Xuất Ê-díp-tô Ký · Đoạn 37
Các đồ bằng vàng trong nơi thánh
Kể lại 29 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.
Ở đoạn trước, thợ đã làm xong phần nhà của đền tạm: các tấm màn, các tấm ván, các cây trụ. Bây giờ đến lượt những món đồ sẽ đặt bên trong nhà. Người đứng đầu công việc là Bết-sa-lê-ên, người thợ mà Chúa đã gọi đích danh và cho đầy dẫy Thần của Ngài, để có tài làm mọi nghề khéo (). Gần như từng chữ trong đoạn này đã có ở đoạn 25 và đoạn 30, lúc Chúa chỉ cho Môi-se kiểu mẫu trên núi. Khi ấy là lời dặn "ngươi hãy làm". Bây giờ là việc làm thật: "người làm".
Món đầu tiên là cái hòm, về sau gọi là hòm giao ước. Hòm đóng bằng gỗ si-tim, dài hai thước rưỡi, rộng và cao một thước rưỡi. "Thước" ở đây là một khuỷu tay, khoảng nửa mét, nên cái hòm chỉ cỡ một cái rương lớn. Hòm được bọc vàng ròng cả trong lẫn ngoài, có bốn cái khoen vàng ở bốn góc. Hai cây đòn bọc vàng xỏ qua khoen, để người ta khiêng hòm đi ().
Trên hòm là cái nắp gọi là "nắp thi ân", bằng vàng ròng, vừa khít với miệng hòm. Hai đầu nắp có hai tượng chê-ru-bin bằng vàng đánh giát, liền một khối với nắp. Hai chê-ru-bin đứng đối mặt nhau, cúi nhìn xuống nắp, xòe cánh ra che phía trên (). Chúa đã nói đây là chỗ Ngài sẽ gặp Môi-se, "ở trên nắp thi ân, giữa hai tượng chê-ru-bin" ().
Kế đến là cái bàn, cũng bằng gỗ si-tim bọc vàng, có gờ cao chừng bốn ngón tay chạy quanh mặt bàn, có khoen và đòn để khiêng. Thợ còn làm bằng vàng ròng các dĩa, chén, ly, chậu bày trên bàn (). Trên bàn này sẽ luôn có bánh bày ra trước mặt Chúa ().
Món khéo nhất là chân đèn. Nó được đánh giát từ một khối vàng ròng duy nhất, không hàn không ghép. Từ thân đèn mọc ra sáu nhánh, mỗi bên ba nhánh, như một cây nhỏ. Trên mỗi nhánh có những cái đài hình hoa hạnh nhân, có bầu, có hoa. Đầu các nhánh là bảy cái đèn. Riêng chân đèn và đồ phụ tùng đã tốn một ta lâng vàng, tức khoảng ba mươi mấy ký ().
Rồi đến bàn thờ xông hương: nhỏ, vuông mỗi bề một thước, cao hai thước, bốn góc có sừng ló ra. Bàn thờ cũng bọc vàng, có đường viền vàng, có khoen và đòn để khiêng ().
Cuối cùng, Bết-sa-lê-ên chế dầu thánh để xức và hương thanh sạch, theo nghề thợ chế hương (). Công thức của hai thứ ấy Chúa đã cho từ trước, và cấm dân sự chế giống y để dùng riêng ().
Ý nghĩa sâu xa
Nắp thi ân và thập tự giá. Mỗi năm một lần, vào ngày lễ chuộc tội, thầy tế lễ thượng phẩm đem huyết vào nơi chí thánh và rảy trên nắp thi ân (). Khi Phao-lô viết rằng Đức Chúa Trời đã lập Chúa Jêsus "làm của lễ chuộc tội" (), ông dùng đúng chữ mà bản Kinh Thánh Hy Lạp thời ấy dùng để gọi cái nắp thi ân. Thư Hê-bơ-rơ cũng gọi nắp ấy là "nơi chuộc tội" (). Nơi ngày xưa giấu sau bức màn, nay được mở ra cho mọi người: "chúng ta hãy vững lòng đến gần ngôi ơn phước" ().
Chê-ru-bin từ vườn Ê-đen. Lần đầu tiên chê-ru-bin xuất hiện trong Kinh Thánh, họ cầm gươm đứng ở phía đông vườn Ê-đen, chặn đường con người trở lại cây sự sống (). Ở đây họ lại đứng canh, nhưng là canh chỗ Chúa gặp gỡ con người. Lối vào vẫn có người canh, nhưng đã có một chỗ để gặp.
Một cái cây bằng vàng. Chân đèn có thân, có nhánh, có nụ, có hoa, trông như một cây hạnh nhân đang trổ bông. Nhiều người đọc thấy ở đây hình bóng cây sự sống giữa vườn (). Cây hạnh là loài cây nở hoa sớm nhất mùa xuân. Chúa từng chỉ cho Giê-rê-mi một nhánh hạnh để nói rằng Ngài luôn thức canh lời mình (). Cây gậy của A-rôn cũng đã trổ hoa và kết trái hạnh nhân ().
Bánh và đèn. Trên bàn có mười hai ổ bánh, mỗi ngày sa-bát thay mới (). Nhiều người hiểu mười hai ổ ấy là mười hai chi phái luôn có mặt trước Chúa. Bên kia là chân đèn, cháy từ chiều tối đến sáng (). Trong sách Giăng, Chúa Jêsus nói Ngài là "bánh của sự sống" () và là "sự sáng của thế gian" (). Sách Khải-huyền gọi các Hội thánh là những chân đèn vàng, nghĩa là ánh sáng ấy nay được giao cho dân Chúa giữ cho cháy ().
Hương và lời cầu nguyện. Bàn thờ xông hương được đốt mỗi sáng và mỗi chiều (). Người viết Thi-thiên xin cho lời cầu nguyện của mình bay lên trước mặt Chúa "như hương" (). Khi Xa-cha-ri vào nơi thánh dâng hương, dân chúng đứng ngoài cầu nguyện (). Và trong sách Khải-huyền, khói hương bay lên trước ngai Chúa cùng với lời cầu nguyện của các thánh đồ ().
Hình và bóng. Thư Hê-bơ-rơ nói đền tạm là "hình và bóng của những sự trên trời", và nhắc lại lời Chúa dặn Môi-se phải làm theo kiểu mẫu đã chỉ trên núi (; so ). Món đồ thật thì ở trên trời; món đồ trong đoạn này là cái bóng của nó in xuống đất.
Lưu ý
Đừng đọc lướt vì thấy lặp lại. Người đọc ngày nay dễ bỏ qua đoạn này vì đã đọc ở đoạn 25. Nhưng với người xưa, kể lại từng chi tiết là cách tôn trọng việc làm. Giống như khi khánh thành một ngôi nhà, người ta đọc lại từng hạng mục đã xong.
Không nên gán nghĩa cho từng cái khoen, cái đinh. Từ xưa, có người tìm ý nghĩa thiêng liêng cho từng chi tiết, kể cả số khoen và màu chỉ. Chính thư Hê-bơ-rơ, sau khi kể tên các đồ trong đền tạm, lại dừng lại và nói: "đây không phải dịp kể các điều đó cho rõ ràng" (). Nên giữ những nét lớn mà Kinh Thánh tự nói ra, và dè dặt với phần còn lại.
Chê-ru-bin không phải là hình tượng để thờ. Điều răn thứ hai cấm làm tượng để quỳ lạy (). Thế mà ngay trên hòm lại có hai tượng chê-ru-bin. Khác biệt nằm ở chỗ không ai thờ lạy hai tượng ấy, và chúng không phải là hình của Chúa. Chúng chỉ là những kẻ hầu cúi mặt trước chỗ Chúa ngự. Trái lại, bò con vàng ở đoạn 32 được dân chúng gọi là thần đã đem họ ra khỏi Ê-díp-tô ().
Bàn thờ xông hương nằm ở đâu? Xuất Ê-díp-tô Ký đặt bàn thờ này ở phía ngoài bức màn, trước nơi chí thánh (). Nhưng Hê-bơ-rơ 9:4 lại kể "lư hương bằng vàng" trong nơi rất thánh. Có hai cách giải thích chính. Một là chữ Hy Lạp ở đó có thể chỉ cái lư hương, chứ không phải bàn thờ. Hai là bàn thờ ấy tuy đứng ngoài màn nhưng thuộc về nơi chí thánh, như sách Các Vua gọi nó là bàn thờ "ở đằng trước nơi chí thánh" ().
"Bết-sa-lê-ên làm" không có nghĩa là một mình ông làm. Ông là người đứng đầu, nhưng bên cạnh có Ô-hô-li-áp và nhiều người thợ khéo khác (). Kinh Thánh chỉ nêu tên người chịu trách nhiệm chính.
Các nhà giải kinh nói gì (4)
Gregory xứ Nyssa, một giám mục ở Tiểu Á thế kỷ 4, viết sách kể đời Môi-se như một hành trình của linh hồn đi lên gần Chúa. Theo ông, đền tạm thật mà Môi-se được xem trên núi chính là Đấng Christ, Đấng "không phải tay người dựng ra". Đền tạm bằng vải và vàng ở dưới đất là bóng của đền tạm ấy. Ông còn đọc các món đồ và trụ cột của đền tạm như hình ảnh Hội thánh, với các sứ đồ là những cây trụ. (Cuộc đời Môi-se — The Life of Moses, phần II)
Tin cậy: CaoChưa đối chiếuý đền tạm thật là Đấng Christ là một luận điểm nổi tiếng ở phần II; phần đọc trụ cột là sứ đồ nhớ ít chắc hơn
Origen, nhà giải kinh ở Alexandria thế kỷ 3, giảng rằng mỗi người tin có thể dựng cho Chúa một đền tạm trong chính lòng mình. Như cái hòm giữ bảng luật pháp, lòng người phải giữ lời Chúa. Ông khuyên người nghe đừng chỉ đọc về đền tạm của Môi-se, mà hãy góp phần mình vào ngôi nhà Chúa đang xây. (Bài giảng về Xuất Ê-díp-tô Ký — Homilies on Exodus, bài 9)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuý đền tạm trong linh hồn chắc là của Origen trong loạt bài này; chưa chắc là bài 9 hay bài 13, và chưa chắc chi tiết cái hòm
John Calvin, nhà cải chánh ở Genève thế kỷ 16, khi giải nghĩa Rô-ma 3:25, cho rằng Phao-lô đang nhắc đến cái nắp thi ân của đền tạm. Theo Calvin, điều mà nắp thi ân chỉ làm hình bóng, thì nay đã thành sự thật nơi Đấng Christ: Ngài là chỗ Đức Chúa Trời tỏ ra nhân từ với tội nhân. (Giải nghĩa thư Rô-ma — Commentary on Romans, phần đoạn 3 câu 25)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ Calvin nối chữ chuộc tội ở Rô-ma 3:25 với nắp thi ân; đây là sách giải nghĩa Rô-ma, không phải sách về Môi-se, và chưa chắc cách nói
Umberto Cassuto, học giả Do Thái người Ý sau sang Israel, giải thích vì sao các đoạn 35–40 lặp lại gần nguyên văn các đoạn 25–31. Theo ông, đó là lối văn quen thuộc của vùng Cận Đông xưa: kể một mệnh lệnh, rồi kể việc thi hành bằng đúng những chữ ấy, để cho thấy mệnh lệnh đã được làm trọn. Người nghe thời ấy không thấy nhàm, mà thấy trang trọng. (A Commentary on the Book of Exodus)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ ý giải thích sự lặp lại bằng lối văn Cận Đông xưa; chưa chắc ông có so cụ thể với văn Ugarit ở chỗ này không
Nguyên văn cả đoạn · 29 câu
1Đoạn, Bết-sa-lê-ên đóng hòm bằng cây si-tim, bề dài hai thước rưỡi, bề ngang một thước rưỡi, và bề cao một thước rưỡi. 2Người bọc vàng ròng bề trong và bề ngoài, cùng chạy đường viền chung quanh. 3Đúc bốn cái khoen vàng đặng gắn bốn góc: hai cái bên hông nầy, hai cái bên hông kia. 4Người cũng chuốt các đòn bằng cây si-tim, bọc vàng; 5rồi xỏ đòn đó vào khoen hai bên hông, đặng khiêng hòm. 6Người cũng làm một cái nắp thi ân bằng vàng ròng, bề dài hai thước rưỡi, bề ngang một thước rưỡi. 7Làm hai tượng chê-ru-bin bằng vàng đánh giát để nơi hai đầu nắp thi ân, 8một tượng ở đầu nầy và một tượng ở đầu kia, ló ra nơi hai đầu nắp. 9Hai chê-ru-bin sè cánh ra che trên nắp thi ân, đối diện nhau và xây mặt vào nắp thi ân. 10Người cũng đóng một cái bàn bằng cây si-tim; bề dài hai thước, bề ngang một thước, bề cao một thước rưỡi; 11bọc bằng vàng ròng, và chạy một đường viền chung quanh. 12Lại cùng lên be cho tứ vi bàn cao chừng bốn ngón tay, và chạy cho be một đường viền vàng. 13Người đúc bốn cái khoen vàng tra vào bốn góc, tại nơi chân bàn. 14Các khoen ở gần nơi be để xỏ đòn vào, đặng khiêng bàn; 15người chuốt đòn bằng cây si-tim, bọc vàng, đặng khiêng bàn. 16Lại cũng lấy vàng ròng mà làm các đồ dùng bày trên bàn: dĩa, chén, ly, và chậu, để dùng làm lễ quán. 17Người cũng làm chân đèn bằng vàng ròng; cái chân, cái thân, cái đài, cái bầu, và cái hoa đều làm ra bằng vàng đánh giát. 18Hai bên thân đèn có sáu nhánh nứt ra, ba nhánh ở bên nầy và ba nhánh ở bên kia. 19Trong sáu nhánh nứt ra trên thân chân đèn, mỗi nhánh đều có ba cái đài hình như hột hạnh nhân, cùng bầu và hoa. 20Trên thân chân đèn lại cũng có bốn cái đài hình như hột hạnh nhân, cùng bầu và hoa. 21Trong sáu nhánh từ thân chân đèn nứt ra, hễ cứ mỗi hai nhánh, thì dưới có một cái bầu. 22Bầu và nhánh của chân đèn đều bằng vàng ròng nguyên miếng đánh giát. 23Người cũng làm bảy cái thếp đèn, kéo bắt tim và đồ đựng tàn bằng vàng ròng. 24Người dùng một ta lâng vàng ròng, mà làm chân đèn và các đồ phụ tùng của chân đèn. 25Người cũng đóng một cái bàn thờ xông hương bằng cây si-tim, hình vuông, bề dài một thước, bề ngang một thước, và bề cao hai thước. Bàn thờ có bốn sừng ló ra. 26Người bọc vàng ròng trên mặt, bốn cạnh chung quanh và các sừng; tứ vi cũng chạy đường viền vàng. 27Dưới đường viền đó, nơi hai bên góc, người làm hai cái khoen vàng để xỏ đòn, đặng khiêng. 28Người chuốt đòn bằng cây si-tim và bọc vàng. 29Người cũng chế dầu thánh để xức, và hương thanh sạch bằng các hương liệu theo nghề thợ chế hương.
Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.