở giữa người với người nữa. Ngài nói về một việc khác: Ngài muốn dân Y-sơ-ra-ên góp của để làm một chỗ cho Ngài. Nhưng Ngài dặn chỉ nhận lễ vật của người nào "có lòng thành dâng cho" (). Những thứ cần có là vàng, bạc, đồng; chỉ màu tím, màu đỏ; vải gai mịn, lông dê, da thú; gỗ si-tim, một thứ gỗ cứng mọc trong sa mạc; dầu thắp, hương liệu và đá quý (). Một đám dân vừa làm nô lệ mà có những thứ ấy là vì lúc ra đi, người Ê-díp-tô đã cho họ vàng bạc và áo xống ().

Rồi Chúa nói lý do của mọi việc: "Họ sẽ làm cho ta một đền thánh và ta sẽ ở giữa họ" (). Đền ấy là một cái lều lớn, gọi là đền tạm, vì nó dựng lên rồi tháo ra được, đi theo dân trong đồng vắng. Môi-se không được tự vẽ kiểu. Chúa sẽ chỉ cho ông từng món ().

Món đầu tiên Chúa tả là cái hòm, về sau gọi là hòm giao ước. Đó là một cái rương bằng gỗ si-tim, dài hai thước rưỡi, ngang và cao một thước rưỡi. "Thước" ở đây là khoảng từ khuỷu tay đến đầu ngón tay, chừng 45 phân, nên cái hòm dài hơn một mét, cao ngang hông người lớn. Hòm bọc vàng cả trong lẫn ngoài. Bốn góc có bốn khoen vàng, xỏ hai cây đòn để khiêng. Chúa dặn hai cây đòn ấy phải để luôn trong khoen, không được rút ra (). Trong hòm, Môi-se sẽ cất "bảng chứng", tức hai bảng đá Chúa sắp trao cho ông, có khắc luật của Ngài (; so ).

Trên hòm đậy một cái nắp bằng vàng ròng, gọi là nắp thi ân, nghĩa là nắp ban ơn. Hai đầu nắp có hai tượng chê-ru-bin, một loài thiên sứ có cánh, cũng bằng vàng. Hai tượng đứng đối mặt nhau, cúi nhìn xuống nắp, cánh xòe ra che phía trên (). Rồi Chúa nói đến chỗ quan trọng nhất của cả đoạn: "Ta sẽ gặp ngươi tại đó". Ở trên nắp thi ân, giữa hai chê-ru-bin, Chúa sẽ nói chuyện với Môi-se và truyền lời Ngài cho dân ().

Món thứ hai là một cái bàn bằng gỗ si-tim, dài chừng chín mươi phân, cao bằng cái hòm, cũng bọc vàng, có gờ chạy quanh mặt bàn và có đòn để khiêng. Trên bàn có đĩa, chén, chậu, ly bằng vàng. Và trên bàn luôn bày bánh, gọi là bánh trần thiết, tức bánh bày ra, để có "luôn luôn trước mặt ta" (). Sách Lê-vi Ký cho biết đó là mười hai ổ bánh, mỗi ổ cho một chi phái, và cứ mỗi ngày Sa-bát thì thay bánh mới ().

Món thứ ba là chân đèn. Nó không phải là một cây đèn bình thường. Nó được đánh ra từ một khối vàng ròng nguyên miếng, có một thân ở giữa và sáu nhánh tỏa ra hai bên. Trên mỗi nhánh có những cái đài hình hoa hạnh nhân, có bầu có hoa, trông như một cây hạnh nhân đang trổ bông. Trên đầu bảy nhánh là bảy ngọn đèn. Cả chân đèn và đồ phụ tùng tốn một ta-lâng vàng, chừng ba mươi mấy ký ().

Cuối đoạn, Chúa nhắc lại với Môi-se một lần nữa: "hãy xem, cứ làm y như kiểu đã chỉ cho trên núi" ().

Ý nghĩa sâu xa

Chúa Jêsus "dựng lều" giữa chúng ta. Sứ đồ Giăng viết: "Ngôi Lời đã trở nên xác thịt, ở giữa chúng ta" (). Chữ Hy Lạp được dịch là "ở" có nghĩa đen là dựng lều. Giăng nói thêm rằng người ta "đã ngắm xem sự vinh hiển của Ngài". Điều Chúa bắt đầu với cái lều trong sa mạc, Ngài làm trọn khi chính Ngài trở nên một con người, sống giữa loài người.

Kiểu mẫu trên núi. Thư Hê-bơ-rơ trích lại đúng câu cuối đoạn này: phải làm "theo như kiểu mẫu đã chỉ cho ngươi tại trên núi" (). Tác giả thư ấy hiểu rằng đền tạm là bản sao, là cái bóng, của một thực tại ở trên trời. Cái bóng có thật và hữu ích, nhưng nó chỉ về một điều lớn hơn nó.

Nắp thi ân và thập tự giá. Bản Kinh Thánh tiếng Hy Lạp xưa gọi nắp thi ân bằng một chữ mà thư Hê-bơ-rơ cũng dùng, khi nói hai chê-ru-bin che phủ "nơi chuộc tội" (). Sứ đồ Phao-lô dùng chính chữ ấy để nói về Chúa Jêsus: Đức Chúa Trời đã lập Ngài làm "của lễ chuộc tội" (). Ý của Phao-lô là: chỗ con người gặp được ơn tha thứ của Chúa giờ không còn là một cái nắp vàng trong lều, mà là một Người.

Chê-ru-bin đứng canh, rồi đứng chầu. Lần đầu Kinh Thánh nhắc đến chê-ru-bin là ở cửa vườn Ê-đen, khi các chê-ru-bin cầm gươm canh lối về cây sự sống (). Ở đây chê-ru-bin lại xuất hiện, nhưng lần này chúng đứng hai bên chỗ Chúa hẹn gặp con người. Con đường đã đóng ở Ê-đen nay mở hé ra một chút. Về sau, người Y-sơ-ra-ên ca ngợi Chúa là Đấng "ngự trên các chê-ru-bin" ().

Bánh và ánh sáng. Bánh luôn bày trước mặt Chúa, đèn luôn cháy trong lều. Chúa Jêsus nói: "Ta là bánh của sự sống" (). Ở sách cuối Kinh Thánh, bảy chân đèn vàng là hình ảnh của các Hội Thánh, những nhóm người được đặt để soi sáng giữa thế gian ().

Một cái cây trổ hoa. Chân đèn trông như cây hạnh nhân đang nở. Nhiều nhà giải kinh nghĩ đến cây sự sống trong vườn Ê-đen (). Cây hạnh nhân cũng trở lại sau này: khi Chúa muốn cho thấy Ngài chọn A-rôn làm thầy tế lễ, cây gậy khô của A-rôn trổ hoa và ra trái hạnh nhân ngay trong lều này ().

Lưu ý

Số đo chỉ là ước lượng. "Thước" trong Bản Truyền Thống không phải là thước mét ngày nay. Đó là một đơn vị đo xưa, bằng khoảng cách từ khuỷu tay tới đầu ngón tay, chừng 45 phân. Các con số tính ra mét trong bài này chỉ là gần đúng.

"Da cá nược" là gì thì chưa ai chắc. Chữ Hê-bơ-rơ ở câu 25:5 rất hiếm gặp. Có bản dịch hiểu là da một loài thú biển như cá nược, có bản hiểu là một loại da thuộc mịn, có bản hiểu là da dê. Không cần bám vào một cách dịch nào.

Đừng đi tìm ý bí ẩn cho từng cái khoen. Kinh Thánh tả kỹ từng món nhưng ít khi giải thích ý nghĩa của từng chi tiết. Ngay thư Hê-bơ-rơ, sau khi kể hòm và chê-ru-bin, cũng nói: "đây không phải dịp kể các điều đó cho rõ ràng" (). Nắm được ý lớn, Chúa muốn ở giữa dân Ngài, thì quan trọng hơn tìm nghĩa cho từng con số.

Hòm giao ước không phải là bùa hộ mạng. Về sau, có lần dân Y-sơ-ra-ên khiêng hòm ra trận, nghĩ rằng có hòm thì chắc thắng. Họ thua to, và hòm bị quân thù cướp mất (). Chúa hứa ở giữa dân Ngài, nhưng Ngài không bị nhốt trong một cái rương để ai muốn dùng thì dùng.

Tên gọi "nắp thi ân". Chữ Hê-bơ-rơ gốc gần với chữ "che phủ" hay "chuộc tội". Nhiều bản dịch tiếng Anh gọi nó là "ngai thương xót" hay "nắp chuộc tội". Bản Truyền Thống gọi là "nắp thi ân", nghĩa là nắp ban ơn, cũng là một cách hiểu đúng ý.

Các nhà giải kinh nói gì (5)

Gregory xứ Nyssa, một giám mục ở Tiểu Á thế kỷ thứ 4, viết cuốn Cuộc đời Môi-se như một bản đồ cho đời sống thuộc linh. Theo ông, cái lều Môi-se được cho thấy trên núi, cái lều không do tay người dựng, chính là Đấng Christ, Đấng mà Phao-lô gọi là quyền phép và sự khôn ngoan của Đức Chúa Trời (). Cái lều làm bằng tay ở dưới núi chỉ là hình bóng của Ngài. (Cuộc đời Môi-se — The Life of Moses, quyển II)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuý đền tạm trên trời là Đấng Christ nằm ở phần quyển II bàn về đền tạm, được trích nhiều; chưa chắc số đoạn

John Calvin, nhà Cải Chánh ở Genève thế kỷ 16, dựa vào câu 25:40 để nói rằng Chúa không để cho con người tự chế ra cách thờ phượng Ngài. Môi-se, dù là người lớn nhất trong dân, cũng không được thêm bớt gì ngoài kiểu Chúa chỉ. Theo ông, việc thờ phượng phải theo lời Chúa, không theo sở thích hay sáng kiến của người. (Giải nghĩa bốn sách cuối của Môi-se — Commentaries on the Four Last Books of Moses)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Calvin hay dùng câu 25:40 và Hê-bơ-rơ 8:5 cho ý này; chưa chắc ông nói ở đúng phần giải nghĩa đoạn 25 hay ở chỗ khác

Matthew Henry, mục sư người Anh mất năm 1714, để ý câu 25:2: Chúa chỉ nhận lễ vật của người dâng với lòng thành. Ông nói Chúa không cần của cải của ai, và thứ dâng vì bị ép thì chẳng làm Chúa vui. Điều Ngài muốn là tấm lòng đi kèm món quà. (Commentary on the Whole Bible, Xuất Ê-díp-tô Ký 25)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuý chính về lễ vật tự nguyện gần như chắc có ở phần đầu đoạn 25; chưa chắc cách ông nói

Umberto Cassuto, học giả Do Thái người Ý về sau sống ở Israel, cho rằng đền tạm nối dài cái kinh nghiệm ở núi Si-na-i. Ở núi, dân đã thấy vinh quang Chúa trên đỉnh núi một lần. Đền tạm là để vinh quang ấy tiếp tục ở giữa họ, đi cùng họ khi họ rời núi mà đi. (A Commentary on the Book of Exodus)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc ý nối đền tạm với Si-na-i là luận điểm của Cassuto; ý này cũng có ở Ramban nên chưa chắc cách Cassuto trình bày

Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, giải thích hai chê-ru-bin bằng cách nhìn sang các dân láng giềng. Ở đó, ngai vua thường có hai con vật có cánh đứng hai bên. Vậy nắp thi ân với hai chê-ru-bin giống một cái ngai, và cái hòm như cái bệ chân. Nhưng khác với mọi đền thờ khác, trên cái ngai này không có tượng thần nào cả: Chúa ngự đó mà không ai thấy được. (Exploring Exodus)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Sarna bàn chê-ru-bin như ngai và ngai trống không có tượng; chưa chắc ở Exploring Exodus hay ở JPS Torah Commentary

Nguyên văn cả đoạn · 40 câu

1Đức Giê-hô-va phán cùng Môi-se rằng: 2Hãy nói cùng dân Y-sơ-ra-ên đặng họ dâng lễ vật cho ta; các ngươi hãy nhận lấy lễ vật của mọi người có lòng thành dâng cho. 3Nầy là lễ vật các ngươi sẽ nhận lấy của họ: vàng, bạc, và đồng; 4chỉ tím, đỏ điều, đỏ sặm, vải gai mịn, lông dê, da chiên đực nhuộm đỏ, 5da cá nược, cây si-tim, 6dầu thắp, hương liệu đặng làm dầu xức và hương, 7bích ngọc cùng các thứ ngọc khác để gắn vào ê-phót và bảng đeo ngực. 8Họ sẽ làm cho ta một đền thánh và ta sẽ ở giữa họ. 9Hãy làm đền đó y như kiểu đền tạm cùng kiểu các đồ dùng mà ta sẽ chỉ cho ngươi. 10Vậy, chúng hãy đóng một cái hòm bằng cây si-tim; bề dài hai thước rưỡi, bề ngang một thước rưỡi, và bề cao cũng một thước rưỡi, 11lấy vàng ròng bọc trong, bọc ngoài, và chạy đường viền chung quanh hòm bằng vàng. 12Ngươi cũng hãy đúc bốn khoen bằng vàng để tại bốn góc hòm: hai cái bên hông nầy, hai cái bên hông kia, 13cùng làm hai cây đòn bằng cây si-tim, bọc vàng; 14rồi lòn đòn vào khoen hai bên hông hòm, để dùng đòn khiêng hòm. 15Đòn sẽ ở trong khoen luôn, không nên rút ra. 16Ngươi hãy cất vào trong hòm bảng chứng mà ta sẽ ban cho. 17Ngươi cũng hãy làm một cái nắp thi ân bằng vàng ròng, bề dài hai thước rưỡi, bề ngang một thước rưỡi. 18Lại làm hai tượng chê-ru-bin bằng vàng giát mỏng, để hai đầu nắp thi ân, 19ló ra ngoài, một tượng ở đầu nầy và một tượng ở đầu kia. 20Hai chê-ru-bin sẽ sè cánh ra, che trên nắp thi ân, đối diện nhau và xây mặt vào nắp thi ân. 21Ngươi hãy để nắp thi ân trên hòm, rồi để vào trong hòm bảng chứng mà ta sẽ ban cho. 22Ta sẽ gặp ngươi tại đó, và ở trên nắp thi ân, giữa hai tượng chê-ru-bin, trên hòm bảng chứng, ta sẽ truyền cho ngươi các mạng lịnh về dân Y-sơ-ra-ên. 23Ngươi cũng hãy đóng một cái bàn bằng cây si-tim; bề dài hai thước, bề ngang một thước, và bề cao một thước rưỡi, 24bọc bằng vàng ròng, và chạy một đường viền chung quanh; 25rồi lên be cho tứ vi bàn, cao chừng bốn ngón tay và chạy cho be một đường viền vàng. 26Lại đúc bốn cái khoen vàng, tra vào bốn góc nơi chân bàn. 27Khoen sẽ ở gần be, để xỏ đòn khiêng bàn. 28Ngươi hãy chuốt đòn bằng cây si-tim, bọc vàng, rồi người ta sẽ dùng khiêng bàn đó. 29Lại hãy lấy vàng ròng mà làm dĩa, chén, chậu, và ly đặng dùng làm lễ quán. 30Trên bàn ngươi sẽ để bánh trần thiết cho có luôn luôn trước mặt ta. 31Ngươi cũng hãy làm chân đèn bằng vàng ròng. Cái chân, cái thân, cái đài, cái bầu cùng cái hoa của đèn đều làm bằng vàng đánh giát. 32Hai bên thân đèn sẽ có sáu nhánh nứt ra, ba nhánh ở bên nầy và ba nhánh ở bên kia. 33Trong sáu nhánh nứt ra trên chân đèn, mỗi nhánh đều sẽ có ba cái đài hình như hột hạnh nhân cùng bầu và hoa. 34Trên thân chân đèn, lại cũng sẽ có bốn cái đài hình hột hạnh nhân, bầu và hoa. 35Trong sáu nhánh từ thân chân đèn nứt ra, hễ cứ mỗi hai nhánh thì dưới có một cái bầu. 36Bầu cùng nhánh của chân đèn đều bằng vàng ròng nguyên miếng đánh giát. 37Ngươi cũng hãy làm bảy cái thếp đèn, đặng hễ khi thắp thì chiếu trước chân đèn. 38Kéo bắt tim cùng đồ đựng tàn đèn cũng sẽ bằng vàng ròng. 39Người ta sẽ dùng một ta lâng vàng ròng làm chân đèn nầy và các đồ phụ tùng của chân đèn. 40Vậy, ngươi hãy xem, cứ làm y như kiểu đã chỉ cho trên núi.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.