Kinh Thánh · ghi chú từng đoạn
Nháp · Chưa duyệt · Cao 1 · Vừa 4 · Thấp 0 · Đã đối chiếu 0/5

Xuất Ê-díp-tô Ký · Đoạn 31

Người thợ đầy Thần Chúa và ngày sa-bát

Kể lại 18 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.

Môi-se đã ở trên núi Si-na-i bốn mươi ngày bốn mươi đêm, giữa đám mây phủ đỉnh núi (). Suốt thời gian ấy, Chúa chỉ cho ông từng chi tiết của một cái lều thánh, gọi là đền tạm, để Ngài ở giữa dân Ngài (). Hòm giao ước, cái bàn, chân đèn, các tấm màn, áo của thầy tế lễ, bàn thờ, dầu xức, hương thơm, mọi thứ đều đã được dặn kỹ. Đoạn 31 là phần cuối của những lời dặn ấy ().

Bản vẽ đã có, giờ cần người làm. Chúa nói Ngài đã "kêu tên Bết-sa-lê-ên", con trai của U-ri, cháu của Hu-rơ, thuộc chi phái Giu-đa. Ông Hu-rơ này có lẽ là người đã cùng A-rôn đỡ tay Môi-se trong trận đánh dân A-ma-léc (). Chúa làm cho Bết-sa-lê-ên "đầy dẫy Thần của Đức Chúa Trời", ban cho ông sự khôn ngoan, sự thông sáng và sự hiểu biết. Nhưng đó không phải để giảng dạy hay nói tiên tri. Đó là để ông vẽ kiểu, đúc vàng, bạc, đồng, cắt ngọc, khảm đá, đẽo gỗ, làm đủ thứ nghề thợ ().

Bết-sa-lê-ên không làm một mình. Chúa cho ông một người phụ việc là Ô-hô-li-áp, con của A-hi-sa-mạc, thuộc chi phái Đan. Chúa cũng ban sự khéo léo cho mọi người thợ có tài trong dân, để họ cùng làm những việc Ngài đã dặn ().

Rồi Chúa kể lại một lượt những gì họ phải làm: cái lều, hòm bảng chứng với nắp thi ân, cái bàn, chân đèn bằng vàng ròng, bàn thờ xông hương, bàn thờ dâng của lễ thiêu, cái thùng rửa, các bộ áo thánh cho A-rôn và các con ông, dầu xức và hương thơm. Danh sách khép lại bằng một câu nhắc: phải làm hết thảy đúng như lời Chúa đã dặn ().

Đến đây, lẽ ra lời dặn đã xong. Nhưng Chúa còn một điều cuối cùng, và Ngài nói rất mạnh. Dân Y-sơ-ra-ên phải giữ ngày sa-bát, tức ngày nghỉ thứ bảy, vì đó là "một dấu giữa ta và các ngươi" trải qua mọi đời. Qua dấu ấy, thiên hạ sẽ biết chính Đức Giê-hô-va làm cho dân này nên thánh. Ai làm việc trong ngày đó thì bị xử tử, hoặc bị truất khỏi vòng dân sự ().

Chúa nhắc lại nhịp quen thuộc: sáu ngày làm việc, ngày thứ bảy nghỉ, biệt riêng cho Chúa. Dân Y-sơ-ra-ên phải giữ ngày ấy như một giao ước đời đời. Lý do nằm ở chính cuộc sáng tạo: Chúa đã dựng nên trời đất trong sáu ngày, và ngày thứ bảy Ngài "nghỉ và lấy sức lại" ().

Lời phán dứt ở đó. Chúa trao cho Môi-se hai bảng đá ghi luật pháp. Kinh Thánh nói rõ hai bảng ấy không do tay người khắc, mà "bởi ngón tay Đức Chúa Trời viết ra" (). Môi-se cầm hai bảng đá chuẩn bị xuống núi. Ông chưa biết dưới chân núi, dân sự đang làm gì.

Ý nghĩa sâu xa

Xây đền tạm như dựng lại thế giới. Trong các đoạn 25–31, câu "Đức Giê-hô-va phán cùng Môi-se" mở đầu bảy lời dặn (; ; ; ; ; ; ). Lời thứ bảy là về ngày nghỉ, y như bảy ngày sáng tạo kết thúc bằng ngày Chúa nghỉ (). Trước đó, mây phủ núi sáu ngày, qua ngày thứ bảy Chúa mới gọi Môi-se (). Đến cuối sách, khi đền tạm làm xong, Môi-se xem xét mọi công việc rồi chúc phước, như Chúa đã nhìn công trình của Ngài và thấy tốt lành (; so ). Nhiều người đọc thấy ở đây một ý: đền tạm là một thế giới thu nhỏ, nơi trật tự của buổi sáng thế được dựng lại giữa một dân đang ở trong sa mạc.

Cùng một thứ khôn ngoan. Ba chữ "khôn ngoan", "thông sáng", "hiểu biết" ban cho Bết-sa-lê-ên cũng là ba chữ sách Châm-ngôn dùng để tả cách Chúa dựng nên trời đất (). Người thợ dựng nhà cho Chúa được dùng cùng thứ khôn ngoan mà Chúa đã dùng để dựng thế giới.

Một người Giu-đa và một người Đan. Giu-đa là chi phái sẽ sinh ra các vua. Đan là con của Bi-la, một người tớ gái, và chi phái này về sau không mấy nổi tiếng (). Chúa đặt hai người từ hai đầu ấy đứng làm chung một việc. Tân Ước cũng nói như vậy về Hội Thánh: có nhiều ơn khác nhau, nhưng chỉ một Thánh Linh, và mỗi ơn đều để làm ích chung ().

Thánh Linh vẫn đang xây nhà cho Chúa. Ở đây, Thần của Chúa đầy dẫy những người thợ để dựng một cái lều cho Chúa ở. Trong Tân Ước, Phao-lô nói chính những người tin là căn nhà đang được dựng lên, để trở nên nhà ở của Đức Chúa Trời trong Thánh Linh ().

Ngón tay Đức Chúa Trời. Hai bảng đá được viết bởi ngón tay Chúa (). Trước đó, các thuật sĩ Ê-díp-tô đã phải thừa nhận các tai vạ là "ngón tay của Đức Chúa Trời" (). Chúa Jêsus cũng nói Ngài đuổi quỷ bằng ngón tay Đức Chúa Trời (). Và Phao-lô nói giờ đây Chúa không viết luật trên bảng đá nữa, nhưng viết bằng Thánh Linh trên lòng người ().

Ngày nghỉ và Chúa Jêsus. Ê-xê-chi-ên nhắc lại gần như nguyên câu 31:13: ngày sa-bát là dấu cho dân biết Chúa biệt họ ra thánh (). Chúa Jêsus thì nói ngày Sa-bát được lập ra vì con người, chứ không phải con người vì ngày Sa-bát (). Thư Hê-bơ-rơ đi xa hơn: vẫn còn một sự yên nghỉ dành cho dân Chúa, và ai vào đó thì thôi cậy công việc mình ().

Lưu ý

Án tử hình vì làm việc ngày nghỉ. Đọc câu 31:14–15, người nay dễ giật mình. Cần nhớ ngày sa-bát ở đây là dấu của giao ước, giống như phép cắt bì (). Bỏ dấu ấy là công khai bước ra khỏi giao ước với Chúa. Kinh Thánh ghi lại một lần luật này được thi hành, với một người lượm củi ngày sa-bát (). Tân Ước nói các ngày lễ như sa-bát là bóng của điều sắp tới, còn thực chất ở trong Đấng Christ (). Vì vậy người Cơ Đốc không áp dụng luật hình này.

Chúa không mệt. Câu 31:17 nói Chúa "nghỉ và lấy sức lại". Nghĩa đen của chữ "lấy sức lại" gần như là "thở ra một hơi". Đây là cách nói theo kiểu con người, để dân sự hình dung được. Kinh Thánh nói rõ ở chỗ khác rằng Chúa "chẳng mỏi chẳng mệt" (). Chúa nghỉ không phải vì đuối sức, mà như người thợ ngắm công trình đã xong.

"Truất khỏi vòng dân sự" nghĩa là gì? Các nhà giải kinh hiểu khác nhau. Có người cho là bị đuổi ra khỏi cộng đồng. Có người cho là Chúa sẽ tự tay xử người ấy, chẳng hạn cho chết sớm hoặc không có con cháu nối dòng. Câu này không nói rõ, nên không nên khẳng định một cách hiểu duy nhất.

Người Cơ Đốc giữ ngày nghỉ thế nào là chuyện còn bàn. Có hội thánh giữ ngày thứ bảy đúng theo luật. Phần đông giữ Chúa nhật, ngày Chúa sống lại, làm ngày nghỉ và thờ phượng. Có người cho rằng điều răn này nay chỉ còn nguyên tắc: một nhịp làm và nghỉ, và sự yên nghỉ trong Chúa Jêsus. Đoạn 31 không giải quyết câu hỏi ấy; nó chỉ cho thấy ngày nghỉ quan trọng thế nào với Chúa.

Các nhà giải kinh nói gì (5)

John Calvin, nhà cải chánh ở Genève thế kỷ 16, dùng chính Bết-sa-lê-ên và Ô-hô-li-áp làm ví dụ khi bàn về tài năng của con người. Kinh Thánh nói tài nghề của họ đến từ Thần của Chúa. Vậy thì mọi điều hay trong nghệ thuật, khoa học, luật pháp, dù ở người tin Chúa hay không, cũng đều là ơn của Thánh Linh. Theo ông, khinh những điều hay ấy là khinh chính Thánh Linh, Đấng đã ban chúng. (Institutes of the Christian Religion, II.2.15–16)

Tin cậy: CaoChưa đối chiếuInstitutes II.2.16 dẫn tên Bết-sa-lê-ên và Ô-hô-li-áp; ý không khinh chân lý ở đâu cũng là ở II.2.15, được trích rất rộng

Matthew Henry, mục sư người Anh, mất năm 1714, nhấn mạnh rằng ai được Chúa gọi làm việc gì thì Chúa cũng làm cho người ấy đủ sức làm việc ấy. Ông cũng để ý thứ tự của đoạn này: việc dựng đền tạm dù gấp và thánh đến đâu cũng không được lấn sang ngày sa-bát. (Commentary on the Whole Bible)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ hai ý chính ở phần đoạn 31, chưa chắc cách ông diễn đạt

Terence Fretheim, giáo sư Cựu Ước người Mỹ, đọc đền tạm như một cuộc sáng tạo thu nhỏ. Theo ông, các lời dặn về đền tạm được sắp như bảy ngày sáng tạo, và kết thúc bằng ngày sa-bát. Giữa một thế giới đã hư hỏng, Chúa cho dân Ngài một nơi trật tự của buổi sáng thế được dựng lại. (Exodus, bộ Interpretation)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchủ đề sáng tạo là trục của cả sách giải nghĩa; chưa chắc ông nói ý bảy lời phán ở đúng phần đoạn 31

Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, chú ý chữ "dấu" ở câu 31:13. Trong năm sách đầu, Chúa ban ba dấu giao ước: cái mống sau cơn nước lụt, phép cắt bì cho Áp-ra-ham, và ngày sa-bát cho Y-sơ-ra-ên. Ông cũng nhắc rằng các thầy Do Thái xưa đặt lời dặn về sa-bát cạnh việc dựng đền tạm để dạy rằng ngay cả công việc thánh ấy cũng phải dừng vào ngày nghỉ. (Exodus, bộ JPS Torah Commentary)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc ý ba dấu giao ước là của Sarna; chưa chắc nó nằm ở sách Exodus hay Exploring Exodus

Peter Enns, học giả Cựu Ước người Mỹ, đọc cả sách Xuất Ê-díp-tô Ký như chuyện Chúa sáng tạo lại. Theo ông, đền tạm là một góc trời được dựng giữa đất, một thế giới thu nhỏ đúng như Chúa muốn, đặt giữa một dân vừa ra khỏi cảnh nô lệ. (Exodus, bộ NIV Application Commentary)

Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc chủ đề tái tạo và đền tạm như thế giới thu nhỏ là ý xuyên suốt của Enns; chưa chắc vị trí trong sách

Nguyên văn cả đoạn · 18 câu

1Đức Giê-hô-va phán cùng Môi-se nữa rằng: 2Nầy, ta đã kêu tên Bết-sa-lê-ên, con trai của U-ri, cháu của Hu-rơ, trong chi phái Giu-đa. 3Ta đã làm cho người đầy dẫy Thần của Đức Chúa Trời, sự khôn ngoan, sự thông sáng, và sự hiểu biết để làm mọi thứ nghề thợ, 4đặng bày ra và chế tạo đồ vàng, bạc và đồng, 5đặng khắc và khảm ngọc, đẽo gỗ và làm được mọi thứ nghề thợ. 6Đây, ta lại cho một người phụ việc, tên là Ô-hô-li-áp, con trai của A-hi-sa-mạc, trong chi phái Đan. Ta cũng đã ban sự thông minh cho mọi người tài năng, hầu cho họ làm các việc ta đã phán dặn ngươi, 7là hội mạc, hòm bảng chứng, nắp thi ân ở trên hòm, cùng đồ dùng trong hội mạc; 8bàn thờ cùng đồ phụ tùng, chân đèn bằng vàng ròng và đồ phụ tùng, bàn thờ xông hương, 9bàn thờ dâng của lễ thiêu cùng đồ phụ tùng, cái thùng và chân thùng; 10áo lễ, áo thánh cho A-rôn thầy tế lễ cả, và bộ áo cho các con trai người, đặng làm chức tế lễ; 11dầu xức, và hương thơm của nơi thánh. Các người đó phải làm hết thảy theo lời ta đã phán dặn ngươi. 12Đức Giê-hô-va lại phán cùng Môi-se rằng: 13Phần ngươi, hãy nói cùng dân Y-sơ-ra-ên rằng: Nhất là các ngươi hãy giữ ngày sa-bát ta, vì là một dấu giữa ta và các ngươi, trải qua mọi đời, để thiên hạ biết rằng ta, là Đức Giê-hô-va, làm cho các ngươi nên thánh. 14Vậy, hãy giữ ngày sa-bát, vì là một ngày thánh cho các ngươi. Kẻ nào phạm đến ngày đó, phải bị xử tử; kẻ nào làm một việc chi trong ngày đó, cũng sẽ bị truất khỏi vòng dân sự. 15Người ta sẽ làm công việc trong sáu ngày, nhưng qua ngày thứ bảy là ngày sa-bát, tức là ngày nghỉ, biệt riêng ra thánh cho Đức Giê-hô-va. Trong ngày sa-bát hễ ai làm một việc chi sẽ bị xử tử. 16Ấy vậy, dân Y-sơ-ra-ên sẽ giữ ngày sa-bát trải các đời của họ, như một giao ước đời đời. 17Ấy là một dấu đời đời cho ta cùng dân Y-sơ-ra-ên, vì Đức Giê-hô-va đã dựng nên trời và đất trong sáu ngày, qua ngày thứ bảy Ngài nghỉ và lấy sức lại. 18Khi Đức Giê-hô-va đã phán xong cùng Môi-se tại núi Si-na-i, bèn cho người hai bảng chứng bằng đá, bởi ngón tay Đức Chúa Trời viết ra.

Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.