Xuất Ê-díp-tô Ký · Đoạn 38
Bàn thờ bằng đồng, cái sân và sổ sách vật liệu
Kể lại 31 câu Kinh Thánh bằng lời thường. Bấm chỗ dẫn trong ngoặc để đọc nguyên văn.
Đoạn trước kể các món bằng vàng đặt trong nhà. Đoạn này bước ra ngoài sân, nơi mọi thứ làm bằng đồng. Món lớn nhất là bàn thờ dâng của lễ thiêu: vuông mỗi bề năm thước, cao ba thước. Một "thước" là khoảng nửa mét, nên bàn thờ rộng hơn hai mét mỗi bề và cao gần ngang ngực người lớn. Bàn thờ đóng bằng ván gỗ si-tim, rỗng ruột, bọc đồng, bốn góc có sừng. Thợ làm thêm chảo, vá, nỉa, bình hương bằng đồng, một tấm rá lưới đồng, rồi khoen và đòn để khiêng ().
Kế đó là cái thùng đựng nước và chân thùng, cũng bằng đồng. Kinh Thánh ghi một chi tiết lạ: đồng để đúc thùng lấy từ các tấm gương của những người đàn bà hầu việc nơi cửa hội mạc (). Gương thời ấy không phải bằng kính, mà là những tấm đồng đánh bóng. Thầy tế lễ sẽ rửa tay chân ở thùng này mỗi khi vào hầu việc ().
Rồi đến cái sân bao quanh đền tạm. Sân có hàng rào bằng vải gai mịn treo trên các cây trụ: phía nam và phía bắc mỗi bên một trăm thước, phía tây năm chục thước (). Tính ra, sân dài chừng bốn mươi lăm mét, rộng chừng hai mươi ba mét. Phía đông là phía trước, cũng năm chục thước, chia làm hai cánh rào mỗi cánh mười lăm thước, chừa ở giữa một lối vào (). Trụ đứng trên đế đồng, móc và nẹp thì bằng bạc, đầu trụ bọc bạc ().
Lối vào sân không để trống, mà có một tấm màn thêu chỉ tím, đỏ điều, đỏ sặm, rộng hai chục thước. Bức rào và tấm màn cao năm thước, hơn hai mét, đủ để người đứng ngoài không nhìn thấy bên trong. Mọi cây nọc để căng đền tạm và căng rào đều bằng đồng ().
Đến đây, Kinh Thánh dừng lại để làm sổ sách. Việc kiểm kê do Y-tha-ma, con trai A-rôn, cai quản. Người viết nhắc lại tên hai thợ cả: Bết-sa-lê-ên thuộc chi phái Giu-đa, và người phụ là Ô-hô-li-áp thuộc chi phái Đan ().
Vàng dâng vào được hai mươi chín ta lâng và bảy trăm ba chục siếc-lơ, tính ra khoảng một tấn (). Bạc không phải là của dâng tự ý, mà là tiền chuộc mạng: mỗi người đàn ông từ hai mươi tuổi trở lên nộp nửa siếc-lơ (). Có sáu trăm ba ngàn năm trăm năm chục người, nên số bạc là một trăm ta lâng và một ngàn bảy trăm bảy mươi lăm siếc-lơ, hơn ba tấn. Phép tính này khớp từng con số. Một trăm ta lâng đúc thành một trăm cái đế trụ, mỗi đế một ta lâng. Phần lẻ còn lại làm móc, nẹp và bọc đầu trụ ().
Đồng dâng vào được bảy chục ta lâng và hai ngàn bốn trăm siếc-lơ, gần hai tấn rưỡi. Số đồng ấy làm đế trụ ở cửa hội mạc, bàn thờ bằng đồng, tấm rá, đồ phụ tùng, đế trụ quanh sân và các cây nọc (). Nhiều đến thế mà ở đoạn 36 dân chúng còn đem dâng dư, đến nỗi Môi-se phải cho rao trong trại quân bảo họ thôi đừng đem nữa ().
Ý nghĩa sâu xa
Một bàn thờ, một của lễ. Trên bàn thờ đồng, ngày nào cũng có của lễ thiêu, năm này qua năm khác. Thư Hê-bơ-rơ nói người tin Chúa ngày nay cũng "có một cái bàn thờ" (), là thập tự giá, nơi Chúa Jêsus "dâng chỉ một của lễ" rồi ngồi bên hữu Đức Chúa Trời (). Điều bàn thờ đồng phải làm đi làm lại, Ngài làm một lần là đủ.
Rửa tay chân trước khi vào. Thầy tế lễ đã được tắm sạch lúc nhận chức (), nhưng mỗi lần vào hầu việc vẫn phải rửa tay chân (). Chúa Jêsus nói một câu rất giống khi rửa chân cho môn đồ: "Ai đã tắm rồi, chỉ cần rửa chân" (). Người đã thuộc về Chúa vẫn cần được làm sạch mỗi ngày. Thư Hê-bơ-rơ mời người tin đến gần Chúa với "thân thể rửa bằng nước trong" ().
Gương và lời Chúa. Gia-cơ ví người nghe lời Chúa mà không làm theo như kẻ soi mặt trong gương rồi đi, quên ngay mình trông ra sao (). Cái thùng làm từ gương nhắc rằng lời Chúa vừa cho ta thấy vết bẩn, vừa là chỗ để rửa nó đi. Phao-lô nói người tin nhìn xem vinh hiển Chúa "như trong gương", và được đổi dần cho giống Ngài ().
Được chuộc không phải bằng bạc. Nửa siếc-lơ bạc được gọi là tiền "đền mạng", để dân khỏi mắc tai nạn khi bị kê sổ (). Đến thời Tân Ước, người Do Thái vẫn nộp khoản tiền đền thờ này mỗi năm, và Chúa Jêsus cũng nộp (). Phi-e-rơ viết rằng người tin được chuộc "chẳng phải bởi vật hay hư nát như bạc hoặc vàng", mà bởi huyết báu của Đấng Christ ().
Những người đàn bà nơi cửa hội mạc. Câu 38:8 là lần đầu Kinh Thánh nhắc đến một nhóm phụ nữ hầu việc nơi cửa hội mạc. Họ còn xuất hiện lại nhiều đời sau, vào thời thầy tế lễ Hê-li, khi các con ông làm nhục họ (). Kinh Thánh không nói rõ họ làm việc gì, nhưng cho thấy từ đầu đã có phụ nữ phục vụ quanh nơi Chúa ngự.
Lưu ý
Hội mạc nào, khi đền tạm chưa dựng? Câu 38:8 nói những người đàn bà "hầu việc nơi cửa hội mạc", trong khi đền tạm đến đoạn 40 mới dựng. Có hai cách hiểu chính. Một là người viết gọi họ theo công việc mà ai đọc sau này cũng biết. Hai là họ đã hầu việc tại cái trại tạm mà Môi-se dựng ngoài trại quân, cũng gọi là hội mạc ().
Gương của phụ nữ, cách đọc của người Do Thái. Một truyện kể xưa của người Do Thái, được nhà giải kinh Rashi thời Trung cổ chép lại, nói rằng ban đầu Môi-se không muốn nhận những tấm gương vì cho là đồ chưng diện. Nhưng Chúa bảo ông nhận, vì ở Ê-díp-tô, chính nhờ những tấm gương ấy mà các bà vợ làm đẹp, an ủi những người chồng kiệt sức sau ngày làm nô lệ, và dân Y-sơ-ra-ên mới tiếp tục sinh sôi. Đây là truyện thêm vào, không có trong Kinh Thánh, nhưng cho thấy người xưa đã thắc mắc về chi tiết này từ rất sớm.
Những con số rất lớn. Một tấn vàng và hơn ba tấn bạc là của cải khổng lồ cho một dân vừa thoát ách nô lệ. Kinh Thánh cho biết dân Y-sơ-ra-ên đã ra khỏi Ê-díp-tô với nhiều đồ vàng bạc người Ê-díp-tô cho (). Các con số cân nặng ở đây chỉ là ước lượng, vì người ta không biết chắc một siếc-lơ thời ấy nặng đúng bao nhiêu.
Con số 603.550. Đây đúng là con số kiểm tra dân ở đầu sách Dân-số Ký (), mà cuộc kiểm tra đó xảy ra sau khi đền tạm đã dựng. Có người cho rằng tiền bạc được thu trước, sổ tên được hoàn tất sau. Có người cho rằng đoạn sổ sách này được viết lại về sau, khi đã có số liệu đầy đủ. Ngoài ra, nhiều học giả còn bàn liệu chữ dịch là "ngàn" có thể chỉ một đơn vị quân, chứ không phải đúng một ngàn người. Những người tin Kinh Thánh cũng không cùng một ý về chuyện này.
Các nhà giải kinh nói gì (4)
Matthew Henry, mục sư người Anh, mất năm 1714, khen những người đàn bà đã dâng gương của mình. Theo ông, họ sẵn lòng bỏ thứ nuôi tính chưng diện để dâng cho việc thờ phượng Chúa. Ông cũng thấy ý hay ở chỗ cái thùng rửa lại làm từ gương: lời Chúa vừa là tấm gương cho ta thấy vết bẩn của mình, vừa là chỗ để rửa nó đi. (Commentary on the Whole Bible)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ ý chính về gương và thùng rửa ở phần đoạn 38, chưa chắc cách nói và chưa chắc phần so sánh với lời Chúa là của Henry hay của người khác
Brevard Childs, giáo sư Cựu Ước ở Đại học Yale, lưu ý rằng ở các đoạn 35–40, bản Kinh Thánh Hy Lạp cổ khác bản Hê-bơ-rơ khá nhiều, cả về thứ tự lẫn độ dài. Ông bàn kỹ chuyện này, và xem đoạn sổ sách ở cuối đoạn 38 là phần được thêm vào sau trong quá trình hình thành sách. Nhưng ông nhấn mạnh rằng điều đáng đọc là cuốn sách như nó đang có, với việc xây đền tạm đặt ngay sau chuyện bò con vàng. (The Book of Exodus, 1974)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếuchắc Childs bàn sự khác biệt của bản Hy Lạp ở đoạn 35–40 và đọc theo hình thức cuối cùng của sách; chưa chắc ông nói gì riêng về đoạn sổ sách
Nahum Sarna, học giả Do Thái người Mỹ, giải thích tiền "đền mạng" bằng một nỗi sợ xưa: đếm dân là việc nguy hiểm, có thể chuốc tai họa. Ông nhắc chuyện vua Đa-vít kiểm tra dân, rồi dịch hạch xảy ra (). Nửa siếc-lơ vừa là cách kê sổ, vừa là lời nhận rằng mạng sống mỗi người thuộc về Chúa. (Exodus, JPS Torah Commentary, phần đoạn 30)
Tin cậy: VừaChưa đối chiếunhớ ý nối tiền đền mạng với nỗi sợ kiểm tra dân; ý này nằm ở phần đoạn 30, không phải đoạn 38
John Calvin cho rằng việc người giàu và người nghèo nộp bằng nhau dạy một điều: trước mặt Chúa, giá chuộc mạng của mọi người như nhau, không ai được mua chỗ đứng cao hơn bằng tiền của. (Giải nghĩa bốn sách cuối của Môi-se — Commentaries on the Four Last Books of Moses)
Tin cậy: ThấpChưa đối chiếunhớ mang máng Calvin có ý này ở chỗ giải nghĩa đoạn 30, không chắc cách nói, cần tra lại
Nguyên văn cả đoạn · 31 câu
1Người cũng đóng bàn thờ về của lễ thiêu bằng cây si-tim, hình vuông, bề dài năm thước, bề ngang năm thước và bề cao ba thước. 2Người làm nơi bốn góc bàn thờ những sừng ló ra, bọc đồng. 3Rồi làm các đồ phụ tùng của bàn thờ bằng đồng: chảo nhỏ, vá, ảng, nỉa, và bình hương. 4Lại làm một tấm rá bằng lưới đồng để dưới thành bàn thờ, từ chân lên đến ngang giữa, 5và đúc cái khoen cho bốn góc rá lưới đồng, đặng xỏ đòn khiêng. 6Đoạn, chuốt đòn khiêng bằng cây si-tim, và bọc đồng; 7xỏ đòn vào khoen nơi hai bên bàn thờ, đặng khiêng bàn đi. Người đóng bàn thờ bằng ván, trống bộng. 8Người dùng các tấm gương của mấy người đàn bà hầu việc nơi cửa hội mạc, chế ra một cái thùng và chân thùng bằng đồng. 9Người cũng làm hành lang: về phía nam mấy bức bố vi của hành lang bằng vải gai đậu mịn, dài trăm thước; 10hai chục cây trụ và hai chục lỗ trụ bằng đồng, đinh và nuông trụ bằng bạc. 11Về phía bắc, cũng một trăm thước bố vi, hai chục cây trụ và hai chục lỗ trụ bằng đồng, đinh và nuông trụ bằng bạc. 12Về phía tây, năm chục thước bố vi, mười cây trụ, và mười lỗ trụ bằng đồng, đinh và nuông trụ bằng bạc. 13Về phía trước, là phía đông, cũng năm chục thước: 14nghĩa là bên hữu của hành lang mười lăm thước bố vi ba cây trụ và ba lỗ trụ; 15bên tả của hành lang cũng mười lăm thước bố vi, ba cây trụ và ba lỗ trụ. 16Hết thảy bố vi của hành lang ở chung quanh đều bằng vải gai đậu mịn; 17các lỗ trụ bằng đồng, đinh, nuông bằng bạc, và đầu trụ bọc bạc. Hết thảy trụ của hành lang đều nhờ có nuông bạc chắp với nhau. 18Tấm màn nơi cửa hành lang làm thêu thùa bằng chỉ tím, đỏ điều, đỏ sặm, và vải gai đậu mịn; bề dài hai chục thước, bề cao (tùy theo bề khổ của vải) năm thước, đồng cỡ với bề cao của các bố vi chung quanh hành lang. 19Bốn cây trụ và bốn lỗ trụ bằng đồng, đinh, đồ bọc đầu trụ, và những nuông đều bằng bạc. 20Các nọc của đền tạm và của hành lang chung quanh đều bằng đồng. 21Đây là sổ tổng cộng về đền tạm, là đền tạm chứng cớ theo lịnh truyền của Môi-se biểu người Lê-vi làm ra, nhờ Y-tha-ma, con trai của thầy tế lễ cả A-rôn, cai quản. 22Bết-sa-lê-ên, con trai U-ri, cháu Hu-rơ, thuộc về chi phái Giu-đa, làm theo mọi điều Đức Giê-hô-va đã phán dặn Môi-se, 23và kẻ giúp người là Ô-hô-li-áp, con trai A-hi-sa-mạc, thuộc về chi phái Đan, làm thợ chạm, kẻ bày vẽ, thợ thêu thùa bằng chỉ tím, đỏ điều, đỏ sặm, và bằng chỉ gai mịn. 24Hết thảy vàng đã hiệp dùng vào các công việc nơi thánh (ấy là vàng dâng) được hai mươi chín ta lâng, bảy trăm ba chục siếc-lơ, theo siếc-lơ của nơi thánh. 25Bạc của mấy người hội chúng có kể sổ tổng cộng được một trăm ta lâng, một ngàn bảy trăm bảy mươi lăm siếc-lơ, theo siếc-lơ của nơi thánh. 26Hết thảy người nào có kể sổ, từ hai mươi tuổi sắp lên, nghĩa là sáu trăm ba ngàn năm trăm năm chục người, mỗi người nộp nửa siếc-lơ, theo siếc-lơ của nơi thánh. 27Vậy, phải một trăm ta lâng bạc đặng đúc các lỗ trụ của nơi thánh, và lỗ trụ màn; một trăm ta lâng cho một trăm lỗ trụ, tức một ta lâng vào mỗi lỗ trụ. 28Còn một ngàn bảy trăm bảy mươi lăm siếc-lơ dư lại, thì dùng làm đinh trụ, bọc đầu trụ và lấy nuông chắp các trụ với nhau. 29Đồng đem dâng cộng được bảy chục ta lâng, hai ngàn bốn trăm siếc-lơ. 30Họ dùng đồng đó làm lỗ trụ của cửa hội mạc, bàn thờ bằng đồng, rá bằng đồng, các đồ phụ tùng của bàn thờ; 31các lỗ trụ của hành lang chung quanh, các lỗ trụ của cửa hành lang, các nọc của đền tạm, và các nọc của hành lang chung quanh.
Mức tin cậy chỉ hiện ở chế độ Nháp. Trang công bố chỉ giữ ý kiến đã đối chiếu.